Кіріспе

Chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 455252348
| Name = Фосфор пентахлориді
| ImageFile = Phosphorus pentachloride 2D dimensions.png
| ImageSize = 100px
| ImageName = Фосфор пентахлориді (газ фазалық құрылымы)
| ImageFileL1 = Phosphorus pentachloride 3D шарлары.png
| ImageSizeL1 = 100px
| ImageNameL1 = Фосфор пентахлориді
| ImageFileR1 = Phosphorus pentachloride 3D vdW.png
| ImageSizeR1 = 100px
| ImageFile2 = Фосфор пентахлориді ампуласы.jpg
| IUPACName = Фосфор пентахлориді Pentachloro λ5 фосфан
| OtherNames = Пентахлорофосфоран
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=Chembox Термохимия
| HeatCapacity = 111.5 J/mol·K
| GHSSignalWord = Қауіп
| HPhrases =
| LC50 = 205 мг/м3 (егеуқұйрық)
| REL = TWA 1 мг/м3 Қатты күйде PCl5 иондық қосылыс, полярлы еріткіштерде PCl5 өзін-өзі иондайды. Сұйытылған ерітінділер келесі тепе-теңдік бойынша диссоциацияланады:

PCl5 PCl4+ + Cl−

Жоғары концентрацияларда екінші тепе-теңдік басым болады:

2 PCl5 PCl4+ + PCl6

PCl4+ катионы және PCl6− анионы тиісінше тетраэдрлі және октаэдрлі болады. Бұрын ерітіндідегі PCl5 димерлі құрылым, P2Cl10 түзеді деп есептелген, бірақ бұл ұсыныс Раман спектроскопиясымен расталмады.

Қауысқан пентахлоридтер

AsCl5 және SbCl5 тригональды бипирамидалық құрылымдарды қабылдайды. Тиісті байланыс қашықтықтары: 211 пм (As−Cleq), 221 пм (As−Clax), 227 пм (Sb−Cleq) және 233,3 пм (Sb−Clax). Төмен температурада SbCl5 димерге, диоктаэдрлі Sb2Cl10-ға айналады, бұл ниобий пентахлоридімен құрылымдық тұрғыдан байланысты.

Дайындық

PCl5, PCl3-ті хлорлау арқылы алынады. Бұл реакция жыл сайын шамамен 10 000 тонна PCl5 өндіруге қолданылады (2000 жылғы мәліметтер бойынша).

Қауысты реагенттермен салыстыру

PCl3 және PCl5 R3COH топтарын R3CCl хлоридіне айналдырады. Бірақ пентахлорид көптеген реакцияларда хлордың көзі болып табылады. Ол аллильдік және бензилдік CH байланыстарын хлорлейді. PCl5, Cl2 көзі болып табылатын SO2Cl2-ге көбірек ұқсайды. Зертханалық деңгейдегі тотықтыру хлорлау үшін сульфурил хлориді, газ тәрізді SO2 қосалқы өнімі оңай бөлінетіндіктен, көбінесе PCl5-тен артық таңдалады.

Қауіпсіздік

PCl5 – қауіпті зат, себебі ол сумен күшті реакцияға түседі. Ол теріге тигенде жеделдетілген коррозия тудырады және дем алғанда өлімге себеп болуы мүмкін.

Тарих

Фосфор пентахлориді алғаш рет 1808 жылы ағылшын химигі Хамфри Дэви жасаған. Дэвидің фосфор пентахлоридін талдауы дәл болмады; алғашқы дәл талдауды 1816 жылы француз химигі Пьер Луи Дулон берді.