Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
3-ші гвардиялық армия (Ланг ру) – Екінші дүниежүзілік соғыста Шығыс майданында шайқасқан Кеңес Қызыл Армиясының далалық армиясы. Армия Берлин шайқасына қатысты, оның аясында Коттбус маңындағы неміс әскерлерінің қарсылығын талқандады.
The 3rd Guards Army (Lang ru) was a field army of the Soviet Red Army that fought on the Eastern Front in World War II. The army fought in the Battle of Berlin, during which it mopped up German resistance around Cottbus.
1942 жылдан 1945 жылға дейін
1942 жылғы 5 желтоқсанда 1-ші гвардиялық армияның қайта құрылуымен құрылды (екінші құрамы), сол күні Ставка бұйрығына сәйкес, Оңтүстік-Батыс майданының құрамында. Армияны басқаруға генерал-лейтенант Дмитрий Лелюшенко тағайындалды және ол 1943 жылғы наурызға дейін (кейін 1943 жылғы тамыздан 1944 жылғы ақпанға дейін) басқарды. Желтоқсан ортасына дейін армия құрамында 14-ші атқыштар корпусы, 50-ші гвардиялық, 197-ші, 203-ші және 278-ші атқыштар дивизиялары, 90-шы және 94-ші жеке атқыштар бригадалары, 1-ші гвардиялық механикаландырылған корпус, 22-ші мотоатқыштар бригадасы және үш жеке танк полкі болды. Армия желтоқсан ортасында «Кіші Сатурн» операциясы барысында жауынгерлік қимылдарға кірісіп, Орта Дондағы неміс әскерлерін жеңді және «Қысқы Дауыл» операциясын сәтсіз аяқтады. Бұл операция – Сталинград шайқасында совет әскерінің қарсы шабуылы нәтижесінде қоршауға түскен 6-шы неміс армиясын құтқаруға жасалған әрекет болды. 1943 жылғы қаңтар-ақпан айларында «Галлоп» операциясында қатысып, содан кейін Донец бойында қорғанысқа тұрды. Генерал-майор Георгий Хетагуров наурыздан тамызға дейін армияны басқарды. Жаз және күз айларында 3-ші гвардиялық армия Донбасс стратегиялық шабуыл операциясында, ал қазан айында – Запорожье шабуыл операциясында шайқасты. Соңғы операция кезінде армия мықты бекітілген неміс қорғанысын бұзып, 14 қазанда 8-ші гвардиялық армиямен бірлесіп Запорожье қаласын басып алды, Днепрдің сол жағалауындағы немістің көпір басын жойды. Жыл соңында армия 4-ші Украина майданына қосылып, Никополь көпір басын жою үшін қызу шайқастарға қатысты. 1944 жылғы қаңтар-ақпан айларында Никополь-Кривой Рог шабуыл операциясында армия Днепрді кешіп, 8 ақпанда 3-ші Украина майданының 6-шы армиясымен бірлесіп Никопольді басып алды. 3-ші гвардиялық армия тікелей Кеңес Одағының Оңтүстік-Батыс майданына, 3-ші, 4-ші және 1944 жылғы наурыздан бастап маршал Иван Конев басқарған Бірінші Украина майданына бағындырылды. 1944 жылғы ақпан мен наурызда генерал-лейтенант Дмитрий Рябышев басқаруында болғаннан кейін, 1944 жылғы сәуірден Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін генерал-полковник Василий Гордов армияны басқарды. Армия Орта Дон және Ворошиловград шабуыл операцияларында, Солтүстік Донец өзеніндегі қорғаныс шайқастарында, Донбасс және Запорожье шабуыл операцияларында, немістердің Никополь көпір басын жоюда, Никополь-Кривой Рог және Проскуров-Черновиц операцияларында, Львов-Сандомир шабуыл операциясында, Сандомир-Силезия шабуыл операциясында және Берлин шайқасында қатысты.
It was formed on December 5, 1942 by the redesignation of the 1st Guards Army (Second formation), in accordance with a Stavka order dated the same day, as part of the Southwestern Front. Lieutenant General Dmitry Lelyushenko was appointed to command the formation, and held the reins until March 1943 (and subsequently from August 1943 to February 1944). Up to the middle of December the army comprised the 14th Rifle Corps, 50th Guards, 197th, 203rd and 278th Rifle Divisions, 90th and 94th Separate Rifle Brigades, the 1st Guards Mechanized Corps, the 22nd Motor Rifle Brigade and three separate tank regiments. It began combat operations during Operation Little Saturn in mid December, defeating German troops on the Middle Don and frustrating Operation Winter Storm, a German attempt to relieve the 6th Army trapped in the Stalingrad Pocket created by the Soviet counteroffensive in the Battle of Stalingrad, Operation Uranus. During January and February 1943, it fought in the Operation Gallop, then defended the line of the Donets. Major General Georgy Khetagurov held command from March to August. In the summer and fall, the 3rd Guards Army fought in the Donbass Strategic Offensive, then in the Zaporizhia Offensive in October. During the latter, the army broke through heavily fortified German defenses and captured Zaporizhia alongside the 8th Guards Army on October 14, eliminating a German bridgehead on the left bank of the Dnieper. Towards the end of the year, the army joined the 4th Ukrainian Front, participating in fierce fighting to eliminate the Nikopol bridgehead. During the Nikopol–Krivoi Rog Offensive in January and February 1944, the army crossed the Dnieper and captured Nikopol alongside the 3rd Ukrainian Front's 6th Army on February 8. 3rd Guards Army was assigned in succession to the Soviet Southwestern Front, 3rd, 4th and since March 1944 the First Ukrainian Front led by Marshal Ivan Konev. After a brief stint under the command of Lieutenant General Dmitry Ryabyshev in February and March 1944, from April 1944 to the end of the war in Europe Colonel General Vasily Gordov was in command. The Army participated in the Middle Don and Voroshilovgrad offensive operations, the defensive battles on the northern Donets River, in the Donbass and Zaporozhye offensive operations, in the liquidation of the Germans' Nikopol bridgehead, in the Nikopol Krivoi Rog and Proskurov Chernovits operations, the Lvov Sandomierz Offensive, the Sandomierz–Silesian Offensive, and the Battle of Berlin.
Берлин шайқасы
Бірінші Украина майданының Нейсе өзенінен Саксония және Бранденбург аймақтарына шабуыл жасағанда, 3-гвардиялық армия Котбұстан солтүстікке қарай Шпрее өзеніне шабуыл жасады. Оның бір бөлігі Котбусқа шабуыл жасап, оны басып алды. Дегенмен, 3-ші гвардиялық армия солтүстікке қарай, Берлиннің оңтүстік жаққа орналасқан қалашықтарына бет алмады. Конев 5-ші гвардиялық армияны Спрембергке қарай солға бұрып, ал 3-ші гвардиялық армияны оңға бұрып, неміс әскерлерін Котбусқа кері қайтаруға мәжбүр етті. 16 сәуірдегі үлкен советтік шабуылдан кейін бірнеше күн өткен соң, 3-гвардиялық армия Котбус маңындағы немістерге қысымды күшейтті. Коневке Шпревальд аймағындағы неміс әскерлерінің көптеп жиналғаны туралы ескертілді. Ол 28-ші армияның шабуылын жеделдетті, оның мақсаты 3-ші гвардиялық армия мен 3-ші гвардиялық танк армиясы арасындағы алшақтықты жауып, Котбус аймағындағы немістерді толық жеңу болды. 25 сәуірде, Берлин шайқасы кезінде Бірінші Белоруссия майданы қалада шайқас жүргізіп жатқанда, 3-гвардиялық армия Берлин-Дрезден автобанына жақын позицияларға "шығыстан батысқа қарай барлық ормандық жолдарды кесу үшін" жедел түрде жеткізілді. Гордовтың әскерлері танкке қарсы тосқауылдар құру үшін биік қарағайларды кесіп тастады. Алайда, 3-ші гвардиялық армия өз секторының оңтүстік бөлігін басып алуға қол жеткізбеді, бұл олардың 28-ші армиямен арасында алшақтық қалғанын білдірді. Бірақ бұл аса маңызды емес еді, себебі шығыс Германиядағы неміс қарсылығы қазірдің өзінде өте шектеулі болды, өйткені Тоғызыншы және Он екінші армиялар Эльба өзеніне қарай шегініп жатты, ал қарсылық тек шағын топтасқан ошақтармен ғана шектелді. Берлин операциясынан кейін армия Прага шабуылына қатысқан советтік күштердің құрамына кірді.
In the First Ukrainian Front's attack from the Neisse River into Saxony and the Brandenburg area, the 3rd Guards Army attacked north of Cottbus into the Spree River. Part of it also attacked Cottbus and captured it. However, the 3rd Guards Army did not head north into the southern suburbs of Berlin. Koniev had angled the 5th Guards Army left towards Spremberg and the 3rd Guards Army to the right to force the German troops back into Cottbus. A few days after the great Soviet offensive of April 16, the 3rd Guards Army kept the pressure on the Germans around Cottbus. Konev was warned of the mass of German troops in the Spreewald. He expedited the 28th Army's advance that was intended to seal the gap between the 3rd Guards Army, effectively finishing off the Germans in the Cottbus area, and the 3rd Guards Tank Army. On April 25, when the First Belorussian Front was fighting in the city itself during the Battle of Berlin, the 3rd Guards Army was rushed into positions close to the Berlin Dresden autobahn "to block all the forest roads leading from east to west." Gordov's troops chopped down tall pine trees to form tank barriers. However, the 3rd Guards Army did not manage to occupy the southern part of its sector, which meant that there was a gap between it and the 28th Army. However, that did not matter that much since German resistance in eastern Germany was now very limited, as the Ninth and Twelfth Armies were retreating towards the Elbe River, and resistance was limited to small pockets of concentration. After the Berlin operation, the Army formed part of the Soviet force for the Prague Offensive.
Соғыстан кейінгі
3-ші гвардиялық армия 1945 жылдың 10 маусымында құрылғанда қысқа мерзімге Орталық әскерлер тобының құрамына енді. Ол кезде оған 21-ші атқыштар корпусы (149-шы, 197-ші және 253-ші атқыштар дивизияларымен), 76-шы атқыштар корпусы (58-ші, 127-ші және 389-шы атқыштар дивизияларымен) және 120-шы атқыштар корпусы (54-ші, 287-ші және 329-шы атқыштар дивизияларымен) кірді. Осы топты құруға байланысты Ставканың бұйрығы армияның үш атқыштар корпусын және оның барлық тоғыз дивизиясын таратуды тапсырды, бұл процесс шілде айына дейін аяқталды. Армия штабы көп ұзамай 30 шілдеде қайта ұйымдастырылған Волга әскери округі штабына ауыстырылды.
The 3rd Guards Army briefly became part of the Central Group of Forces when it was formed on 10 June 1945. At that time, it included the 21st Rifle Corps with the 149th, 197th, and 253rd Rifle Divisions, the 76th Rifle Corps with the 58th, 127th, and 389th Rifle Divisions, and the 120th Rifle Corps with the 54th, 287th, and 329th Rifle Divisions. The same Stavka order that established the group ordered the disbandment of the army's three rifle corps and all nine of its divisions, a process completed by July. Its headquarters was soon transferred to become the headquarters of the reorganised Volga Military District on 30 July.