Кіріспе

Джордж "Джорди" Ридли орындаған дәстүрлі ән.

"Блэйдрон жарыстары" (Roud #3511) – 1862 жылы Джордж Ридли жазған, музыкалық зал стилінен алынған сөздері бар геордилік халық әні. Ән сол жылы Солтүстік-Шығыс Англиядағы Блейдон қаласында өткен ат жарыстарын жұртқа жеткізеді, бірақ оқиғадан бұрын жазылған. Сөздері АҚШ-тағы "Брайтонға жол" балладасынан шабыттанды, оның әуенімен салады. Бұл ән жергілікті гимнге айналды және оны "Ньюкасл Юнайтед" футбол клубының, "Ньюкасл Фальконс" регби клубының және Дарем округтік крикет клубының жанкүйерлері жиі орындайды.

Жарыс

Қазір Гейтсхедтің бір бөлігі болып табылатын, бұрынғы Блейдон ауылы Тайн өзенінің оңтүстік жағалауында, Ньюкасл-апон-Тайн қаласынан батысқа қарай шамамен 6 шақырым (4 миль) қашықтықта орналасқан. Ән осы қаладан жылдық жарыстарға атпен тартылатын "автобуспен" сапарды сипаттайды. Бұл жарыстардың шығу тегі нақты белгілі болмаса да, олар көне дәуірге дейін барып, 1830 жылдар шамасындағы әнде еске алынған. 1860 жылға дейін Ньюкасл мен Карлайл темір жолының салынуына байланысты, бастапқы жолдан өткендіктен, олар екі он жылдан астам уақыт бойы өткізілмеген. 1862 жылы, сондай-ақ алдыңғы екі жылда да, жарыстар Блейдонның солтүстігінде, Тайн өзеніндегі аралда ұйымдастырылды. Жаңғыру 1865 жылға дейін сақталды, бірақ 1889 жылы жарыстар Стелла Хоугстағы жаңа жолда қайта басталды. 1916 жылдың 1-2 қыркүйегінде өткен соңғы жарыс екінші күні тоқтатылды, себебі ашық фавориті және ашылу жарысының танымал жеңімпазы Anxious Moments дисквалификацияланды, ал оған қастандық жасалған болуы мүмкін еді, осыдан кейін қырқыс төбелес орын алды.

Ән

Ридлидің 19 әні жазылғаны белгілі, олардың 16-сы жергілікті адамдар мен оқиғаларға арналған. Гарри Клифтонның "Полли Перкинс" әнінің пародиязы болған "Күши Баттерфилд" сияқты, көбінесе бұрыннан танымал әндердің үлгісімен жазылған. "Блейдон жарысы" әнінің сөздері алғашқы басылымдарда "Брайтон" деп аталған әуенге қосылған. Бұл 1858 жылы жазылған америкалық қаралаған бет әншілерінің "Брайтонға жол" атты әні, сөзі мен музыкасы Лон Моррисқа тиесілі. Миңстрл шоулары 1840 жылдардан бастап Ұлыбританияда кең таралды, олар туралы көптеген сілтемелер замандас жергілікті газеттерде кездеседі. Ридли әнін алғаш рет 1862 жылдың 5 маусымында Балмбраның музыка залында жергілікті қайықшы Джон Х. Класперге арналған құрмет концертінде орындады. Соңғы шумақ 9 маусым күні кешке Блейдондағы Уикхэм механика институтында өткен концерт үшін қосылды.

Блейдонға саяхат туралы айтылған оқиға ойдан шығарылған болса да, қатты жаңбыр және жоғалған "кадди" (аттар) туралы мәліметтер Ньюкасл Daily Chronicle газетінде жарияланған. Күтпеген су көтерілуіне байланысты олар өзенді кесіп өте алмады, нәтижесінде жарыс басталғанда тек бір ат болды. Көрермендердің бір бөлігі Ньюкаслдан пойызбен келсе, қалғандары екі автобус компаниясымен жеткізілді, газеттің мәлімдемесіне қарағанда, олар "жолаушылардың қауіпсіздігіне кепілдік беру үшін жақсырақ мал қолдануы мүмкін".

Музыка

"Брайтон" күйі.

Орны

"Скотсвуд жолы" Тайн өзенінің сол жағалауымен қатарласа созылған ұзын жол болды және қазір де солай, Ньюкасл қаласынан батысқа қарай Бенвелл және Скотсвудқа дейін жалғасады. Ән жазылған кезде бұл жол өнеркәсіптік және жұмысші табының аймақтарынан өтетін. "Айрмстранг фабрикасы" – Эльсвик орналасқан, ірі қарулар мен басқа да атыс қаруларын жасаған үлкен инженерлік кәсіпорын. Алты акрлық аумақта құрылыс жұмыстары 1847 жылдың сәуірінде басталды, ал өндірісте жұмыс істейтін жұмыскерлердің саны 1847 жылдың желтоқсанында 20-дан 1850 жылдың соңына қарай 250-ге жуыққа дейін өсті. 1862 жылғы қала шекарасының оңтүстік жағында орналасқан "Робин Адейр" – шамамен 1750 жылы хирург Роберт Адейр туралы жазылған танымал ән мен мелодияның құрметіне аталған паб. Ғимарат 1965 жылдың желтоқсанына дейін бұзылып, содан кейін Ньюкасл қалалық кеңесінің басшысы Т. Дэн Смит осы атпен тағы бір мекеме ашты. 25 жылдан кейін бұл ғимарат қолданыстан шығып, өрт салдарынан қираған күйде екені хабарланды. "Парадайс" – Армстронг фабрикасының батысында орналасқан шағын ауыл. Скотсвуд жолының оңтүстік жағында және оған іргелес жатқан Ньюкасл және Карлайл темір жолының жанында шағын шаруашылықтар мен "Парадайс Хаус" орналасқан. Солтүстік жағында методист шіркеуі және "Парадайс Роу" үйлері болды, бірақ олар Бенвелл кені (Батыс шұңқыры) мен Бенвелл кірпіш зауытының арасында орналасқандықтан, бұл жер "атына сай келмейтіні" айтылады. 1777 жылдың қазанында Ньюкасл диспансері ашылғанға дейін Ньюкаслдегі медициналық көмек өте қарапайым деп есептелді, сондықтан саяхатшыларға қаладан алыс жүруге кеңес берілді. Алғашқыда "The Side" көшесінің басында орналасқан, ол 1780 жылы Pilgrim Street, 1790 жылы Low Friar Street, ал 1828 жылы Ричард Грейнгер жобалаған Нельсон көшесіндегі ғимаратқа көшірілді. 1928 жылы New Bridge Street көшесіне көшіріліп, Ұлттық денсаулық сақтау жүйесіне қосылмай, 1976 жылдың 30 маусымында қаржы тапшылығына байланысты жабылды. Ньюкасл ауруханасы 1751 жылдың 23 мамырында науқастарды қабылдауды бастады, бірақ Форт-Банксте жаңа ғимарат салынып біткенше, ол Галлоугейттегі уақытша үй-жайларда орналасты. Ньюкасл корпорациясы берген жерде, Ньюкасл теміржол станциясының батысында орналасқан бұл ғимарат 1753 жылдың 8 қазанында ашылды. 1906 жылдың қыркүйегіне дейін пайдаланылды, содан кейін король Эдуард VII ашқаннан кейін науқастар Корольдік Виктория ауруханасына ауыстырылды. Ескі аурухана ғимараттарының көп бөлігі 1954 жылы бұзылды. Ньюкаслдан батысқа қарай үш миль жерде, Тайн өзені арқылы салынған ескі Скоттсвуд көпірі 1831 жылдың 12 мамырында ашылды. Джон Грин жобалаған және жергілікті тұрғындар "Тізбекті көпір" деп атаған бұл көпірден 1907 жылдың 18 наурызына дейін жол ақысы алынды. 1967 жылдың 20 наурызына дейін пайдаланылды, содан кейін қазіргі Скоттсвуд көпірі ашылды, ол 140 фут (43 метр) жоғарырақ орналасқан.

Адамдар

Доктор Чарльз Джон Гибб (1824–1900) 1862 жылы Ньюкасл қаласындағы ең белгілі дәрігер болды, өйткені 1853 жылғы қаладағы холера эпидемиясына қарсы күресте маңызды рөл атқарды. Ол кедейлерге көп көмек көрсетті, ал шұғыл жағдайда кейде бай ауылдық науқастарын тасымалдау үшін пойыз жалдайтын. 1855 жылдан 1870 жылға дейін Ньюкасл ауруханасында құрметті хирург болып жұмыс істеді. "Джеки Брун" – Блейдон қаласының дауысшысы, оның қоңырауы қазір Ньюкасл қаласындағы Discovery мұражайында сақтаулы. "Коффи Джонни" – шын мәнінде, Винлатоннан шыққан бұрынғы ұста Джон Оливер (1828–1900) еді. Ол барлық жергілікті жарыстарға қатысып, ерекше көзге түсетін адам болды, себебі оның бойы аса ұзын болды және арнайы жағдайларда киетін ақ түсті цилиндрі бар еді. Оның лақап аты, кез келген жұмысты бастамас бұрын, адамдардан кофе ішу үшін күтуді сұраған әдетінен туындаған.

Жүз жылдық мерейтойы

1862 жылғы жарыстардың жүз жылдығына арналған шаралар 1962 жылдың 2-9 маусымы аралығында Тайнсайдта өтті, оларға Ньюкасл қалалық әкімдігі 21 000 фунт стерлингтік қаржы бөлді. Т. Дэн Смиттың шақыруымен бұл шараларға Лейборист партиясының жетекшісі Хью Гейтскелл қатысты, ол 9 маусымда Ридли әнінде суреттелген жолды қайтадан басып өтті.

150 жылдығы

2010 жылдың желтоқсан айында онлайн петиция ашылып, «Ньюкасл-апон-Тайн және Гейтсхед кеңестерінің жергілікті халықпен бірлесіп жұмыс істеуге және Джордж Ридлидің әлемге әйгілі әнінің 150 жылдығын лайықты мерекелеуге көмектесуге» шақырды. 2011 жылдың 9 қарашасында Чи Онурах депутаты Парламент спикеріне осы науқанды қолдау мақсатында парламенттік петиция тапсырды. 2011 жылдың тамыз айынан бастап науқан тобының мүшелері екі кеңеспен келіссөздер жүргізді. Осы келіссөздердің нәтижесінде, 2012 жылдың 9 маусымындағы күні көшеде іс-шара өткізу – науқанның басты мақсаты орындалды. Сонымен қатар, қосымша «серіктес» шаралар да ұйымдастырылды, оның ішінде Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Перси Стрит көшесіндегі The Hotspur пабында 9 маусым күні бір апталық сыра фестивалі өтті. Лондонда халық әншілерінің қатысуымен бір күндік іс-шара The Betsey Trotwood және Gunmakers пабтарында ұйымдастырылды. 2012 жылдың 6 маусымында Ньюкасл теміржол станциясында өткен салтанатты шараға бұрынғы «Ньюкасл Юнайтед» футболшысы Алан Ширер қатысты, онда East Coast компаниясына тиесілі 91 класты локомотив «Blaydon Races» деп аталды.

Қазіргі заманғы нәсіл

Блейдон жарысы – Ньюкасл қаласынан Блейдонға дейінгі 5,9 мильдік жеңіл атлетика жарысы. Ол әр жылдың 9 маусымында өтіп, «Блейдон жарыстары» әнімен басталады, себебі осы әннің сөздері жарыстың негізгі идеясы болып табылады.

Басқа қолданыстар

"Блейдон жарыстары" әнін көбінесе "Ньюкасл Юнайтед" футбол клубының жанкүйерлері шеру ретінде пайдаланады, оны 1974 жылғы Англия кубогының финалында қайта-қайта орындады. XIX ғасырдың соңында бұл әнді британдық армияның Фенхам казармасындағы Бесінші полкінің (Royal Northumberland Fusiliers) әскерлері марш ретінде қабылдады. Бүгінде ол Корольдік фузилер полкінің ресми әні, ал Корольдік Нортумберленд фузилер полкінің заманауи ұрпақтары осы әнді орындайды. Бұл әнді Дурхам жеңіл жаяу әскері де қабылдаған. 2009 жылдың қараша айында "Auf Wiedersehen, Pet" телесериалының актерлері Джимми Найл, Кевин Уэтели және Тим Хили Сэр Бобби Робсон қорына көмек көрсету мақсатында "Блейдон жарыстары" әнінің қайырымдылық нұсқасын жазды, онда оның өмірінен алынған қосымша шумақ бар. Уильям Ирвингтің 1903 жылғы "Блейдон жарыстары – Өмірден алынған этюд" картинасы Гейтсхедтегі Шипли өнер галереясында қойылған. Сурет жарыспен байланысты жәрмеңкелік мерекелерді бейнелейді.