Кіріспе
НАТО-ның әскери техникаға берілген кодтық атауы – НАТО ұшақтар мен посткеңестік елдер, бұрынғы Варшава шартының қатысушылары, Қытай және басқа да мемлекеттер пайдаланатын әскери техниканы белгілеу үшін қолданылатын кодтық атаулар жүйесі. Бұл жүйе әскери байланыстың тиімділігін арттыруға көмектеседі, өйткені операциялық жағдайларда шатастыруға мүмкіндік жасайтын немесе Батыс әлеміне белгісіз болатын нақты атаулардың орнына қысқа, бір немесе екі буынды атауларды ұсынады. Кодтық атауларды тағайындауды НАТО-дан тәуелсіз, бұрын Әуе күштерін стандартизациялау комитеті (ASCC) деп аталған, Бес Көз Әуе күштерінің өзара үйлесімділік кеңесі (AFIC) жүзеге асырады. Вашингтонда орналасқан AFIC құрамына НАТО-ның үш мүшесінің (Канада, Ұлыбритания және АҚШ) және НАТО-ға мүше емес екі елдің (Австралия және Жаңа Зеландия) әскери өкілдері кіреді. Бұл жүйе 1950 жылдары енгізілген кезде кодтық атаулар потенциалды жауынгер ұшақтарды да анықтауға мүмкіндік берді. Алайда, Суық соғыс аяқталғаннан бері, кейбір НАТО әуе күштері әртүрлі ұшақ түрлерін қолданып келеді (мысалы, "Фулкрум" МиГ-29 ұшағы).
NATO uses a system of code names, called reporting names, to denote military aircraft and other equipment used by post Soviet states, former Warsaw Pact countries, China, and other countries. The system assists military communications by providing short, one or two syllable names, as alternatives to the precise proper names – which may be easily confused under operational conditions or are unknown in the western world. The assignment of reporting names is managed by the Five Eyes Air Force Interoperability Council (AFIC), previously known as the Air Standardization Coordinating Committee (ASCC), which is separate from NATO. Based in Washington DC, AFIC comprises representatives from the militaries of three NATO members (Canada, the United Kingdom and United States) and two non NATO countries (Australia and New Zealand). When the system was introduced, in the 1950s, reporting names also implicitly designated potentially hostile aircraft. However, since the end of the Cold War, some NATO air forces have operated various aircraft types with reporting names (e. g. the "Fulcrum" Mikoyan MiG 29).
Америка нұсқалары
АҚШ Қорғаныс министрлігі (DOD) кейбір жағдайларда НАТО есеп беру атауларын толықтырады. НАТО кемелерге немесе су асты қайықтарына орнатылған жер-әуе ракеталық кешендерді құрлықтағы кешендермен бірдей атаулармен белгілейді, бірақ АҚШ Қорғаныс министрлігі осы кешендерге басқаша қосымшасы бар сандар тізбегін (мысалы, SA-N және SA) тағайындайды. Атаулар қолдануға ыңғайлы болу үшін сақталған. Егер сәйкес кешен болмаса, жаңа атау ойлап табылады.
Кеңес әулеттерінің лақап аты
Кеңес Одағы әрқашан ұшақтарына ресми "халықтық атауларды" беріп тұрмады, бірақ кез келген әуе күшіндегідей бейресми лақаптар жиі кездесетін. Әдетте, совет ұшқыштары НАТО берген атауларды пайдаланбай, орысша лақаптарды қалайтын. Бірақ МиГ-29 ұшағының "Fulcrum" кодовое аты совет әуешілеріне ұнады, өйткені ол кеңес әуе қорғанысындағы маңызды рөлін көрсететін.
Номенклатура
Сан-саққа түсініспеушіліктерді азайту үшін, ерекше немесе ойдан шығарылған атаулар берілді, мұндағы мақсат – таңдалған атаулар күнделікті сөйлесуде кездеспейтін және есте сақтауға ыңғайлырақ болатын болуы. Ұшақтар үшін, буын саны қозғалтқыш түрін көрсетеді. Бір буынды кодтық атаулар поршенді қозғалтқышты немесе турбовинтті білдірсе, екі буынды кодтық атаулар реактивті қозғалтқышты білдіреді. Бомбалаушылардың атаулары "Б" әрпімен басталатын, мысалы, "Баджер" (Туполев Ту-16), "Блэкджек" (Туполев Ту-160) және "Айғыр" (Туполев Ту-95) сияқты атаулар қолданылды. "Frogfoot" – Су-25 ұшағының тіркелген аты, ол ұшақтың тікелей әуе қолдауына арналған рөлін көрсетеді. Көліктік ұшақтардың атаулары "С" әрпімен ("cargo" - жүк) басталатын, соның нәтижесінде "Кондор" (Антонов Ан-124) немесе "Кандидат" (Ильюшин Ил-76) сияқты атаулар пайда болды.