Райнер Барцель: Немец саяхатшысы және Бундестаг президенті

Кіріспе

Rainer Candidus Barzel (20 маусым 1924 – 26 тамыз 2006) – неміс саясаткері. Ол 1983–1984 жылдары Бундестагтың сегізінші президенті болды. Барзель партиялық фракциясының жетекшісі және қысқа мерзімге федералды министр болған, 1969 жылы оның партиясы оппозицияға өткенге дейін. Содан кейін Барзель партия төрағасы болды. Ол 1972 жылы конструктивті сенімсіздік дауысы арқылы федералды канцлер болуға тырысты, Федеративтік Республика тарихында бұл әрекетті жасаған алғашқы саясаткер болды. Ол күтпегендей екі дауыспен жеңіліске ұшырады. 1972 жылғы қарашада өткен жалпы сайлауда ХДС/ХСС партиясының басты кандидаттығына түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Ол бір жылдан кейін төрағалық лауазымын жоғалтты, алайда парламенттегі беделді мүше ретінде қалды.

Өмірбаян

Шығыс Пруссияның Браунсберг қаласында (қазіргі Польшаның Браниево) туған Барзель 1971 жылдан 1973 жылға дейін ХДС төрағасы болды және 1972 жылғы федералды сайлауда ХДС-тің Германия канцлеріне үміткері ретінде қатысты, бірақ Вилли Брандттың басқарып отырған СПД-сына есе жіберді. Барзель Конрад Аденауэр үкіметінде (1962–1963 жж.) жалпыгермандық мәселелер министрі, ХДС/ХСС парламенттік фракциясының жетекшісі (1964–1973 жж.), Гельмут Коль кабинетінде (1982–1983 жж.) екі Германия арасындағы қатынастар министрі және Бундестаг президенті (1983–1984 жж.) қызметтерін атқарды. 1972 жылғы сайлау канцлер Брандттың Шығыс саясатына (Ostpolitik) жасалған тікелей емес референдум ретінде қарастырылды. Бұл саясат Шығыс Германиямен және Кеңес Одағымен қарым-қатынасты қалыпқа келтіруді көздеген, ал Барзель оған қарсы күресті. 1972 жылдың 27 сәуірінде Барзель және ХДС/ХСС Брандт үкіметіне қарсы конструктивті сенімсіздік дауысы ұсынды. Егер ұсыныс қабылданғанда, Барзель Брандттің орнына Германия канцлері болар еді. СПД және ФДП мүшелерінің бір бөлігі ХДС-қа өткені және ФДП мүшелерінің бірқатары коалицияны қолдауын кері тартып алғанының нәтижесінде, ресми түрде ХДС Брандтті Барзельдің пайдасына ығыстыруға жеткілікті дауысқа ие болды. Бұл дауыс берудің салдарын елестету оңай емес. Брандттың алғашқы реакциясы – оның және оның Ostpolitik саясатының аяқталғаны туралы болды. Бірнеше неміс кәсіподақтары сенімсіздік дауысынан жеңіліске ұшырауын күтіп, ереуілге шықты. Алайда, соңғы есепте 247 дауыс жиналды, бұл Брандтті қызметтен босату үшін қажетті 249 дауыстан екі дауыс кем болды. Кейіннен Барзельдің екі депутаты – Юлиус Штайнер (ХДС) және Лео Вагнер (ХСС) Шығыс Германияның Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінен пара алғанына куәліктер табылды. Дегенмен, Шығыс Германияның қатысы туралы мәліметтер толыққанды ашылмады: барлық сарапшылар Шығыс Германияның парасы сенімсіздік дауысының сәтсіз аяқталуына шешуші фактор болды деп санай бермейді. Егер жағдай басқаша болғанда, бұл Барзельдің 1972 жылы Батыс Германияның келесі канцлері болуына мүмкіндік берген болар еді. Үкімет, парламенттегі тиімді көпшілігін жоғалтқанын және парламенттік жұмыстың тоқтап қалғанын ескеріп, сенімсіздік дауысын қасақана жеңіліске ұшыратып, Германия президенті Густав Хайнеманға Бундестагты таратуға және мерзімінен бұрын сайлау өткізуге мүмкіндік берді. Бұл сайлауда Брандт пен СПД жеңіске жетті. 1972 жылғы сайлау соғыстан бастап Германияның қайта бірігуіне дейінгі кезеңде СПД-ның федералды сайлауда бірінші орын алған жалғыз мүмкіндігі болды және ол әлі күнге дейін СПД-ның дауыс беру бойынша рекордты көрсеткіші болып табылады. Сол жылғы сайлауда 91,1% құраған Германияның федералды сайлауындағы ең жоғары қатысу тіркелді, бұл міндетті дауыс беру жүйесі болмаған ұлттық сайлаулардағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Германия парламентінің ХДС фракциясында Барзельдің парламенттен тыс заңгерлік қызметінен түскен айтарлықтай табысы туралы жалған мәлімдеме жасағаны белгілі болғаннан кейін оның беделіне нұқсан келді. 8 мамыр 1973 жылы Барзельді ХДС партиясының төрағасы және ХДС/ХСС парламенттік фракциясының басшысы қызметтерінен кетіруге себеп болған сенімсіздік дауысының жеңілісі немесе парламенттік сайлаудың жеңілісі емес, парламенттік фракцияның екі неміс мемлекетінің Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылдануына қатысты үкіметтік заң жобасын қолдаудан бас тартуы болды. Ол ХДС-тың канцлер болмастан орнынан бас тарқан тұңғыш басшысы болды. 1982 жылы Барзель саясаттанушы Хельга Хенслдерге үйленді. Барзель 1984 жылы Флик ісіне қатысы бар деген айыппен саяси өмірден зейнеткерлікке шықты, бірақ екі жылдан кейін Флик ісін тергеу комитеті мен прокуратура бұл айыпты жоққа шығарды. Барзель 2006 жылдың 26 тамызында 82 жасында ұзақ аурудан кейін Мюнхенде қайтыс болды.

Born in Braunsberg, East Prussia (present day Braniewo, Poland), Barzel served as Chairman of the CDU from 1971 to 1973 and ran as the CDU's candidate for Chancellor of Germany in the 1972 federal elections, losing to Willy Brandt's SPD. Barzel served as Minister of All German Affairs (1962–63) under Konrad Adenauer, as Parliamentary group leader of the CDU/CSU (1964–1973), as Minister of Intra German Relations (1982–1983) in Helmut Kohl's cabinet, and as President of the Bundestag (1983–1984). The 1972 election is commonly regarded as an indirect referendum on Chancellor Brandt's Ostpolitik (Eastern Policy), which called for normalized relations with East Germany and the Soviet Union, which Barzel vehemently opposed. On 27 April 1972 Barzel and the CDU/CSU called a constructive vote of no confidence against Brandt's government. Had the motion carried, Barzel would have succeeded Brandt as Chancellor of Germany. Due to several SPD and FDP members switching to the CDU and a number of FDP members withdrawing support for the coalition, on paper the CDU had just enough support to oust Brandt in favour of Barzel. The implications of this vote were far reaching. Brandt's initial reaction was that he, along with his policy of Ostpolitik, was finished. Several German trade unions went on strike in anticipation of his loss in the no confidence motion. However, the final tally received 247 votes, two short of the 249 needed to expel Brandt from office. Persuasive evidence subsequently emerged that two members of Barzel's caucus, Julius Steiner (CDU) and Leo Wagner (CSU) had been bribed by the East German Ministry for State Security. Details of the alleged East German involvement remain hazy, however: not all commentators are persuaded that East German bribes were the most decisive factor in the tantalisingly narrow failure of the no confidence vote which, had matters turned out differently, could have triggered a successful bid for Barzel to become West Germany's next chancellor in 1972. The government, in consideration of the fact that it had lost its effective parliamentary majority and that parliamentary work was stalled, reacted by deliberately losing a vote of confidence, which then allowed the President of Germany, Gustav Heinemann to dissolve the Bundestag and call early elections, which Brandt and the SPD handily won. 1972 was the only time between the war and German reunification that saw the SPD place first in a federal German election, and it still represents the SPD's high water mark as a vote share. That year's elections had the highest turnout of any German federal election at 91.1%, one of the highest turnouts ever recorded in national elections without mandatory voting. Within the CDU group of the German parliament, Barzel's credibility suffered when it became apparent that he had lied about substantial outside income from work as a lawyer outside parliament. It was neither the lost no confidence motion nor the lost parliamentary elections that, on 8 May 1973, eventually prompted Barzel to resign from both the CDU party chair and the leadership of the CDU/CSU parliamentary group. It was the refusal by the parliamentary group to support a government bill for the accession of both German states to the United Nations. He was the first leader of the CDU who stood down without ever becoming Chancellor. In 1982, Barzel married the political scientist Helga Henselder Barzel. Barzel retired from political life in 1984 after he was accused of being entangled in the Flick affair, a charge rejected by the Flick inquiry committee and the prosecuting authorities two years later. Barzel died in Munich, Bavaria, after a long illness, on 26 August 2006, aged 82.