Галена: Аляска қаласының тарихы мен табиғи апаттары

Кіріспе

Галена (/ɡ//ə/'/l//iː//n//ə/) (Notaalee Denh in Koyukon) – АҚШ-тың Аляска штатындағы Юкон-Коюкук халық санау аймағындағы қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 472 адамды құрады, бұл 2010 жылғы 470 адамнан сәл көп. Галена 1918 жылы негісталды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың жанында әскери әуежай салынды. Қала 1971 жылы еншікке алынды.

Тарихқа дейінгі және ерте тарих

Коюкон атабаскалары бұл аймақта маусымдық лагерьлерде тұрып, жабайы жануарлардың қоныс аударуымен бірге көшіп отырды. Жазда көптеген отбасылар сальмон балығын аулау үшін Юкон өзеніне сағамен түсіп баратын. Юкон өзенінде, Койукук және Новитна өзендері арасында 12 жазғы балық аулау лагері орналасқан. Галена 1920 жылы Генри Пойнт деп аталған атабаскалық балық аулау лагерінің жанында пайда болды. Ол 1918 және 1919 жылдары ашылған, және Галена өз атын алған қорғасын кен орындарына жабдық жеткізу және тасымалдау орталығына айналды.

Әскери әуе базасы

1941 және 1942 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылып, ресми түрде 2010 жылдың 1 қазанында жабылды. Әуе күштері аймақтағы зиянды заттарды тазалауға жауапкершілікті сақтайды және Фэрбанкстағы Эйелсон әуе күштері базасының инженерлері кейде осы нысанға барады. Қазіргі таңда база Галлена қаласы, Галлена мектеп округі және Аляска көлік департаментінің толық бақылауында. Азаматтық әуе патрулінің (CAP) Аляска бөлімі F-16 истребительдерінің бірінің ангарын Галенадағы CAP бөлімінің "Юкон эскадрильясы" үшін CAP құрылысы ретінде сақтап қалуға тырысуда.

Қазіргі заман

2011 жылы Галена қаласы бұқаралық ақпарат құралдарында лоббистік әрекеттерден ең көп пайда алған АҚШ қауымдастығы ретінде танымал болды. Қала банкроттықтан қаладағы GILA мектеп-интернатына мемлекеттік және федералдық қаржыны белсенді түрде лоббилеу арқылы құтылды, бұл қаржы қаланың қаржылық жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді. 2013 жылдың мамыр айында Галена қатаң су тасқынына ұшырады, себебі Юкон өзенінің көктемде мұзының еруі салдарынан шамамен 20 миль төменде мұз бітелді, өзен суы кері қарай ағып, қаланың 90% үйлеріне әсер етті. Галена тұрғындары бұрын мұндай ауқымды су тасқынына тап болған емес. Өзенге жақын орналасқан үйлердің шатырларына дейін су келді, ал жоғарырақ жердегі мүліктер де зардап шекті. Жергілікті әуе компанияларының, ерікті миссионерлер ұшқыштарының және Аляска Ұлттық гвардиясының күш-жігерінің арқасында тұрғындардың көпшілігі эвакуацияланды. Кейбір тұрғындар қалада қалып, қаланың құрғақ қалған азау жерлеріне сиынды. Әуе күштері ұшу-қону жолағы мен GILA мектеп-интернатының айналасына салған су бөгеті өзеннің оларға жетіп кетуіне кедері келтірді. Галенаны қайта құруға көмектесу үшін Федералдық төтенше жағдайларды басқару агенттігі мен еріктілер тобының күші жұмылдырылды.

Демография

Галена алғаш рет 1890 жылғы АҚШ халық санағында «Notaloten» деп аталатын, құрылмаған жергілікті ауыл ретінде тіркелді. 1930 жылға дейін ол қайтадан тіркелмеді, содан кейін Галена ауылы ретінде қайта пайда болды. 1971 жылы ол ресми түрде қала мәртебесін алды. 2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 470 адам, 190 шаңырақ және 123 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 264 тұрғын үй болды. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 29,4% ақ нәсілді, 0,0% қара немесе афроамерикалық, 63,6% американдық индейлер, 0,6% азиялық, 0,0% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,20% басқа нәсілдерден және 6,2% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 2,3% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. Қаладағы жас құрамы: 18 жасқа дейінгілер – 29,3%, 20-29 жас аралығындағылар – 11,0%, 30-44 жас аралығындағылар – 20,8%, 45-64 жас аралығындағылар – 27,6%, 65 және одан жоғары жастағылар – 10,4%. Орташа жас – 36,8 жас. Оның ішінде 229 әйел, олардың 166-сы 18 жастан асқан, және 241 ер адам, олардың 171-і 18 жастан асқан. Шаңырақтың орташа табысы 60 313 доллар, ал отбасының орташа табысы 62 917 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 26 551 доллар болды. Халықтың 11,5% павперти шегінен төмен, ал 18,9% павперти шегінің 125% төмен деңгейінде өмір сүрді.

Үкімет және қоғамдық қауіпсіздік

Коюкук/Инноко/Новитна ұлттық жануарлар қорығының бас кеңсесі Галенада орналасқан. Галена қаласы бірінші сыныпты қала ретінде тіркелген және қалалық кеңеспен басқарылады. Қаланың мэрі – Эдвард Питка-младший.

Галена қаласы Галена ауылының орталығы болып табылады, бұл сонымен қатар федералдық деңгейде мойындалған тайпалық үкімет – Луден тайпалық кеңесі деп белгілі. Тайпалық кеңес жергілікті Атабаска тайпалық қауымдастығын өкілдік ету үшін сайланады. Қазіргі кеңестің тайпа басшысы – Чарли Грин. Галена қаласы толық штатты полиция бөлімін ұстап тұрады. Галенада Аляска штатының екі қызметкері мен бір ұшқышы бар. Галенада ерікті іздеу-құтқару жасағы және ерікті өрт сөндіру бөлімі жұмыс істейді.

Білім

Галена бірінші сыныпты қала ретінде тіркелгендіктен және Ұйымдастырылмаған ауданда орналасқандықтан, штат заңына сәйкес, өзінің мектептерін – Галена қалалық мектеп округін – басқаша айтқанда, әдеттегідей, құрылған аудандардың за пределами орналасқан ауылдық білім беру аймақтарынан бөлек жұмыс істеуі тиіс. Аляскадағы басқа да қалалар сияқты, Галенаның мектеп округі де мемлекеттік қаржыландыруды арттыру мақсатында, жергілікті оқушылар саны жеткіліксіз болған жағдайда қол жетімді болмайтын, мектеп-интернат және хат арқылы оқу бағдарламасын ұсынады. Галенада үш мектеп бар. Галена қалалық мектебі негізінен жергілікті K–12 сыныптарының оқушыларына арналған. Сидни С. Хантингтон мектебінде қоғамдық кітапхана орналасқан. Сидни Хантингтон (1915–2015) – Галенаның көп жылғы тұрғыны және көшбасшысы, сондай-ақ Аляска туралы танымал кітап – «Койукук көлеңкелері» кітабының авторы. Galena Interior Learning Academy (GILA) – штаттың түкпір-түкпірінен оқушыларды тартатын мектеп-интернат. GILA бұрынғы Галена әуе күштері базасының орнында орналасқан және Аляскадағы үш мемлекеттік мектеп-интернаттың бірі; Ситкадағы Маунт Эджкамб орта мектебінен кейін екінші орында. Үшіншісі – Ненанадағы Ненана тіршілік мектебі. GILA бұрынғы казармаларды жатақхана ретінде, бұрынғы PX және штаб ғимараттарын сыныптар ретінде, ал асхананы кафетерий ретінде пайдаланады, сондай-ақ спорт залы мен басқа да ғимараттар да бар. Жақында сыныптар ретінде пайдаланылған ескі әуе күштері ғимараттарының бірін алмастыру үшін жаңа STEM ғимараты салынды. GILA Алясканың түкпір-түкпірінен келген 9–12 сынып оқушыларына білім беру және кәсіптік оқытуды ұсынады, олардың көпшілігі Алясканың ішкі аймақтары, Солтүстік жағалауы және Алеут аралдарындағы шалғайдағы жергілікті ауылдардан келген студенттер. GILA жыл бойына түрлі оқу курстары мен аймақтық конференцияларды өткізеді. 2009–2010 оқу жылында GILA студенттерінің саны 110-нан 180-ге дейін өсті. Галенаның үшінші мектебі – Алясканың ішкі қашықтықтан білім беру (IDEA), штат бойынша 3500 оқушыға қызмет көрсететін үйде оқытуды қолдау бағдарламасы. Хат арқылы оқу бағдарламалары Алясканың Білім және ерте даму департаментімен бір мектеп ретінде есептелгендіктен, IDEA штаттың ең үлкен мектебі болып саналады.

As Galena is incorporated as a first class city and located in the Unorganized Borough, it is required by state law to operate its own schools, Galena City School District, apart from the Rural Education Attendance Areas which otherwise prevail outside of incorporated boroughs. Along with other such cities across Alaska, Galena's school district operates a boarding school and a correspondence study program, to increase state funding which would not otherwise be available with the local pupil base. Galena has three schools. Galena City School is primarily for local K–12 students. There is a public library located in the Sidney C. Huntington School. Sidney Huntington (1915–2015) was a longtime resident and leader in Galena and the author of Shadows on the Koyukuk, a popular book on Alaska. The vocational Galena Interior Learning Academy (GILA) is a boarding school which draws students from around the state. GILA is located on the site of the former Galena Air Force Station and is one of three public boarding high schools in Alaska; the second in size behind Mount Edgecumbe High School in Sitka. The third is the Nenana Living School in Nenana. GILA uses the former barracks as a dorm, the former PX and headquarters buildings as class rooms and the dining hall as a cafeteria, along with the gym and other facilities. Recently, a new STEM building was constructed to replace one of the old air force buildings that had been used for classrooms. GILA provides educational and vocational training to young men and women from all over Alaska, grades 9 12, with most students coming from remote Native Alaskan villages from the Interior, North Slope and Aleutian Islands. GILA hosts various training and regional conferences throughout the year. GILA student enrollment grew from 110 to 180 in the 2009–10 school year. Galena's third school is Interior Distance Education of Alaska (IDEA), a statewide homeschool support program that serves 3,500 students across the state. As correspondence programs are tabulated by the Alaska Department of Education & Early Development as a single school, IDEA is considered the largest school by enrollment in all of Alaska.

Көлік, коммуналдық қызметтер және басқа да құралдар

Эдвард Г. Питка аға әуежайы (код GAL) – бұрынғы Галена әуе күштері базасының алаңы. 8000 футтан астам тас төселген ұшу-қону жолағымен Алясканың ішкі аймағындағы ең ірі, мемлекеттік күтімдегі әуежай. Әуе күштері 2007 жылы базаны тастап кеткен кезде бақылау мұнарасы бұзылып жатыр. Әуежайда сондай-ақ АҚШ Азаматтық әуе патрулінің (CAP) "Юкон эскадрильясы" орналасқан, ол Беринг теңізіне дейінгі ішкі аймақты қамтиды және іздеу-құтқару (SAR) жұмыстарын жүргізеді. Галена әуежайында CAP Cessna 172 ұшағы тұрақты түрде орналасқан. Жазда мұнай, көлік құралдары және құрылыс материалдары сияқты ауыр, берік тауарлар өзен арқылы баржамен тасымалданады. Галена қаласы, бірінші сыныпты қала ретінде, су және кәріз сияқты маңызды қызметтерді қамтамасыз етеді. Қала сондай-ақ Танана басшылары конференциясы басқаратын Ноллнер денсаулық клиникасына ие, ол тәулік бойы шұғыл медициналық және жоспарлы медициналық көмек көрсетеді. Көз және тіс емдері тұрғындарға шақырылған мамандар арқылы ұсынылады. Медициналық жағдайлар Ноллнер клиникасында тұрақтандырылып, әуемен жедел жәрдеммен Фэрбенкске немесе Анкориджге жеткізіледі. Ауыр педиатриялық жағдайлар Сиэтл балалар ауруханасына жіберіледі. Галенада орналасқан KIYU FM қоғамдық радиостанциясы қала тұрғындарына қызмет көрсетеді.

Энергия

Галенаның Алясканың қалалық көлік және пайдалылықты бөлу желілерінен шалқап жатқан орналасуы, қалаға үлкен көлемде отын тасымалдау және сақтау қажеттігін білдіреді. 2004 жылы Галена қалалық кеңесі Toshiba Corporation ұсынған Галена ядролық электр стансасын салу жобасын, яғни кішкентай, автономды ядролық электр стансасын алдын ала мақұлдады. 2010 жылы 27 миллион доллар тұратын реакторлық ядроны салуға қажетті жергілікті бастапқы шығындар қауымдастық үшін тым жоғары болғандықтан жоспардан бас тартты. Toshiba АҚШ және Канададағы ұқсас қауымдастықтарға сатуды жоспарлаған желінің прототипі болған бұл демонстрациялық станция, Аляскадағы алғашқы бейбіт ядролық электр стансасы болар еді; Аляскадағы Форт Грилиде 1970 жылдардың басына дейін кішкентай әскери SM-4 реакторы болған. Қазір Галена үшін энергия құнын төмендету мақсатында күн энергиясын пайдалануға бағытталған қозғалыс пайда болуда.

Спорт

Идитарод шана-иттері жарысы Галена қаласынан өтеді (жұп жылдары), сондай-ақ Тесоро Iron Dog транс-Аляска қар мотоциклі жарысы да осы қала арқылы жүреді. Галена – жыл сайынғы жазғы жылдамдық қайық жарысы «Юкон 800»-дің ортасы, ол Фэрбенкс қаласынан басталып, Танана және Юкон өзендері бойымен өтеді. Галена мектебінде волейбол, кросс-кантри, баскетбол, жүзу, шаңғы және жергілікті жастар олимпиадасы (NYO) сияқты спорт түрлері бар. Галена орта мектебінің ұлдар мен қыздар баскетбол командалары 2004-2007 жылдар аралығында аймақтық чемпион атанды. 2008 жылы ұлдар баскетбол командасы штаттағы чемпионатты жеңіп алды.

Танымал мәдениетте

Frostbite, G.I. Joe 3.5" әрекеттік фигуралар желісінің кейіпкері, Галена қаласынан шыққан. Metal Gear Solid видео ойынында полковник Кэмпбелл Solid Snake-ке екі F-16 истребителі диверсиялық тактиканың бөлігі ретінде Галенадан жөнелтілгенін хабарлайды. 1983 жылғы "WarGames" фильмінде Барри Корбин сомдаған АҚШ Әуе күштерінің генералы Берингер Галена, Аляскадан екі истребительді жіберіп, екі жау бомбалаушы ұшақты тоқтатуға әрекеттендіреді. Бұл бомбалаушылар компьютерлік проекция еді және истребительдер оларды ұстау қашықтығына жеткенде олар жоғалып кетеді.