Кіріспе

Елеохарис дульцис, қытайлық су қаштаны немесе су қаштаны – Азия, тропикалық Африка және Океанияда өсетін, жеуге жарамды түйінді сабақтары үшін өсірілетін, шөп тәрізді су өсімдігі. Көптеген елдерде оны жеуге жарамды түйінді сабақтары үшін өсіреді. Су қаштаны – жаңғақ емес, ол батпақтарда, су астында немесе лайда өсетін су өсімдігі. Су кестені, сондай-ақ осы атпен аталады, су қаштанымен туыс емес және онымен жиі шатастырады. Кішкентай, дөңгелек түйінді сабақтарының еті ақ, хрустящий және оларды шикі, аздап қайнатылған немесе грильдеуге болады, сондай-ақ көбінесе маринадтайды немесе консервілейді. Олар қытай тағамдарында жиі қолданылады. Қытайда оларды көбінесе шикі, кейде тәттіленген күйінде жейді. Сондай-ақ оларды су қаштаны торттарын жасауға қолданылатын ұнға айналдыруға болады, ол дым-сам тағамдарының құрамында кең таралған. Олардың ерекшелігі – пісіргеннен немесе консервіленгеннен кейін де хрустящий күйінде қалуы, себебі олардың жасуша қабырғалары феруль қышқылының олигомерлері сияқты фенолды қосылыстармен байланысып, нығайтылады. Бұл қасиет жолбарыс жаңғағы, лотос тамыры және шұңқыр тамыры сияқты басқа көкөністерге де тән. Түйінді сабақтарында жоғары температураға төзімді пухиин антибиотиктері бар. Жеуге жарамды түйінді сабақтарынан басқа, жапырақтарын мал азығы ретінде, немесе тыңайтқыш, компост ретінде пайдалануға болады.

Экология

Австралияның Солтүстік территориясындағы құрғақ маусымда көгершін қаздар су кестесінің түйірлерін жейді, бұл оларға жаңбырлы маусымға май қоры жасауға және көбейтуге дайын болуға көмектеседі. Жаңбырлы маусымда су кестесінің жапырақтары олардың суда жүзетін ұяларын салу үшін пайдаланылады.

Тамақ

Шикі су кестенің 74% құрамы су, 24% көмірсулар, 1% ақуыз және өте аз майдан тұрады. 100 граммдық мөлшерде шикі су кестені азықтық энергияны қамтамасыз етеді, В6 витаминіне бай (күнделікті қажеттілік мөлшерінің 20% немесе одан да көп, 25% DV), сондай-ақ басқа В витаминдері, марганец және калийдің орташа мөлшерін (10-17% DV, кесте) қамтиды.

Ас үй

Шикі су кестені сәл тәтті және хрусткі. Қайнатылған су кестенінің құрылысы берік және сәл хрусткі, дәмдік талғамдары жұмсақ және аздап жаңғақты, бірақ оны бірге пісірілетін немесе берілетін дәмдеуіштер мен соустар оңай басып кетеді. Оларды бамбук өркендерімен, кинзамен, имбирьмен, кұнжут майымен және қарлы бұршақпен үйлестіруге болады. Буға пісірілген немесе қуырылған көкөніс тағамдарында, мысалы, кеспе немесе күріш рецептерінде су кестені болуы мүмкін. Оларды фаршқа және тағамдарға, мысалы, кантондық дим-сам стиліндегі буланған шарықтарға хрусткі текстурасын қосу үшін де қосуға болады. CNN Travel 2019 жылы су кестенінен жасалған тай десерті таптим кропты әлемдегі ең жақсы 50 десерт тізіміне енгізді.

Өсіру

Егістікті алаңдарда өсіруге болады, ені механикаландыруға мүмкіндік беру үшін шамамен ұзынға дейін жетеді. Суда өсетін өсімдік болғандықтан, оны әрқашан шамамен бір метр судың ішінде ұстау керек. Өсімдік екі түрлі жер астындағы тамырсабақтарды жасайды. Ұзақ күндізгі жағдайда тамырсабақтар көлденең өседі, содан кейін жоғары қарай бұрылып, жаңа өсімдіктерге айналады. Ал қысқа күндізгі жағдайда тамырсабақтар төмен қарай өсіп, ұшында клубень пайда болады. Фотопериод клубеньдің өсу жылдамдығына да әсер етеді. Фотопериод 12 сағаттан асса, клубеньдер өте баяу дамиды. Клубеньдер көбейту материалы болып табылады. Қытайда өнімділік көрсеткіштері аралығында болады.