Кіріспе
Жапондық сәулетші Шигеру Бан (坂 茂) – жапондық сәулетші, қағазды, әсіресе қайта өңделген картон түтіктерді пайдаланып, апат құрбандарын жылдам және тиімді түрде орналастырудағы инновациялық жұмыстарымен танымал. Оның көптеген атақты жобалары уақытша, фабрикада жасалған немесе арзан және дәстүрлі емес материалдарды жаңашыл тәсілдермен қолданатын құрылымдар болып табылады. Time журналы оны сәулет және дизайн саласындағы 21-ғасырдың инноваторлары туралы баяндамасында таныстырды. 2014 жылы Бан қазіргі заманғы сәулет өнеріндегі ең беделді сыйлық – Прицкер сәулет сыйлығының 37-ші иегері атанды. Прицкер төрешілер алқасы Банды материалды жаңаша пайдалануы және әлем бойынша гуманитарлық күш-жігерге берілгендігі үшін марапаттады, оны «жас буын үшін ғана емес, сонымен қатар шабыттандыратын адал ұстаз» деп атады. Бан Германияның Ганновер қаласында өткен ЭКСПО-2000 көрмесінде архитектор Фрей Отто және құрылыс инженерлері Бюро Хаппольдпен бірлесіп жапон павильонын құрды. 72 метрлік торлы құрылым қағаз түтіктерден жасалған. Бірақ Германияның қатаң құрылыс заңдарына байланысты, шатырға қосымша негіз салу қажет болды. Көрмеден кейін құрылым қайта өңделіп, қағаз массасына айналдырылды. Бан «Экологиялық сәулетшілер» санатына жақсы сәйкес келеді, бірақ ол модернист, жапондық экспериментатор және рационалист екенін де дәлелдей алады. Немец ойшылы, сыншысы және ақыны Натиас Нейтерт өзінің эссесінде Банды «заманауи сәулетті ашықтыққа, шар тәрізділікке және ашық кеңістікке бағыттайтын жұмсақ революционер» деп сипаттайды. Бан өзінің философиясы мен тәжірибесін, «Қағаз сәулеті» деп атап, «Мен ысырапты ұнатпаймын» деген сөздерімен түйіндейді. 2020 жылдың маусым айында ол және басқа сәулетшілер, сондай-ақ аспазшылар, экономика бойынша Нобель сыйлығының лауреаттары және халықаралық ұйымдардың басшылары «Коррьере делла Сера», «Эль Паис» және «Ле Монд» газеттерінде жарияланған «көк экономикаға» («Экономиканың мәдени жаңаруына қарай») қолдау білдіретін үндеуге қол қойды.
Shigeru Ban (坂 茂) is a Japanese architect, known for his innovative work with paper, particularly recycled cardboard tubes used to quickly and efficiently house disaster victims. Many of his notable designs are structures which are temporary, prefabricated, or incorporate inexpensive and unconventional materials in innovative ways. He was profiled by Time magazine in their projection of 21st century innovators in the field of architecture and design. In 2014, Ban was named the 37th recipient of the Pritzker Architecture Prize, the most prestigious prize in modern architecture. The Pritzker Jury cited Ban for his innovative use of material and his dedication to humanitarian efforts around the world, calling him "a committed teacher who is not only a role model for younger generation, but also an inspiration." Ban created the Japanese pavilion building at Expo 2000 in Hanover, Germany in collaboration with the architect Frei Otto and structural engineers Buro Happold. The 72 metre long gridshell structure was made with paper tubes. But due to stringent building laws in Germany, the roof had to be reinforced with a substructure. After the exhibition the structure was recycled and returned to paper pulp. Ban fits well into the category of "Ecological Architects" but he also can make solid claims for being modernist, a Japanese experimentalist, as well as a rationalist. Natias Neutert, German thinker, critic, and poet, marks Ban in his essay as "a gentle revolutionary guiding contemporary architecture towards transparency, the spherical and the open". Ban himself quotes: "I don't like waste", summing up his philosophy and practice, known as "Paper Architecture". In June 2020, he and other architects, as well as chefs, Nobel laureates in Economics and leaders of international organizations, signed the appeal in favour of the purple economy (“Towards a cultural renaissance of the economy”), published in Corriere della Sera, El País and Le Monde.
Қағазды құрылыс материалы ретінде пайдалану
Баннің қағаз түтіктерден құрылымдарды тәжірибелік дамытуы 1986 жылы, оның жобалық тапсырыстарынан бұрын болды. Ол қағаздың құрылымдық тұрақтылығы күткеннен әлдеқайда жақсы екенін анықтады және оның бүкіл әлемде қолжетімді екенін атап өтті. Мұндай құрылымдарды көбінесе тоқыма фабрикаларында қолдануға арналған қағаз түтіктерді өндіретін компаниялардан алуға болады, мысалы, Үндістанның Ахмадабад қаласындағы апаттан зардап шеккендерге арналған баспана жобасында болғандай. Апатты жағдайларда материалдың жетіспеуі маңызды мәселе болып табылады және нарықтық бағаның өсуіне алып келеді. Ал қағаз түтіктер, әдеттегі құрылыс материалы болмағандықтан, салыстырмалы түрде арзан және оңай қолжетімді. 1999 жылы Түркиядағы ерекше жағдайда Бан қағаз түтіктерді тегін алуға қол жеткізді. Қағаз түтіктер 1994 жылы Руандадағы босқындар дағдарысы кезінде шұғыл баспаналар салу үшін тиімді болды, онда ағаштарды каркас ретінде пайдалану орманды жою мәселесін тудырды және баламалы құрылыс материалдарын табу қиын болды. Біріккен Ұлттар Ұйымы ағашқа алюминий құбырларын қосымша берді, бірақ бұл өте қымбатқа түсті, соңында босқындар алюминийді ақшаға сатып жіберді. Олар қайтадан ағаш кесуге көшті. 1995 жылы 7.2 балдық Ұлы Ханшин жер сілкінісі Жапонияның Кобе қаласын қиратты, бұл Банға қайта құру жобасын ұсынды. Уақытша баспаналар өте арзан және салуға оңай ғана емес, сонымен қатар қауымдастыққа қатысуды қамтиды, дәстүрлі шатырлармен салыстырғанда тұру жағдайлары да жақсырақ. Модульдердің қабырғалары қағаз түтіктерден жасалған, элементтері арасында кішкентай желдеткіш тесіктер бар, оларды оқшаулау үшін таспамен жабыстыруға болады. Банның қолда бар материалдарды пайдалануға деген қызығушылығы оның минималистік идеологиясына сәйкес келеді. Қазіргі технологиялар, мысалы, су өткізбейтін пленкалар, полиуретан және акрил бояулары материалдың қасиеттерін жақсарту үшін қолданылуы мүмкін болғандықтан, жаңа қағаз материалдарын жасау туралы сөз болған жоқ. Үйлердің құрылымы икемділік үшін ағаштан жасалған және толықтай кірпіш қабырғалармен салынған. Сондықтан үйлерді жылдам және оңай салуға болады. Непалдықтар оларды мектептер сияқты басқа да мақсаттар үшін пайдалана алады.
Limited material availability during times of disaster relief reconstruction is a major concern and involves increased market prices. Paper tubing on the other hand, not being a typical building material, is comparatively inexpensive and very accessible. In a special case in Turkey in 1999, Ban was able to get paper tubing for free. Paper tubing also proved advantageous for building emergency shelters during the Rwanda refugee crisis in 1994, where the use of trees for framing was creating deforestation problems, and alternative construction materials were difficult to find. The United Nations supplemented wood with aluminum piping but this was very expensive, and in the end the refugees sold off the aluminum for money. The refugees then reverted to cutting trees for building materials. In 1995, the magnitude 7.2 Great Hanshin earthquake devastated Kobe, Japan, which offered a reconstruction project to Ban. pg173 Not only are the temporary shelters very cheap and easy to develop as they incorporate community participation, but they offer more versatile living conditions compared to traditionally used tents. The modules have paper tubing for walls, with small ventilation gaps between the members, which can also be taped up to insulate. pg107
Ban's interest in using existing materials aligned with his minimalist ideology. There was never a question of manufacturing a different paper material as current technologies such as waterproofing films, polyurethane and acrylic paints can be used to improve its material properties. The structures of the homes are wood framed for flexibility and built fully with brick walls. The homes are thus quickly and easily built. Also, the Nepalese can use them for many other purposes, such as schools.
Оқыту
Қазіргі уақытта Бан Кэйо университетінде профессор қызметін атқарады. Бұрын ол Гарвард университеті, Колумбия университеті, Корнелл университеті, Киото өнер және дизайн университеті, Нихон университеті, Тама өнер университеті және Йокохама ұлттық университеті сияқты оқу орындарында сабақ берген.