Кіріспе
Көлік қозғалысынан туындайтын ауа қысымын пайдаланып, статикалық ауа қысымын арттыратын сорғы конструкциясы.
"Арқалы ауа сорғысы" – бұл көлік қозғалысы немесе арқалы қысым арқылы пайда болатын динамикалық ауа қысымын ішкі жану қозғалтқышының сорғы құбырындағы статикалық ауа қысымын арттыруға арналған кез келген сорғы конструкциясы. Бұл қозғалтқыш арқылы өтетін ауа массасының көлемін ұлғайтып, осылайша қозғалтқыштың қуатын арттырады.
Дизайн ерекшеліктері
Ауа қораппен сіңіру жүйесі ауаның сіңіру жылдамдығын азайту арқылы, сіңіру құбырларының көлденең қимасының ауданын ұлғайтады. Газ жылдамдығы төмендегенде динамикалық қысым төмендейді, ал статикалық қысым артады. Пленум камерасындағы статикалық қысымның артуы қозғалтқыштың қуатына жағымды әсер етеді, себебі қысымның өзі де, сондай-ақ осы жоғары қысымнан туындайтын ауа тығыздығының артуы да осыған себеп болады. Ram ауа жүйелері жоғары өнімділік көліктерде, әсіресе мотоциклдерде және жоғары өнімділік автомобильдерде қолданылады. 1990 жылғы Kawasaki Ninja ZX 11 C1 моделі – өндіріс мотоциклінде алғаш рет қолданылған Ram ауа сорғысы. Ram Air 1960-шы жылдардағы кейбір автомобильдерде де болған. 1970-ші жылдары ол сұраныстан шығып, бірақ соңғы кезде қайтадан қолданысқа енді. Ауа қоректендіруге арналған қайырмалар қозғалтқыштың көлемдік тиімділігін арттыра алады, бірақ оларды карбюраторлармен үйлестіру қиын болуы мүмкін, себебі карбюраторлар отынды негізгі саптама арқылы сору үшін жоспарланған вентурилік қысымның төмендеуіне тәуелді. Қысымды ауа Ram Air бұл вентурилік әсерді жоюы мүмкін болғандықтан, карбюраторды осыған бейімдеу қажет немесе қозғалтқышқа отын инжекциясы орнату қажет болуы мүмкін. Дегенмен, төмен жылдамдықтарда (дыбыс жылдамдығынан төмен) статикалық қысымның артуы бірнеше пайызбен ғана шектеледі. Егер ауа жылдамдығы шығынсыз нөлге дейін төмендетілсе, қысымның артуын сәйкесінше есептеуге болады. Шығынның болмауы ауаны қыздырмауды да білдіреді. Осылайша, Ram ауа сорғысы – суық ауа сорғысы болып табылады. Кейбір автомобильдерде ауа қабылдағыш радиатордың артына орналастырылады, онда ауа тек ыстық ғана емес, сонымен қатар атмосфералық қысымнан төмен қысымда болады. Ram ауа сорғысының әсері шағын болуы мүмкін, бірақ цилиндрді толтыруды арттыруға арналған басқа да жұмсақ тюнинг әдістері де бар, мысалы, үлкен, таза ауа сүзгілерін, жоғары өтімділікті массaлық ағын сенсорларын, жылдамдық стектерін, реттелген ауа қорабын және сүзгіден қозғалтқышқа дейінгі үлкен құбырларды пайдалану.
Қысқа ұзындығы бар ауа сору
Қысқа ауа қабылдағыш – ішкі жану қозғалтқыштары бар автомобильдерге арналған ауа қабылдау жүйесінің бір түрі. Ол штаттық (OEM) ауа қабылдағышты қысқа металл құбырмен және қозғалтқыш бөлімінде орналасқан конустық ауа сүзгісімен алмастырады. Ауа қабылдау көлемінің айтарлықтай артуы тек зауыттық ауа тарту құбырлары бөгеттермен және басқа да дыбыс жұтатын материалдармен (резеңке, т.б.) жабдықталған жағдайда ғана болады. «Арман» термині жиі қолданылса да, ол шартты түрде дұрыс емес. Нағыз арман ауа қабылдағыш – ауаның кіру қысымын арттыратын немесе Chrysler Sonaramic сияқты резонанстық жүйелерде белгілі бір айналымдар санында (RPM) қуат моментін арттыратын құрылғы. Бұл мәселе бойынша пікірталас әлі де жалғасуда, бірақ кейбіреулер қысқа ауа қабылдағыштың мәселесі – ауаның қозғалтқышқа жақын болғандықтан жоғары температурада болуы, бұл қуатты азайтуы мүмкін деп санайды. Бұл қозғалтқышқа кіретін ауа көлемінің артуымен ішінара теңестірілуі мүмкін. Ауаның қызуын азайту үшін көптеген қысқа ауа қабылдағыштарда жылу экраны қарастырылған. Ауа қабылдау тежегішін қозғалтқыш блогынан алысқа жылжыту да мәселені жеңілдетуге көмектеседі, ал кейбір пайдаланушылар ауа температурасы сыртқы температураға немесе оған жақын болатын суық ауа қабылдағышты пайдаланады. Дегенмен, басқалары қысқа ауа қабылдағыштар (SRI) немесе ұқсас жылы ауа қабылдағыштар (WAI) суық ауа қабылдағыштарға (CAI) қарағанда артықшылықтар ұсынады, олар отынның толық жануының нәтижесінде жанар май шығынын (MPG) жақсартады. Қуатты күшейту қозғалтқыштары бар пайдаланушылар көбінесе қысқа ауа қабылдағыштарды таңдайды, себебі қозғалтқышқа жақын орналасқан компрессорлар, әсіресе турбокомпрессорлар, кіретін ауаны қыздырып, суық ауа қабылдағыштың көптеген артықшылықтарын жояды. Ауа ағымын өлшеу сенсорын пайдаланатын автомобильдерде қысқа ауа қабылдағышты пайдаланудан қосымша проблемалар туындауы мүмкін, бірақ бүгінгі сенсорлардың көпшілігі мәселесіз автоматты түрде реттеледі. Сүзгі немесе құбыр арқылы өтетін ауа ағынының турбуленттілігі немесе ауа ағыны өлшенетін жерде ауа ағыны диаметрінің өзгеруі ауа ағынының дұрыс емес көрсеткіштеріне әкелуі мүмкін. Ауа ағынының қатесі қосылған отын мөлшерінің қатесіне ауысады. Ең жаман жағдайда, ауа-отын қатынасы нашарлап, детонацияға және мүмкін қозғалтқыштың бұзылуына әкелуі мүмкін, бірақ ауа ағыны сенсоры әдетте жылы ауаның орнын толтыру үшін газды байқайды және түзету жасайды. Бұл мәселені ауа тарту құбырларын өзгерту/ұзарту, ауа ағыны өлшегішін ауыстыру немесе қозғалтқышты басқару компьютерін ауыстыру/қайта бағдарлау арқылы да шешуге болады, бұл барлық қозғалтқыш айналымдарында ауа ағыны үшін отынның дұрыс мөлшерін қамтамасыз етеді. Қысқа ауа қабылдағышты пайдаланудың зиянсыз, бірақ байқалатын салдары – ауа қабылдау шуының артуы, ол сору дыбысы түрінде көрініс табуы мүмкін, сондай-ақ штаттық ауа қабылдағыштың барлық шуды басу қасиеттерін жоғалту.
Ұшақ
Пито сенсорлары тарау қысымын өлшеу үшін қолданылады, ол статикалық қысыммен бірге ұшақтың жылдамдығын анықтауға пайдаланылады.