Кіріспе

Баскетбол статистикасын талдау

Ойыншының тиімділік көрсеткіші (PER) – Джон Холлинджердің баскетболдағы бірге санауға арналған рейтингісі, ол ойыншының барлық еңбегін бір санға біріктіруге немесе қорытуға тырысады. Күрделі формула қолданып, Холлинджер әр ойыншының статистикалық көрсеткіштерін бағалайтын жүйені жасады.

Шолу

PER ойыншының бір минуттық өнімділігін өлшеуге және осыны жылдамдыққа бейімдеуге бағытталған. Лига бойынша орташа PER көрсеткіші әрқашан 15.00-ге тең болады, бұл ойыншылардың өнімділігін маусымдар бойынша салыстыруға мүмкіндік береді. PER оң нәтижелерді – алаңнан жасалған голдар, айып тастаулар, үш ұпайлық лақтырулар, нәтижелі пасстар, доптарды қайтарып алу, блоктар және доп ұрлаулар – және сондай-ақ теріс нәтижелерді – сәтті болмаған лақтырулар, допты жоғалту және жеке бұзушылықтарды ескереді. Формула оң статистиканы қосып, теріс статистиканы статистикалық бағалау жүйесі арқылы азайтады. Содан кейін әр ойыншының көрсеткіші минуттар бойынша реттеледі, мысалы, ойын уақыты туралы пікірталас кезінде қосалқы ойыншыларды негізгі құрамдағы ойыншылармен салыстыруға болады. Бұған қоса, команданың жылдамдығы да ескеріледі. Нәтижесінде, бір ғана сан ойыншының сол маусымдағы статистикалық жетістіктерін көрсетеді.

Бейсбол сабельметриясымен байланысы

Холлинджердің жұмысы Билл Джеймс сияқты сабельметриялық бейсбол сарапшыларының байқауларынан пайда алды. Басты байқаулардың бірі – бейсболдағы дәстүрлі статистикалық көрсеткіштер, мысалы, ұрып түсірілген ұпайлар мен жеңістер, ойыншының құндылығын анықтау үшін сенімді емес. Мысалы, ұрып түсірілген ұпайлар ойыншының командаластары жасаған мүмкіндіктерге тікелей байланысты. PER бұл статистикалық көрсеткіштерге қатысты сынды баскетболға да қатыстырады, ойыншының статистика жинақтау мүмкіндігі ойнаған минуттар санымен қатар, ойын қарқынына да байланысты екенін көрсетеді.

Анықтамалық нұсқаулық

Холлинджер PER жүйесін лиганың орташа көрсеткіші 15.00 болатындай етіп құрды, бұл қолдануға ыңғайлы анықтамалық болып табылады:
Барлық уақыттағы ең үздік маусым35.0+Күшті MVP үміткері30.0–35.0Жақсы MVP үміткері27.5–30.0Әлсіз MVP үміткері25.0–27.5Мұрағатталған Бүкіл Жұлдыз ойыншысы22.5–25.0Бүкіл Жұлдызға жақын ойыншы20.0–22.5Екінші шабуыл опциясы18.0–20.0Үшінші шабуыл опциясы16.5–18.0Орташадан сәл жоғары ойыншы15.0–16.5Ротацияға қосылатын ойыншы13.0–15.0Ротацияға қосылмаған ойыншы11.0–13.0Құрамдағы шекті ойыншы9.0–11.0Лигада қалуға мүмкіндігі жоқ ойыншы0–9.0
Тек 32 рет ойыншы маусымдық тиімділік рейтингісі 30.0-ден жоғары болды (осы маусымда 15-тен астам ойын өткізген), ең жоғары көрсеткіш 32.85 (Никола Йокич). Майкл Джордан мен Леброн Джеймс төрт маусымдық 30+ көрсеткішпен көш бастап тұр, ал Шакил О'Нил, Уилт Чемберлен, Яннис Адетокумбо, Никола Йокич және Жоэль Эмбид үш реттен, Энтони Дэвис екі рет, ал Дэвид Робинсон, Трейси МакГрейди, Дуэйн Уэйд, Стивен Карри, Рассел Уэстбрук, Крис Пол және Джеймс Харден бір реттен мұндай көрсеткішке жеткен.

Карьера ПЕР Майкл Джордан мен Леброн Джеймс

2013–14 маусымға дейін Леброн Джеймс Майкл Джорданның мансабындағы PER көрсеткішін басып өтіп, бірінші орынға шығуға жақын еді. Бұл көрсеткіш ойыншының бүкіл мансабы бойынша орташа есептеледі, сондықтан мансабының соңында тиімділігі төмендесе, ойыншы рейтингте төмен түсуі мүмкін. Джорданның PER көрсеткіші мансабының соңғы екі жылында күрт төмендеді, ол «Вашингтон Визардс» командасымен қайтадан ойынға оралғанда, соңғы маусымында 20.7, ал түпкі маусымында 19.3 көрсеткішін берді (Джорданның мансабындағы ең жоғары көрсеткіші 31.7 болған, ал «Визардс» жылдарын ескермегенде – 29.1). 2013 жылдың 1 қазанында бұл пікірталас күшейді, Джордан Лебронға қарсы ойнауға ынтақтанғанын және жеке кездесуде жеңіске жететініне сенетінін мәлімдеді. Көптеген жаңалықтар екі ойыншыны PER көрсеткішін пайдаланып салыстыруға бағытталған. 2012–13 жылғы НБА маусымының соңында «Майами Хит» командасының бас жаттықтырушысы Эрик Споэльстра әртүрлі буын ойыншыларын салыстыру – алманы алмамен салыстыруға тең екенін айтты, түсіндіре отырып: «Лебронның Джордан мен Мэджик Джонсонға қарағанда қаншалықты жақсы екенін ешқашан біле алмайсыз, өйткені олар бір-бірімен ойнаған жоқ. Қазіргі ойын 1980-ші жылдардағы немесе одан бұрынғы ойыннан өзгеше».

НБА-ның әртүрлі буынынан шыққан ойыншылар және мансаптық ПЕР

PER-ді қолдану арқылы әртүрлі буын ойыншыларын салыстыру бірнеше мәселе тудырады, бұл негізінен ережелердің өзгеруіне және әртүрлі кезеңдерден жиналған статистикалық деректердің өзгеруіне байланысты (басқа да көптеген факторларды ескергенімен, тіпті НБА-ның командалар саны артып, үлгі көлемі ұлғайған сайын). Назарда ұстау керек кейбір маңызды ереже өзгерістеріне мыналар жатады: бұл тізімдегі Уилт Чемберлен және Билл Расселл сияқты ойыншылар үш ұпайлық лақтыру, блоктар мен ұрлау статистикасы ресми түрде тіркелмеген кезде ойнады. Блокталған лақтырулар мен ұрлаулар алғаш рет НБА-да 1973–74 маусымында тіркелді. Үш ұпайлық лақтыру лигаға 1979–80 маусымында енді. 1990 және 2000 жылдары көптеген ережелерге өзгерістер енгізілді, үш ұпайлық фол және еркін жол ережелері 1995–96 маусымында енгізілді, бұл жекелеген лақтырулардың санын арттырды, қолмен тексеру (қорғаушының қарсыласымен физикалық байланыс деңгейі) 1994 жылы тыйым салынды, ал шынтақ қолдану 1997 жылы тыйым салынды (екі ереже де бұрынғы өзгерістермен әртүрлі деңгейде шектелген), бірақ 2004 жылға дейін толыққанды іске асырылмады. 2004 жылғы ереже өзгерістері, соның ішінде қорғаныстағы 3 секунд ережесін қолдану ("қорғаушы ойыншы негізгі аймақта үш секундтан артық тұра алмайды" – төрешілер көптен бері назардан тыс қалдырған ереже) үлкен әсер етті, ойынды ашып, еркін және ағынмен өтуге мүмкіндік берді; бұл агрессивті шабуылға негізделген ойындарды (фол алу үшін) ынталандырды және ойыншылар себетке қарай жылжығанда жасалған физикалық байланыс үшін берілетін фолдардың санын арттырды. 2009 жылы бұрынғы ABA және NBA жаттықтырушысы Ларри Браун: «Колледж ойыны [НБА]-дан әлдеқайда физикалық. Мен Майклды әрдайым қызықтырамын, егер ол бүгін ойнаса, орташасы 50 болар еді» деген сөздерін айтты.