Кіріспе

Радиожиілік диапазоны
80 метрлік немесе 3,5 МГц диапазоны – Солтүстік және Оңтүстік Америкада 3,5–4,0 МГц (IARU және ITU 2-аймақ) әуесқойлар қолдануына бөлінген радиожиіліктердің аралығы; әдетте Еуропа, Африка және Солтүстік Азияда 3,5–3,8 МГц (1-аймақ); ал Оңтүстік және Шығыс Азияда және Тынық мұхитының шығысында 3,5–3,9 МГц (3-аймақ). Диапазонның жоғарғы бөлігі, әдетте дауыспен байланыс үшін қолданылады, кейде 75 метр деп аталады; алайда, Еуропада "75 м" бірнеше ұлттық радио қызметтері пайдаланатын 3,9–4,0 МГц аралығындағы қысқа толқынды хабар тарату диапазонын белгілеу үшін қолданылады. Ионосфераның күнмен белсендірілген D қабатындағы жоғары сіңіру кешкі уақытқа дейін сақталады, сондықтан 80 метр күндіз әдетте жергілікті байланыс үшін ғана жақсы, ал күндіз континенттер арасындағы байланыс үшін көбінесе жарамсыз. Бірақ ол кештен түнге дейін аймақтық байланыс желілері үшін ең танымал диапазон болып табылады. Түнде 80 метр қысқа және орта қашықтықтағы байланыс үшін сенімді, орташа қашықтық атмосфералық және ионосфералық жағдайларға байланысты 200 миль / 300 км-ден 1000 миль / 1600 км немесе одан да көп болуы мүмкін – тіпті бүкіл әлем бойынша да.

Шолу

"80 метрлік" номиналды жолақ 3,5 МГц (85,7 м толқын ұзындығы) жиілігінен басталып, 4,0 МГц (74,9 м толқын ұзындығы) дейін жетеді. Көбінесе дауыс байланысы үшін қолданылатын жолақтың жоғарғы бөлігі, әдетте 75 метр деп аталады, себебі 2-ші аймақта осы бөлімдегі толқын ұзындығы 80–75 метр аралығында болады (осы атпен белгілі қысқа толқынды хабар тарату жолағымен іргелес немесе қабаттасады: "75 м").

Табиғи және адам тигізген шу

80 метр жиілігінде шу көп кездеседі: Ұзақ қашықтыққа қысқа толқынды таратуға мүмкіндік беретін ионосфералық рефракция, сонымен бірге жердегі шуды ионосфера астында ұстап, оның ғарышқа таралуына кедерес жасайды, бұл ~20 МГц жоғары жиілікті радио толқындарын тыныштандырады. 80 метрлік ауылдық аймақтағы шудың ең төменгі деңгейі көбінесе алыс тропикалық дауылдар мен адам жасаған статикалық аймақтық көздерден туындайтын шуға байланысты анықталады. Қалалық және қала маңындағы 80 метрлік шудың ең төменгі деңгейі әдетте жергілікті электр жабдықтары мен тұрмыстық электроникадан таралатын шудың мөлшерімен анықталады және әдеттегі ауылдық шудан 10–20 дБ-ға күштірек болады. 80 метр жиілігінде әлемнің барлық аймақтары ауа райына байланысты аймақтық дауылдардан туындайтын шуға және тропикалық дауылдардан болатын алыс шаңқай найзағайлардың үздіксіз радиостатикалық көзін қамтамасыз ететін соққыларына ұшырайды.

Күндізгі және түнгі пайдалану

80 метрлік жолақ 500 миль / 800 км аралығындағы әуесқойлар арасында әңгімелесу үшін артықшылықты. Жарыстар кезінде жолақ күн батқанға дейін белсенділікпен толады және түні бойы жалғасады. Ионосфераның D қабаты сигналдарды жұтып алу арқылы 80 метрлік жолаққа маңызды әсер етеді. Күндізгі уақытта орташа немесе жоғары ендікте орналасқан 100 ватт қуатты және қарапайым дипольді антеннаны пайдаланатын станция 200 миль (322 км) максималды байланыс қашықтығын күте алады, ал түнде бірнеше мың мильге дейін немесе одан да көп қашықтыққа жетеді. Күздің соңы мен қыс айларында жоғары ендіктерде орташа қуатты және стандартты антенналарды қолданатын станциялар арқылы әлемдік жабуға үнемі қол жеткізуге болады. 80 метрдегі жоғары деңгейдегі шу, әсіресе ионосфералық сіңірудің жоғарылауымен байланысты, тиімді сәулелену қуаты жоғары станциялардың алыс қашықтықтағы қабылдау станцияларымен естілу мүмкіндігін арттырады. Өте биік тарату антенналары немесе үлкен тік поляризацияланған массивтер және толық заңды қуатпен түнгі уақытта сенімді жаһандық байланысқа қол жеткізіледі. Жақсы қабылдау антенналарының бүкіл әлемнен сигналдарды сенімді түрде алу үшін қарапайым талаптары бар.

Үлкен антенналар

3,5 МГц жиілігіндегі антенналар үлкен: мысалы, 3,6 МГц жиілігінде резонансқа келтірілген төртінші толқынның тік антеннасының биіктігі шамамен 65 фут (20 м) құрайды; антеннаның тиімділігі үшін, тіпті кішілендірілген антенна да осы биіктіктің үлкен бөлігін құрауы керек, бұл әуесқой үшін де қиын құрылыс жобасы болып табылады. Мұндай үлкен антенналарды орнату және антенналардың төмен бұрыштарда қуатты сәулеленуін қамтамасыз ету – алыс қашықтықтарда байланыс жасауды көздейтін әуесқойлардың алдындағы екі мәселе. Аймақтық байланысқа қызығушылық танытқандар төмен сымды антенналарды пайдалана алады, мысалы, көлденең дипольді, инверттік V-тәрізді дипольді немесе осы жолақтағы тікбұрышты (loop) антенналарды. Жер бетіне төртінші толқыннан кем қашықтықта орналасқан көлденең поляризацияланған антенналар негізінен жоғары бұрышты сәулеленуді тудырады, бұл жақын қашықтықтағы таралу режимдері үшін пайдалы, мысалы, тік инциденциялық аспан толқыны үшін. Дегенмен, кейде қолайлы таралу жағдайлары шағын биіктіктегі антенналармен де елеулі қашықтықтарды қамтамасыз етеді. Портативті антенналармен ұялы радио байланысы жасау мүмкін, бірақ практикалық ұялы антенналардың ұзындығы, әдетте 10 футтан (3 м) кем, ал төртінші толқын антеннасының биіктігі шамамен 65 фут (20 м) болғандықтан, антеннаны резонансқа келтіру үшін үлкен индуктивті жүктемелік катушкамен толықтыру қажет. Бірақ үлкен катушка сымдарының кедергісінен жылу түзілу арқылы қуатты жоғалтады, ал сымның кедергісі әрқашан антеннаның шамалы тиімді сәулелену кедергісімен радиожиілікті қуат үшін бәсекелесе алатындай жоғары болады: қысқа антенналардың сәулелену кедергісі өте төмен болғандықтан, берілген қуатының көп бөлігі жылуға айналады, ал олардың тиімділігі әдетте 10% төмен, кіріс қуатының шамамен 90% сым мен жер кедергісіне жұмсалады. Сонымен қатар, жүктемелік катушканың үлкен индуктивтілігі өте тар жолақты (өте жоғары Q) антенна жүйесін құрайды, бұл алынған шуды азайтуға көмектеседі, бірақ жиілікті өзгертуді қиындатады, өйткені жүктемелік катушканың индуктивтілігін қайта реттеу қажет.

Тарих

80 метрлік жиілік диапазоны 1924 жылы АҚШ-та өткен Үшінші Ұлттық радио конвенциясымен радио әуесқойларға берілді.