Кіріспе

Акутан – Аляска штатындағы Алеут аралдарындағы Акутан аралында орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1589 адамды құрайды, 2010 жылы 1027 адам болған, бұл оны Аляскадағы онжылдықта ең жылдам дамыған 4-ші қала етіп көрсетті. Акутан порты қаламен іргелес жатыр.

География

Акутан Алеут аралдарында орналасқан. Акутан Акутан аралында орналасқан, ол шығыс Алеут аралдарының бірі, Фокс аралдары тобындағы Креницин аралдарының бірі. Ол Уналаскадан шығысқа қарай 56 шақырым, ал Анкорижден оңтүстік-батысқа қарай 1233 шақырым жерде орналасқан. Акутан теңіз климаты аймағында орналасқан, нәтижесінде қыстары жұмсақ, ал жаздары салқын болады. Орташа температуралар ауыспалы, ал жылдық жауын-шашын мөлшері белгілі бір деңгейде. Қыста күшті желдер мен дауылдар жиі болады, ал жазда тұман көп кездеседі. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 49 км² құрайды, оның ішінде 36 км² құрлық және 13 км² (25,69%) су.

Тарих және мәдениет

Акутан 1878 жылы Батыс тері және сауда компаниясының тері сақтау және сауда порты ретінде құрылды. Компанияның өкілі тез арада жергілікті Унанган халқын қызықтырған балық аулау және өңдеу бизнесін ұйымдастырды. 1878 жылы орыс православие шіркеуі мен мектеп салынды, бірақ 1918 жылы оның орнына Санкт-Александр Невский капелласы тұрғызылды. 1912 жылы Тынық мұхиты кит аулау компаниясы Акутан шығанағының қарсы бетіне кит өңдеу станциясын салды. Бұл Алеут аралдарындағы жалғыз кит аулау станциясы болды және 1939 жылға дейін жұмыс істеді. 1942 жылдың маусымында жапондықтар Уналаскаға шабуыл жасағаннан кейін, АҚШ үкіметі Акутан тұрғындарын Кетчикан аймағына эвакуациялады. 1942 жылдың маусымында Тадаёши Кога басқарған жапондық A6M Zero истребителі Акутан аралына құлап түсті. Ол шілде айында АҚШ Әскери-әуе күштері тарапынан табылды. "Акутан Зеро" деп аталған бұл ұшақ американдық тактиктерге Zero истребителін жеңу үшін жақын қақтығыс тактикасын әзірлеуге көмектесті және соғыстың бағытын өзгертуге ықпал етті. Ауыл 1944 жылы қайта құрылды, бірақ көптеген тұрғындар оралмауды жөн көрді. Сыртқы әлеммен байланыс қоғамның дәстүрлі өмір салты мен көзқарастарына көптеген өзгерістер әкелді. Қала 1979 жылы қалалық муниципалитет ретінде тіркелді. Акутан жергілікті тайпасы – федералдық деңгейде мойындалған тайпа. Қоғамның халқының 16,4% Алясканың түпкілікті халқы немесе аралас түпкілікті тегі бар азаматтарды құрайды. Акутан – балық аулау қауымдастығы және дәстүрлі Унанган ауылының орны. Шамамен 75 адам жыл бойы тұрады; халықтың көп бөлігі уақытша жұмыс істейтін балық өңдеушілер, олар топтық жатақханаларда тұрады.

Демография

Акутан алғаш рет 1880 жылғы АҚШ халық санағында алеут ауылы ретінде тіркелді. Онда 65 тұрғын болды, олардың 63-і алеуттар, ал 2-і ақ нәсілділер. 1890 жылы 80 тұрғын тіркелді, олардың 71-і жергілікті халық, 6-ы креол (орыс және жергілікті халықтың араласуынан туған), ал 3-і ақ нәсілділер. 1920 жылғы халық санағына дейін ол қайтадан тіркелмеді. 1979 жылы ресми түрде қала мәртебесін алды. 1990 жылдан бастап, тұрғындардың көп бөлігі азиялықтар екені анықталды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Аляска штатында Акутан сияқты азиялықтардың басымдығы (Кодиак) немесе көпшілігі (Адак) бар үш қауымның бірі. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 713 адам, 34 шаруашылық және 17 отбасы тұрды. Халық тығыздығы шаршы мильге 2,7 адамды құрады, барлығы 38 тұрғын үй болды. Қаланың нәсілдік құрамы: 23,56% ақ нәсілділер, 2,10% афроамерикандықтар, 15,71% американдық индейлер, 38,57% азиялықтар, 0,28% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 18,23% басқа нәсілдер және 1,54% екі немесе одан көп нәсілділер. Халықтың 20,76% испан немесе латын американдықтары. 34 шаруашылықтың 20,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 32,4%-ы некеде тұрған жұбайлар, 14,7%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 47,1%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 38,2%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 2,9%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,21 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,00 адамды құрады. Қаладағы халықтың жас бойынша бөлінуі: 3,1% - 18 жасқа дейінгілер, 11,1% - 18-24 жас аралығындағылар, 48,2% - 25-44 жас аралығындағылар, 36,2% - 45-64 жас аралығындағылар және 1,4% - 65 жастан асқандар. Орташа жас 40 жас. Әр 100 әйелге 334,8 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 342,9 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 33 750 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 43 125 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 13 988 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 23 750 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 12 258 доллар. Отбасылардың ешқайсысы да, халықтың 45,5% кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүрді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің де, 64 жастан асқандардың да 40,0% кедейлікте өмір сүрді. 2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша барлығы 38 тұрғын үй болды, оның 4-і бос тұрды. 97 тұрғын жұмыс істеп жатқаны анықталды. Ол кезде жұмыссыздық деңгейі 83,89% құрады, бірақ барлық ересектердің 84,84% жұмыс істемейтін.

Мемлекеттік қызметтер

Суды жергілікті өзен мен бөгеттен алады, ол 1927 жылы салынған. Су тазартылып, барлық үйлерге құбыр арқылы жеткізіледі. Екі жаңа су жинағыш бөгет салу және 125 мың галлондық жаңа су қоймасы мен су тазарту қондырғысын салу үшін қаражат сұралған. Кәріз суы қоғамдық септикке құйылады, ал тазартылған су мұхит арқылы шығарылады. Қалдықтар аптасына үш рет жиналады; жақында жаңа қоқыс полигоны мен күйдіру қондырғысы салынып аяқталды. Қала алюминийді қайта өңдейді. Trident Seafoods өзінің су, кәріз және электрмен жабдықтау жүйелерін пайдаланады. Электр энергиясын «Акутан Электр Коммуналдық» мекемесі қамтамасыз етеді. Қоғамда 18 оқушы оқитын Алеутиан шығыс ауданы мектеп округінің (AEBSD) Акутан мектебі бар. 1978 жылдың қазан айының шамамен ортасында, мектеп Алеут аймағы мектеп округінің бір бөлігі болған кезде, онда бір мұғалім және 12 оқушы болды. Жергілікті ауруханалар мен денсаулық сақтау клиникаларының қатарында Анезия Кудрин атындағы Мемориалдық клиника (907 698 2208) бар. Анезия Кудрин ескерткіш клиникасы – негізгі медициналық көмек көрсететін мекеме. Шығыс Алеут тайпалары компаниясы Анезия Кудрин клиникасын өз денсаулық сақтау жүйесінің бір бөлігі ретінде басқарады. Клиника білікті жедел жәрдем орталығы болып табылады. Акутан оқшауланған қала/Суб-өңірлік орталық ретінде жіктеледі және Алеут/Прибилов аймағындағы 2H жедел жәрдем аймағында орналасқан. Жедел жәрдем қызметтері жағалау және тікұшақ арқылы қолжетімді. Жедел жәрдемді еріктілер мен медициналық көмекшілер көрсетеді. Анезия Кудрин клиникасында дәрігердің көмекшісі жұмыс істейді, ал жылдың көп бөлігінде өңдеу зауытының еңбек медицинасы/жедел жәрдем клиникасында дәрігердің көмекшісі немесе тәжірибелі медбике болады. Қосымша медициналық көмек Акутан алғашқы көмек көрсетушілері (907 698 2208/2315) немесе Уналаскаға немесе Анкориджге ұшу арқылы көрсетіледі. Көлік гидроұшақпен, жеке немесе балық аулау флотының кемелерімен қамтамасыз етіледі, ал мемлекеттік паром жазғы айларда ай сайын сапарлар жасап тұрады.

Экономика

Акутанның ақшалай экономикасында коммерциялық балық өңдеу үстемдік етеді, сондықтан жергілікті тұрғындардың көпшілігі маусымдық жұмысқа орналаса алмайды. Trident Seafoods компаниясы қаланың батысында треска, краб, минтай және балық ұны өңдейтін ірі зауытты пайдаланады. Балық өңдеу маусымында Акутан халқы төрт-бес есеге артады. Жеті тұрғынның коммерциялық балық аулауға рұқсаты бар, олар негізінен палтус және басқа түпкі балықтарды аулайды. Халықтың күн көрісіне мөр, лосось, сельдь, палтус, моллюскалар, жабайы сиыр және аң құстары кіреді.

Көлік

Қайықтар, амфибиялық ұшақтар, сырғыма кемелер немесе тікұшақтар – Акутанға және одан шығудың жалғыз көлік құралдары. 61 метрлік (200 фут) кеме тоқтағы және кішкентай қайықтарды бекіту алаңы бар. Шиғанақтың басында салынған үлкен кемежайға қол жеткізудің тиімді жолын әзірлеу жұмыстары жүріп жатыр. Мемлекеттік паром мамыр мен қазан айлары аралығында екі айда бір рет Кодиактан қатынайды. Жүк Сиэтлден жүк тасымалдау кемесімен апта сайын жеткізіледі; қала M/V Akutan десанттық кемесіне ие және оны пайдаланады. Акутанның тік беткейлі жер бедеріне байланысты ұшу-қону жолағы жоқ, бірақ гидроұшақтар базасы бар және ол жалпы қолданысқа берілген. Акутан мен Акутан аралы арасында тікұшақ қызметі 2014 жылдың ақпанында басталды. Аэропортты қызмет көрсететін жалғыз әуе компаниясы – Grant Aviation, ол жақын жердегі Голланд аймағына рейстерді жүзеге асырады. Аэропорттың құны 77 миллион долларды құрайды, оның шамамен 60 миллионы АҚШ федералдық үкіметінен бөлінген. Trident аэропорт құнына 1 миллион доллар үлестірді.