Кіріспе
Читина елді мекені (Ahtna Athabascan Tsedi Na < tsedi "мыс" + na "өзен") – АҚШ-тың Аляска штатындағы Коппер өзенінің санақ аймағындағы халық санағына арналған белгіленген аудан. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 126 адамды құрады, 2000 жылы 123 адам болған.
Chitina (Ahtna Athabascan Tsedi Na < tsedi "copper" + na "river") is a census designated place (CDP) in Copper River Census Area, Alaska, United States. At the 2010 census the population was 126, up from 123 in 2000.
География
Читина Мыс өзенінің батыс жағалауында, Эджертон тас жолындағы Читина өзенінің құйылысында және Маккарти жолымен қиылыста орналасқан. Ол Copper Center-ден оңтүстік-шығысқа қарай және Glennallen-нен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Врангелл Сент-Элиас ұлттық паркі мен қорығының батыс шекарасынан тыс жерде жатыр. 1945 жылы Кордовадан Кенникоттқа дейінгі CR&NW темір жол желісін тас жолға айналдыру жұмыстары басталды, бірақ 1964 жылғы Ұлы жұмадағы жер сілкінісі салдарынан жұмыс тоқтатылды, бұл Читина мен Кордова маңындағы Миллион долларлық көпір арасында үлкен үзіліс қалдырды. Читинадан Кенникоттқа дейінгі темір жол бағыты – Маккарти жолы. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 95,8 шаршы миль (248 км²), оның ішінде 84,6 шаршы миль (219 км²) құрлық және 11,1 шаршы миль (29 км²) су алабын құрайды (11,62%).
Климат
Читинада континенттік субарктикалық климат (Кёппен Dfc) басым.
Демография
Читина алғаш рет 1920 жылғы АҚШ халық санағында қамтылмаған ауыл ретінде тіркелді. 1980 жылы ол халық санағымен белгіленген елді мекен (CDP) мәртебесін алды. 2000 жылғы халық санағы бойынша, CDP-де 123 адам, 52 шаруашылық және 30 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталған жоқ, ал тұрғын үйлердің орташа тығыздығы да көрсетілмеген. CDP-нің этникалық құрамы: 51,22% ақ нәсілді, 33,33% Алясканың жергілікті халқы және 15,45% екі немесе одан көп нәсілді. 52 шаруашылықтың 23,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 42,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 42,3%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 36,5%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,37, ал отбасының орташа мүше саны 3,07-ге тең. CDP-де халық жас бойынша келесідей таратылған: 18 жасқа дейінгілер – 29,3%, 18-24 жас аралығы – 7,3%, 25-44 жас аралығы – 23,6%, 45-64 жас аралығы – 30,9%, 65 және одан жоғары жастағылар – 8,9%. Орташа жас 39 жас. Әр 100 әйелге 86,4 еркек шақ келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 102,3 еркек шақ келеді. CDP-дегі шаруашылықтың орташа табысы 26 000 доллар, ал отбасының орташа табысы 28 750 доллар құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 31 250 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 500 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 10 835 доллар. Отбасылардың 3,3%-ы және халықтың 12,7%-ы кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілер жоқ, ал 64 жастан асқандардың 15,4%-ы.
Тарих
Атабаска тайпасы Читинаның төңірегінде ғасырлар бойы өмір сүрген, бұл Читинаның оңтүстігінде және шығысында орналасқан археологиялық ескерткіштермен дәлелденеді. 1900 жылға дейін Читинада ірі ауыл болған, оның халқы адамдардың келуі, аурулар мен қақтығыстардың салдарынан бірте-бірте азайды. 1900 жыл шамасында Читина өзенінің солтүстік жағасында мыс кені табылды. Бұл аймаққа іздеушілер мен қоныс аударушылардың көптеп келуіне себеп болды. Стивен Бирч 1908 жылы осы жерге қоныстанды. Коппер өзені және Солтүстік-Батыс темір жолы 1914 жылға қарай Читинаның гүлденген қауымдастыққа айналуына жағдай жасады. Мұнда жалпы дүкен, киім дүкені, ет базар, мал төлқұжаттары, шеберхана, бес қонақ үй, бірнеше жатақхана, бильярд залы, барлар, мейрамханалар, би залдары және кинотеатр болды. 1933 жылдан 1938 жылы кендер жабылғанға дейін жалпы дүкенді Вашингтон штатының Дес-Мойн қаласынан шақырылған Отто Мозес басқарды, оны О.А. Нельсон ұсынған. Кендер 1938 жылы жабылды, ал қалған қолдау көрсету шаралары қазіргі Гленаллен аймағына көшірілді. Читина сөйтіп, көлемі жоқ қалаға айналды. Кеннекотт кендерінің инженер-геодезисі Отто Адриан Нельсон қаланың көп бөлігін сатып алды. Ол барлық ғимараттарды электр қуатымен қамтамасыз ететін ерекше гидроэлектр станциясын салды. Сонымен қатар, ол қаланың орталық бөлігінің көп бөлігін ыстық және суық сумен қамтамасыз етті. Қазір Читинадағы негізгі қызмет – жаз айларында жыл сайын өтетін лосось балықтарын ұстау. Аляска тұрғындарына шағылысу кезеңінде көп мөлшерде лосось ұстауға рұқсат беріледі және Читина осы іс үшін ыңғайлы және танымал орын. 1977 жылдың соңында зергер Арт Кёнингер Читина қалайы шеберханасын сатып алып, оны тұрғын үйге айналдыруды жоспарлады. 1979 жылы бұл орын, бұрын Фредс Плейс және Шаупп деп аталған, Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізіліп, екі тарихи сақтау грантын жеңіп алды. Қазіргі уақытта онда «Рух тауы» атты өнер галереясы орналасқан.