Кіріспе

Палмер – АҚШ, Аляска штатындағы қала, Матануска-Суситна округінің орталығы. Гленн тас жолында, Матануска аңғарында Анкориджден солтүстік-шығысқа қарай 68 шақырым жерде орналасқан. Аляска штатындағы тоғызыншы ірі қала және Анкоридж қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 5 888 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 5 937 адамнан азайған. Палмерде жыл сайын Аляска штатының жәрмеңкесі өтеді, сондай-ақ Ұлттық цунами ескерту орталығының бас кеңсесі де осы қалада орналасқан.

Тарих

Қала Джордж Палмердің есімімен аталыпты. 19 ғасырдың соңында АҚШ үкіметі Палмердің солтүстігіндегі Матануска көмір кен орындарына қызығушылық таныта бастады. Бұл қызығушылық 1904 жылы Аляска орталық темір жолын салуды қарастырған қаржыгерлерді ынталандырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс АҚШ әскери кемелерін отынмен қамтамасыз ету үшін жоғары сапалы көмірге мұқтаж етті, және 1917 жылға қарай АҚШ Әскери-теңіз күштері Севард портынан Чикалун көмір кен орындарына дейін темір жол салды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері соғыс ардагерлеріне көмір кен орындарындағы жерлерді бөліп берді, сондай-ақ жаңа қоныс аударуға мүмкіндік берді. Шаруалар, кеншілер және қоныс аударушылар аймаққа көшіп келе бастады. Палмер пошта бөлімі 1917 жылдың 6 шілдесінде Уортон деген атпен ашылды. Темір жолдың қолжетімділігі Матануска аңғарындағы шаруалар үшін ауыл шаруашылығы өнімдеріне жаңа нарықтар ашуға мүмкіндік берді. Бір жылдың ішінде Палмер қарапайым темір жол тоқтағысынан заманауи инфрақұрылым мен қоғамдық қызметтерге ие жоспарланған қалаға айналды. Федералдық Төтенше Жәрдем Басқармасынан (ФТЖБ) 11 миллион доллар Палмер қаласын салуға және Мичиган, Миннесота және Висконсин штаттарының қиын жағдайдағы Темір Жотасынан 203 отбасын көшіруге жұмсалды. Отбасылар пойыз және кеме арқылы Палмерге келді, 1935 жылдың мамыр айында жетті. Олар алғашқы аляскалық жазды қалалық шатырда өткізді. Әр отбасы жер участасын алу үшін лотерея тартты, содан кейін шаруашылық қызметіне кірісті. Сәттілік деңгейі төмен болды, бірақ олардың көптеген ұрпақтары әлі де аймақта тұрады, соның ішінде Вандервиль және Вулверин фермалары сияқты Палмер ауданында әлі де жұмыс істеп тұрған көптеген шаруашылықтар бар. 1971 жылы Ұлттық Сыртқы Көшбасшылық Мектебі жақын орналасқан Талкетна және Чугач тауларындағы жабайы табиғат білімін үйрету курстарын жергілікті тарихи үйден, Berry House-тан бастады, ол қазір Ұлттық Тарихи Орындар Тізіміне енгізілген. Егіншілік мұрасынан басқа, отаршыл отбасылар Американың Орта Батысындағы шағын қалалық құндылықтарын, институционалдық құрылымдарды және Миннесота, Висконсин және Мичигандағы туған жерлерін еске түсіретін жақсы жоспарланған қала орталығын әкелді. Көптеген құрылыстар қазір ұлттық деңгейде танылған тарихи ауданда орналасқан. Мемлекеттік тас жол желісінің құрылысы және Анкоридждің қарқынды дамуы Палмердің өсуіне серпін берді. Көптеген Палмер тұрғындары Анкоридждегі жұмысына 45 минут сапарлайды.

География

Палмер Гленн тас жолындағы Анкориджден солтүстік-шығысқа қарай 68 шақырым жерде орналасқан. Ол Матануска өзенінің солтүстік жағалауында, теңіз деңгейінен көп емес биіктікте, солтүстіктегі Талкетна таулары мен оңтүстік және шығыстағы Чугач таулары арасындағы кең аңғарда жатыр. Пионер шыңы қаладан 6000 футтан (1829 м) аса биіктікте, оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде көтеріледі. Палмердің шығысында Лейзи Маунтин тауы орналасқан, ал оның артында Матануска шыңы тұр. Лейзи тауы, Матануска шыңы және Пионер шыңы – Чугач жотасының бөлігі. Палмердің солтүстігінде Талкетна таулары жатыр. Бұл тау жотасында, Палмерден 35 шақырым жерде, Хэтчер асуы орналасқан, ол жергілікті тұрғындар арасында жаяу серуендеу, шаңғы тебу және басқа демалыс түрлері үшін танымал. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 10 шаршы километрді құрайды, барлығы да құрлық. Палмер мен Василла Матануска-Суситна аңғарының екі ірі ескі қалалық орталығы болып табылады. Соңғы он жылда аймақ халқы күрт өсті; округ әкімшілігі жергілікті халықты 8000 адамға бағалайды. Автомобильдік жолдан басқа, Палмерге Палмер қалалық әуежайы және Аляска темір жолының Палмер депосы арқылы да жетуге болады. Екеуі де тұрақты кесте бойынша қызмет көрсетпейді. Дегенмен, Аляска мемлекеттік жәрмеңкесі кезінде Аляска темір жолы Анкориджден Палмерге арнайы пойыз қатынайды (бірақ 2021 жылы ол қатынай алмады).

Климат

Палмердің субарктикалық климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі: Dsc). Осы жіктелуге қарамастан, қала жазда айтарлықтай көп жауын-шашын алады, ал тамыз ең ылғалды ай болып табылады. Дегенмен, алты жылы айдың бірі – сәуір, қазан және желтоқсаннан әлдеқайда құрғақ болғандықтан, "f" әрпінің орнына "s" әрпі қолданылады (Dfc емес). Палмердің климаты Анкоридж климатына ұқсас, бірақ орташа есеппен төменгі температуралары салқынырақ, ал жоғары температуралары жылырақ. Жыл бойында орташа алғанда 28–29 күн төмен температура, 22–23 күн жоғары температура және 0,8 күн өте жоғары температура болады. Қала USDA өсімдіктердің қаттылығына төзімділік аймақтары 4b және 5a арасында орналасқан, яғни жылдың ең суық температурасы шамамен Палмерде болады. Палмер Матануска мұздығы және Кник мұздығы сияқты екі мұздықпен қоршалған. Матануска және Кник өзендерінің аңғарлары арқылы жел жиі қалаға соғып тұрады. Қар көп жауса, оның көп бөлігі желмен ұшып кетпей, бірнеше күн бойы тұрады. Бұл жылы желдер қыста бірнеше күнге температураны көтеріп, жергілікті халық оларды көбінесе "Чинук желдері" деп атайды.

Демография

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, қалада 5937 адам, 1472 үй шаруашылығы және 1058 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1555 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 80,9% ақ нәсілді, 2,1% қара немесе афроамерикалық, 8,2% американдық индейлер, 1,1% азиялық, 0,3% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,2% басқа нәсілдер және 6,3% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 3,5% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2000 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 14,9% неміс, 10,5% АҚШ немесе американдық, 8,9% ирланд және 8,7% ағылшын тегінен шыққан. 1472 үй шаруашылығының ішінде 47,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 50,3% заңды некеде тұрған жұбайлар, 16,6% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 28,1% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 23,0% жеке адамдардан тұрады, ал 7,5% 65 жастан асқан жалғыз тұратын адамдарды құрайды. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,81, ал отбасының орташа мүше саны 3,29. Қаладағы халықтың жас бойынша таралуы: 33,6% 18 жасқа дейінгілер, 11,8% 18-24 жас аралығындағылар, 28,7% 25-44 жас аралығындағылар, 16,8% 45-64 жас аралығындағылар және 9,1% 65 жастан асқандар. Орташа жас 29 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,1 еркек шақтап келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 93,6 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 45 571 доллар, ал отбасының орташа табысы 53 164 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 44 716 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 25 221 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 203 доллар. Отбасылардың шамамен 6,0% және халықтың 12,7% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,6% және 65 жастан асқандардың 4,2% кедейлікте өмір сүреді.

Алясканың мемлекеттік жәрмеңкесі

Палмер Аляска штатында жыл сайынғы Аляска мемлекеттік жәрмеңкесінің өтетін орны ретінде ең көп танылады, осы жерде Палмердің шаруашылық рухы сақталған. Аляска мемлекеттік жәрмеңкесі бірнеше санат бойынша ең ірі көкөністерді анықтау үшін жарыстар ұйымдастырады, және жәрмеңкеде көптеген ұлттық, тіпті әлемдік рекордтар тіркелді, көбінесе жергілікті жұртшылықтың қызығушылығын кәдіш, редис, шпинат және салат санаттары басып алады. КонкоФилипс Бореалис театрында көңіл көтеру шаралары, жергілікті суретшілердің көрмелері, жергілікті сатушылар мен тағамдық фуд-трактар, сондай-ақ танымал музыка орындаушылары өнер көрсетеді. 2008 жылы Палмер тұрғыны Скотт Робб өзінің кәдісі үшін бірінші орынды және 2000 долларлық жүлде алды.

Палмер тарихи және өнер мұражайы

Палмер қаласының орталығында 35 000-нан астам келушіні қабылдайтын ағаш үй стиліндегі Келушілер ақпараттық орталығы орналасқан. Әр жазда орталық 600-дан астам жергілікті өсімдік түрлерін көрсететін қоғамдық бақтарды күтіп ұстау үшін толық жұмыс күніне бағбанды жұмысқа тартады. Палмер тарих және өнер мұражайы Келушілер ақпараттық орталығында орналасқан және келушілерге Палмер тарихынан қалған артефакттарды көруге, тарихи орындардың карталарын алуға және жергілікті көрікті жерлер туралы толық ақпарат алу үшін нұсқаулықтарды сатып алуға мүмкіндік береді.

Мың ағаш шіркеуі

Келушілер ақпараттық орталығынан бірнеше көше арада Біріккен протестант шіркеуі (сондай-ақ, "Мың ағашты шіркеу" деп те аталады), пресвитериан шіркеуі орналасқан. Ол 1936–1937 жылдары салынды және Ұлттық тізілімге енген Матануска колониясы тарихи ауданының 17 ескерткішінің бірі болып табылады.

Жұма күні

Жұма күнгі шара – бұл қала орталығында, қоғамдық кітапхана мен пойыз станциясының маңында өтетін жергілікті іс-шара. Көптеген шағын жергілікті кәсіпкерлер мен фермерлер өнімдерін сатуға жиналады.

Парктер мен қорғалатын аумақтар

Палмерден солтүстікке қарай 12 миль жерде көрікті тау жолы – Хачер жотасы орналасқан. Ол мемлекеттік парк ретінде бекітілген және Тәуелсіздік кенішіне үйі. Бұл аймақ шаңғышылар, сноубордшылар, мотошанашылар және жаяу жүргіншілер үшін жергілікті жабайы аймақ болып табылады, сондай-ақ жаз айларында туристерді қызықтырады. Аймақта Кеплер Брэдли көлдерінің мемлекеттік демалыс аймағы да орналасқан, ол көптеген шағын көлдерге, Фингер-Лейк мемлекеттік демалыс аймағына және бірнеше қалалық парктерге қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Спорт

Mat Su Miners, Аляска бейсбол лигасының франшизасы, жоғары деңгейдегі жазғы студенттік бейсбол лигасы, өз ойындарын Мемлекеттік жәрмеңке алаңындағы Хермон Бразерс стадионында өткізеді. Колони орта мектебінің музыкалық тобы көтеріңкі әуендер орындайды, ал түрлі сатушылар көп көрерменді жиналып, команданы қолдауға шақырады. АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген I дивизион студенттік лигасының ойыншыларымен құралған Miners командасы 1987 және 1997 жылдары екі рет құрметті Ұлттық бейсбол конгресінің чемпионатында жеңіске жетті. Аляска жарыс трассасы жақын жерде орналасқан. Аляска футбол лигасының жартылай кәсіби футбол командасы Valley Steelers өз үй ойындарын Палмер орта мектебінде өткізеді.

Білім

Палмердегі бастауыш және орта білім Matanuska Susitna Borough School District жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Қала шегінде екі бастауыш мектеп (Swanson Elementary және Sherrod Elementary), бір орта мектеп (Palmer Jr. Middle School) және бір жоғары мектеп (Palmer High School) бар. Palmer High School салыстырмалы түрде шағын, шамамен 900 оқушысы және 60-қа жуық қызметкері бар. 1999 жылы ол Аляскадағы алғашқы мектеп болып Халықаралық бакалавриат бағдарламасын ұсынды. Палмерден он минуттық жерде "қала сыртындағы" қарсыластары – Colony Middle School және Colony High School орналасқан. Палмер сонымен қатар Алясканың жалғыз аккредиттелген теология және миссионерлік мектебі – Alaska Bible College және Аляска Анкоридж университетінің бөлімшесі – Matanuska Susitna College-қа да үй иесі. Палмер Аляска Job Corps 800 E. Lynn Martin Drive мекенжайында, Hageland әуежайының қарсы бетінде орналасқан. Атабаска ұлтының Чикалун ауылы басқаратын Ya Ne Dah Ah School (YNDA School) балаларды оқыту үшін Алясканың жергілікті халықтарының әдістерін пайдаланады. Ол 1992 жылы құрылған және гранттар есебінен қаржыландырылады. 2012 жылы мектеп Athna тілі мен мәдениетін дамытуға мүмкіндік беретін жылдық грантты алмады, сондай-ақ 1995 жылғы Үнді істері бюросының (BIA) ережесіне байланысты Алясканың жергілікті халықтарының бағдарламаларын қаржыландыруға BIA қаражатын ала алмады.