Кіріспе

Алатна (Инупиак тілінде Алаасук) – АҚШ-тың Аляска штатындағы Юкон-Коюкук санақ аймағындағы ұйымдастырылмаған аудандағы халық санағына белгіленген елді мекен. 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы 35 адамды құрайды.

География

Алатна (66.548906, 152.844806) координаталарында (Sec. 33, T021N, R024W, Fairbanks меридианы) Fairbanks тіркеу ауданында орналасқан. Алатна Коюкук өзенінің солтүстік жағалауында, Алатна өзенімен қосылған жерден оңтүстік-батысқа қарай, Фэрбенкстен шамамен 190 миль (306 км) солтүстік-батыста және Хьюзден 57 миль (92 км) өзен ағысымен жоғары орналасқан. Алатна Алаткакет қаласының муниципалды шекарасының батысында жатыр. Аймақта суық, континенттік климат басым, температураның айырмашылығы зор. Шілде айындағы орташа ең жоғары температура 70°F (21°C) құрайды. Қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура 0°F (18°C) төмен, ал -40°F/-40°C температура ұзаққа созылуы жиі кездеседі. Ең жоғары тіркелген температура 94°F (34°C), ал ең төменгі температура -75°F (-59°C) болған. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 13 дюйм (33 см), ал жылдық орташа қар жауын мөлшері 72 дюйм (183 см). Коюкук өзені маусымнан қазанға дейін мұзсыз болады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, CDP-ның ауданы 36,5 шаршы миль (95 км²) және оның барлығы құрлық.

Тарих және мәдениет

Алясканың бірнеше жергілікті топтары осы аймақта өмір сүрді, соның ішінде Коюкон Атабаскалары және солтүстік пен солтүстік-батыстан келген Кобук, Селавик және Нунамиут тайпалары. Коюкондықтар жыл бойы әртүрлі лагерьлерде тұрып, маусымдарға қарай жылжып, жабайы аң мен балықтың артынан еріп көшіп-қонып жүрді. 1851 жылдан кейін әртүрлі рулар бірлесіп қоныстанды. Алатнаның ежелгі орны Атабаскалар мен Инуиттер үшін сауда орталығы болған. Коюкук өзеніндегі алғашқы миссия – «Жабайыдағы Сент-Джонс» епископтық миссиясы 1906 жылы құрылды. 1925 жылы пошта бөлімі ашылды. 1938 жылы қауымның атауы Аллакакетке (миссияның бұрынғы атауы) өзгертілді, ал Алатна атауын өзен арғы бетіндегі шағын эскимос қауымы қабылдады. Алғашқы мемлекеттік мектеп 1957 жылы ашылды. 1964 жылғы көктемде мұздың бітуінен туған су тасқыны қауымның 85 пайызын жапты. 1975 жылы қауым Аллакакет және Алатна елді мекендерін қоса, қала ретінде тіркелді. 1978 жылы емхана мен әуежай салынды. 1979 жылы мектеп және қауымдық жолдар салынды. 1994 жылдың қыркүйек айында су тасқыны қауымның барлық ғимараттарын, үйлерін және қысқы азық-түлік қоймаларын қиратты. Тұрғындар ескі қала орнына жақын жерде қайта құрылыс жасады, бірақ Алатна енді қала шегінде емес. Қауымда Аласкадағы федералды мойындалған Алатна ауылы бар. Қауым халқының 97,1 пайызы Алясканың түпкілікті халқы немесе оның ұрпақтарынан тұрады. Алатна халқының көп бөлігі Кобук эскимосының ұрпақтарынан тұрады; Атабаскалар негізінен Аллакакетте тұрады. Күн көріс шаруашылығы кең таралған.

Ескі Алатна (1920-1994)

"Түпнұсқа" Алатна алғаш рет 1920 жылғы халық санағында тіркелмеген ауыл ретінде пайда болды. Ол кезде ол Юкон өзенінің солтүстік-батыс жағалауында тікелей орналасқан, ал көршілес Алакакет ауылынан өзен арқылы 1/2 миль батысқа қарай болды. 1930 жылғы халық санағында Алатна мен көршілес Алакакеттің саны біріктірілді, себебі Алакакет жекелеген жалпы соманы көрсетпеді. 1940 және 1950 жылдары халық саны тек Алатнаға қатысты болды. Ол 1960 немесе 1970 жылғы халық санағы тізімінде көрсетілмеді. Алакакет 1975 жылы қала болып құрылды және 1980 жылғы халық санағында Алатна ауылын өз шекарасына қосты. Дегенмен, Алатна 1980 жылғы халық санағында (Алакакет қаласының ішінде) 30 тұрғыны бар (оның 29-ы – америкалық үндістер) ANVSA (Алясканың жергілікті ауылдарының статистикалық аймағы) деп белгіленді. 1990 жылы ол қайтадан Алакакеттің құрамындағы жергілікті ауыл (ANVSA) ретінде пайда болды. 1994 жылы Юкон өзенінің тасқыны тұрғындарды Алакакет қаласының шекарасынан шығып, батысқа қарай бір шақырымға көшіруге мәжбүр етті.

Мемлекеттік қызметтер

Алатна тұрғындары су тасып, немесе қажетке баратын жерлерді пайдаланады. 12 тұрғын үйдің ешқайсысында да су жүргізілмеген. Масштабты жақсарту жұмыстары жүріп жатыр. Жаңа су көзі, су тазарту станциясы, кір жуатын орын және канализациялық тоған салынды. Аллакакетпен электр желісі біріктірілген. Тұрғындар Аллакакет клиникасы, кір жуатын орын, қоқыс полигоны және мектепті пайдаланады. Электр энергиясын Аляска Электр және Телефон компаниясы жеткізеді. Ауылда мемлекеттік мектептер жоқ. Жергілікті ауруханалар мен емханалар: Алатна емханасы (907 968 2314). Алатна емханасы – бастапқы медициналық көмек көрсететін мекеме.

Экономика және көлік

Экономикасы маусымдық және күнкөріске негізделген. Бөлек, ақ балық, елік, аю, ұсақ жануарлар мен жидектер негізгі тағамдық көздерін құрайды. Қарібулер мүмкіндігі болғанда ауланады. Азаматтардың бір бөлігі аң аулау немесе дәстүрлі халықтық қолөнер арқылы табыс табады. Құрылыс және BLM төтенше жағдайлардағы өрт сөндіру жұмыстары жазда жұмыспен қамтамасыз етеді. Алатнада автомобиль жолы жоқ, бірақ қысқы жолдар оны Хьюз, Беттлс және Тананамен байланыстырады. Жаз айларында өзен көлігі маңызды рөл атқарады. Аллакакетте мемлекеттік меншіктегі 3500 футтық (шамамен 1067 метрлік) жарықтандырылған ұшу-қону жолағы жыл бойы қолжетімді. Судың тереңдігі аз болғандықтан баржамен тасымалдау мүмкін емес.