Кіріспе

Америкалық соғыс теориясы ақпарат жинау

Желіге бағытталған соғыс, сондай-ақ желіге бағытталған операциялар немесе желілік соғыс деп аталатын бұл әскери доктрина немесе соғыс теориясы, ақпараттық технологияның көмегімен қол жеткізілген ақпараттық артықшылықты, шашыраңқы күштерді компьютерлік желіге біріктіру арқылы бәсекеге қабілетті артықшылыққа айналдыруға бағытталған. Оның алғашқы дамуы 1990 жылдары АҚШ Қорғаныс министрлігінде жүргізілді.

Негізгі деректер

1996 жылы адмирал Уильям Оуэнс АҚШ-тағы Ұлттық қауіпсіздік зерттеулер институты жариялаған мақалада "жүйелердің жүйесі" деген ұғымды енгізді. Ол барлау сенсорлары, басқару жүйелері, және дәлдік қаруларынан тұратын, жағдайды бағалауға, нысандарды жылдам анықтауға және қаруды таратуға мүмкіндік беретін жүйе туралы айтты. Сондай-ақ 1996 жылы АҚШ-тың Бірлескен штаб басшылары "2010 жылға дейінгі бірлескен көзқарас" құжатын жариялады, ол толық спектрлік үстемдік әскери тұжырымдамасын енгізді. Толық спектрлік үстемдік – бұл АҚШ әскерінің ақпараттық басымдылығының арқасында бейбітшілік операцияларынан бастап, әскери күшті тікелей қолдану арқылы соғыс кеңістігінде үстемдік ету қабілеті.

Желіге негізделген соғыс

"Желіні орталықтандырған соғыс" термині және оған байланысты ұғымдар алғаш рет АҚШ Әскери-теңіз күштері департаментінің "Коперник: ХХІ ғасырдағы C4ISR" жарияланымда пайда болды. Бұл құжатта сенсорларды, командирлерді және атыс жүргізушілерді желіге біріктіру арқылы иерархияны тегістеу, операциялық үзілісті қысқарту, дәлдікті арттыру және басқару жылдамдығын жоғарылату идеялары қамтылған. Дегенмен, желілік орталықтандырылған соғыс тұжырымдамасы алғаш рет 1998 жылы вице-адмирал Артур К. Себровски мен Джон Гарстканың АҚШ Әскери-теңіз институтының басылымында жарық көрді. Алайда, идеяның толыққанды тұжырымдамасы Дэвид С. Альбертс, Джон Гарстка және Фредерик Штайннің "Желілік орталықтандырылған соғыс: ақпараттық басымдықты дамыту және пайдалану" кітабында келтірілді, ол Командалық және басқару зерттеу бағдарламасы (CCRP) тарапынан жарияланды. Бұл кітапта бизнес ақпараттық-коммуникациялық технологияларды жағдайды талдауды жақсарту, қойманы және өндірісті дәл бақылау, сондай-ақ клиенттермен қарым-қатынасты мониторингтеу үшін қалай пайдаланғаны туралы бірқатар жағдайлар негізінде соғыстың жаңа теориясы жасалды. Ақпараттық революция әскери салаға да еніп, желілік орталықтандырылған соғыс дәстүрлі шайқас әдістерін ығыстырды. Технология енді шайқас алаңдарында алдыңғы қатарда тұр, желілік орталықтандырылған соғыстың жаңа дәуірін ашты. Бұл тактикалық өзара үйлесімділік деп аталатын нәрсе арқылы байланыс пен координацияның жаңа деңгейі. Адам сарбаздарынан бастап, интеллектуалды қару жүйелеріне, басқару және бақылау жүйелеріне, автоматты күзет жүйелеріне және құрлықтағы, әуедегі және ғарыштағы платформаларға дейін – барлық бұл элементтер бірыңғай коммуникациялық желіге біріктірілген, барлық әскер түрі үшін жауынгерлік басқару жүйелерін қамтиды, генерал штабтарынан бастап, даладағы сарбаздарға дейін қызмет етеді.

Ақпараттық дәуірдегі соғыс туралы түсінік

Желіге негізделген соғысқа 2001 жылы Альбертс, Гарстка, Дәлелге негізделген зерттеулердің Ричард Хейзі мен RAND ұйымының Дэвид А. Синьори бірлесіп жазған «Ақпараттық дәуірдегі соғысты түсіну» (UIAW) еңбегі жарық көрді. UIAW желілік орталықтандырылған соғыспен анықталған өзгерістердің салдарларын зерттеп, соғыстың операциялық теориясын жасауға ұмтылды. Қоршаған ортаны қабылдау қағидаларынан бастау алған UIAW үш салаға бөлінеді. Біріншісі – физикалық сала, онда оқиғалар орын алып, олар сенсорлар мен адамдар тарапынан сезіледі. Физикалық доменнен түсетін деректер ақпараттық домен арқылы жіберіледі. Олар іс-әрекеттерге дейін танымдық доменде өңделеді. Бұл процесс АҚШ Әуе күштерінің полковнигі Джон Бойд сипаттаған «бақылау, бағдарлану, шешім қабылдау, іс-әрекет ету» циклына ұқсас.