Кіріспе

Гюнтер Верхюген (1944 жылы туған) – Германия саясаткері. 1999 жылдан 2004 жылға дейін Еуропалық кеңейту комиссары, ал 2004 жылдан 2010 жылға дейін Еуропалық кәсіпкерлік және өнеркәсіп комиссары қызметін атқарды. Сонымен қатар, ол 27 мүшелі Баррозу комиссиясының (Баррозу I) бес вице-президентінің бірі болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін қазір Франкфурт (Одер) қаласындағы Виадрина Еуропалық университетінде құрметті профессор болып жұмыс істейді.

Ерте өмір және білім

Рейнланд-Пфальц жеріндегі Бад-Кройцнах қаласында туған Верхёген Кельн университетінде және Бонн университетінде тарих, әлеуметтану және саяси ғылымдарды оқыды.

Саяси мансап

Верхюген 1978 жылдан 1982 жылға дейін партия төрағасы Ханс Дитрих Геншер басшылығымен Германияның еркін демократиялық партиясының (FDP) бас хатшысы қызметін атқарды. 1982 жылы ол көптеген солшыл либералды партия мүшелерімен бірге FDP-ден шықты, себебі FDP канцлер Хельмут Шмидт басқаратын үкіметтен кетіп қалды. Осы жылы ол Германияның Социал-демократиялық партиясына (СДПГ) қосылды.

Парламент мүшесі, 1983-1999

1983 жылы Батыс Германияда өткен сайлауда Верхюген Германия Бундестагының мүшесі болды. Ол 1983-1998 жылдар аралығында Сыртқы істер комитетінің мүшесі болды. 1980 жылдардың басында Верхюген Оңтүстік Африканың апартеид режиміне қатысты принципиалды саясатты қалыптастырды. 1986 жылы жарық көрген кітабында ол халықаралық санкциялардан қашуға тырысқан «Мерседес Бенц» және «Deutsche Bank» сияқты Германияның ірі компанияларының әрекеттерін жария етіп, оларды ұятқа қалдырды. 1994 жылдан 1997 жылға дейін Верхюген ГСДП парламенттік фракциясы төрағасының орынбасары болды, фракция төрағасы Рудольф Шарпингтің басшылығымен. Парламенттік жұмысынан өзге, ол 1994 жылдан 1998 жылға дейін «Deutsche Welle» телерадиокомпаниясының Бақылау кеңесіне төрағалық етті. 1994 жылғы сайлауға дейін Шарпинг Верхюгенді партияның үкіметке қарсы науқанындағы көлеңкелік кабинетіне енгізіп, қазіргі канцлер Хелмут Кольді тақтан түсіруді көздеді. 1998 жылғы федералды сайлауда Герхард Шредердің сайлау штабында ол сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды және оның Вашингтон мен Варшаваға жасаған сапарларына қатысты.

Еуропалық істер жөніндегі мемлекеттік министр, 1998-1999

Канцлер Герхард Шредердің бірінші кабинетінде Верхюген қысқа мерзімге министр Йошка Фишер басшылығымен Федералды сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік хатшы болып қызмет етті. 1999 жылы Германия Еуропалық Одақ Кеңесінің төрағасы болған кезде ол Еуропалық Одақтың «2000 жылғы бағдарлама» атты саяси реформалар жинағы бойынша келіссөздерді жетекшілік етті. Содан кейін ол Еуропалық Одақтың жаңа құрылған Ортақ сыртқы және қауіпсіздік саясаты жөніндегі жоғары өкілі лауазымына Германияның үміткері болуы мүмкін болды; ақырында бұл лауазым Хавьер Соланаға берілді. 1999 жылы ол парламенттен кетіп, Еуропалық Одақтың кеңейту комиссары болды.

Еуропалық комиссияның мүшесі, 1999-2010

Германияның канцлері Герхард Шредердің үкіметі тағайындаған Верхюген алдымен Еуропалық комиссияда Проди комиссиясының кеңейту жөніндегі Еуропалық комиссары болып қызмет етті. Ол 2004 жылы он жаңа мүше мемлекеттің қосылуына төрағалық етті. Ол келесі Баррозо комиссиясында Кәсіпкерлік және өнеркәсіп жөніндегі комиссар болып, сонымен қатар бес вице-президенттің біріне көтерілді. 2003 жылы Элисей келісімінің 40 жылдығына орай Германия мен Францияның ЕО комиссарлары Верхюген мен Паскаль Лами бірлесіп Франция мен Германияның кейбір маңызды салаларда нақты бірігуін ұсынған Лами-Верхюген жоспары туралы ұсыныс жасады, оның ішінде біріктірілген қарулы күштер, біріктірілген елшіліктер және Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік кеңесінде ортақ орын. Комиссия мүшесі ретінде Верхюген бюрократияны қысқартуды, әсіресе оны ШОБ-қа қолайлы етуді қалайтынын айтты. Сондай-ақ ол зерттеулер мен инновацияларды «болашақтағы бәсекеге қабілеттіліктің екі кілті» деп атап өтті. Ол өзінің басымдықтарын: жақсы реттеу, заманауи өнеркәсіптік саясат, ШОБ және инновация деп атап өтті. Бәсекеге қабілеттілікті арттыру мақсатында ол үш саясатты белгіледі: «Бәсекеге қабілеттілік және бизнес ортаны жақсарту» (Art. 157), «Өнімдердің ішкі нарығын аяқтау және басқару» (Art. 28 және 95) және «Инновация және зерттеу аясындағы бағдарламалар» (XVIII тақырып). Верхюген REACH регламентін әзірлеуге және оның Лиссабон стратегиясымен үйлесімділігін қамтамасыз етуге белсене қатысқан. Ол 2012 жылға дейін Еуропада ортақ патент енгізілетінін күтеді, ол 24 миллион шағын және орта бизнеске патент берудің маңыздылығын көрсетеді, өйткені Еуропада патент алу АҚШ-тағыдан 11 есе жоғары. АҚШ пен Австралия сияқты Киото хаттамасына қол қоюдан бас тартқан елдерге жауап ретінде Верхюген Барозудан Еуропалық Одақ төмен көміртегі саясатын қабылдамайтын елдерден импортталатын өнімдерге салық салуды қарастыруды сұрады (Шекаралық салық реттеулері). 2006 жылдың қазан айында Верхюген Еуропалық Одақ қызметкерлерін бақылау мүмкін емес деп айыптады, оның ішінде бас директорларды (ЕО мемлекеттік қызметшілерінің құрылымындағы ең жоғары дәреже) босату мүмкін емес деп мәлімдеді. Алайда, Еуропалық Одақ Қызметшілерінің Ережесінің 50-бабы комиссияға дәл осылай етуге құқық береді. Бұрынғы мемлекеттік қызметкер Дерк Ян Эппинк Верхюгеннің ұстанымын келесі сөздермен сипаттады:

Дау

2001 жылы Чехияның бұрынғы премьер-министрі Вацлав Клаус, Верхюген 2002 жылғы сайлауда оңшыл «Граждандық демократтар» жеңсе, елдің Еуропалық Одаққа жылдам қосылу үмітіне нұқсан тиеді деп ескерткеннен кейін, оны «өкіметтік лауазымын теріс пайдалануда» деп айыптады. 2004 жылдың 5 қарашасында баспасөз мәслихатында Верхюген Румынияның болашақ премьер-министрі Мирча Геоана (PSD) болатынын және Румынияның парламенттік және президенттік сайлауына төрт күн қалғанда Еуроодақпен келіссөздерді аяқтайтынын мәлімдеді. Бұдан кейін румын журналистері оны румын саясатына араласумен айыптады. Ол қызмет еткен кезеңде Верхюгеннің жеке кеңсе басшысы Петра Эрлермен демалыста суреттері пайда болды. Комиссия өкілі оны қолдап, «Вице-президент Верхюгеннің осы жазда Литвадағы жеке демалысы Комиссия мүшелеріне қолданылатын ережелерді бұзған жоқ» деді. Бұл ретте, Эрлердің тағайындалуына қатысты шағын саяси дау болды, оның достық қарым-қатынасының нәтижесінде тағайындалғаны туралы айыптаулар таралды. Бұл айыптаулар кейіннен олардың бірге демалыс кезінде қол ұстасып, содан кейін Литвадағы жалаңаяқ жағажайда бірге түскен фотосуреттерінен кейін одан әрі күшейді.

Міндеттер

Верхюген украиналық үкіметті "қуыршақ режим" деп есептейді; ол Майдан қозғалысы жоспарланған төңкеріс екенін айтады; сондай-ақ Ресейді Украинаға қарсы соғыс бастағаны үшін кінәлауға болмайды деп мәлімдейді; ол украиналық үкіметтегі "Свобода" мүшелерін "нағыз фашистер" (richtige Faschisten) деп атады.