Кіріспе

Жалаун – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Жалаун ауданындағы қала және муниципалды кеңес.

Тарих

Ертеде Жалаун аумағын құрма тайпалары мекендеген. Гарггаван ауылы Бадаурия тайпасының иелігі болған, осы тайпаның тарихи ескерткіші бүгінге дейін сақталған. 1196 жылы Мұхаммед Гори әскері Ямунадағы Калпи қаласын басып алды. 14 ғасырдың басында бундела тайпасы Жалаунның көп бөлігін жаулап, Калпи бекінісін бақылауға алды. Бірақ Дели сұлтандығы бұл иелікті қайтарып алып, кейіннен Моғол империясына өткізді. Акбардың Калпидегі билеушілері айналасындағы аймаққа формалды билік жүргізді, ал бундела басшылары Махараджа Чхатрасалдың тәуелсіздік соғысына дейін үнемі көтеріліс ұйымдастырып келді. 1671 жылы көтеріліс басталғанда, ол Ямунаның оңтүстігіндегі үлкен аймақты басып алды. Маратхалардың көмегімен ол бүкіл Бүнделханды жаулап алды. 1732 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол өзінің иелігінің үштен бірін Маратха одақтастарына мұра етті, олар көп ұзамай Бүнделханды толығымен басып алды. Жалаун Ұлы батыр Шринат Махаджи Шинде билігінде гүлденді. 1803 жылы Калпи британдықтардың қолына түсті. 1806 жылы Жалаун мемлекеті британдық протекторатқа айналды. Алайда 1840 жылы Раджа Нана Гобиндрао ұрпақ қалдырмай қайтыс болғандықтан, ол мұрагерлік доктринасы бойынша Британдық Үндістанға қосылды. Аумақтардың бірнеше алмасулары болды, ал 1856 жылы британдық округтің шекарасы 1477 шаршы миль (3825 км²) аумақпен анықталды. 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде Жалаун зорлық-зомбылық ошағы болды. Канпурдағы көтеріліс туралы хабар Калпиге жеткенде, 53-ші тума жаяу әскерінің сарбаздары офицерлерін тастап, дезертирлік жасады. Маусым айында Жанси көтерілісшілері ауданға жетіп, ақ еуропалық басқыншыларды өлтіре бастады. Көтерілісшілерді толығымен жеңуге 1858 жылдың қыркүйегіне дейін уақыт кетті. 19 ғасырдың соңында аудан инвазивті kans шөбінен (Saccharum spontaneum) көп зиян шекті, оның таралуына байланысты көптеген ауылдар тасталып, жерлері өңделмей қалды. 1901 жылы ауданның халқы 399 726 адамды құрады, ал ең ірі екі қала Конч және Калпи (1901 жылы халқы 10 139 адам) болды. Аудан арқылы Үндістанның орталық темір жолы Жансиден Канпурға дейін өтеді. Оның шағын бөлігі Бетва каналымен суғарылады. Астық, майлы тұқымдар, мақта және сары май экспортталды. Тарих бойынша, 1840 жылы британдықтар Жалаун мемлекетін Маратхалармен біріктіріп, Пәрғана Орай, Жалаун, Ата және Махоба аудандарының құқықтарын өздеріне алды. Бұл Жалаун ауданының құрылуының бірінші кезеңі деп санауға болады. Жалаун атауы туралы екі түрлі әңгіме бар. Біріншісінде, Жалаун аумағында тығыз орман болған, өйткені хинди тілінде орман "ван" деп аталады, ал тығыздықты білдіретін сөз "джал". Сондықтан, Жалаун "Джалван" деп аталған, кейіннен ол "Жалаун" болып өзгерген. Екінші әңгімеде, Жалаун қасиетті әйел Жалананың есімімен аталған. Жалаун – Орай қаласында штаб-пәтері орналасқан қала. Сондықтан Жалаун әлі де теміржол, автомобиль жолдары, өнеркәсіптік аймақтар, білім беру орталықтары, тиімді басшылық және жұмыс орындары сияқты негізгі қажеттіліктер үшін күресіп келеді.

География

Жалаун теңіз деңгейінен орташа есеппен 144 метр (472 фут) биіктікте орналасқан.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша, Жалаунның халқы 56 909 адамды құрайды, оның ішінде 30 070 ер адам және 26 839 әйел. 0-6 жас аралығындағы балалардың саны 7146, бұл Жалаунның жалпы халқының 12,56% құрайды. Жалаун-Нагар паликасы кеңесінде әйелдерге қатысты жыныс арақатынасы 893-ке тең, ал штат бойынша орташа көрсеткіш 912. Сонымен қатар, Жалаундағы балаларға қатысты жыныс арақатынасы шамамен 938, ал Уттар-Прадеш штаты бойынша орташа көрсеткіш 902. Жалаун қаласының сауаттылық деңгейі 77,58%, бұл штат бойынша орташа көрсеткіштен (67,68%) жоғары. Жалаунда ерлердің сауаттылық деңгейі шамамен 84,19%, ал әйелдердің сауаттылық деңгейі 70,13%. Жалаун-Нагар паликасы кеңесі 9560 үйге басшылық етеді және оларға су және кәріз сияқты негізгі тұрмыстық жағдайларды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, кеңес қала паликасы шегінде жолдар салуға және оның құзыретіне кіретін мүліктерге салық салуға уәкілді.