Қысқа толқынды радио жиіліктерінің тізімі

Кіріспе

Қысқа толқынды радио спектрінің жолақтары тізімі. Қысқа толқынды радио жолақтары – қысқа толқынды радио спектрінде (жоғарғы орта жиілік [MF] жолағы және жоғары жиілік [HF] жолағының барлығы) пайдалануға бөлінген жиіліктер. Осы жиілік диапазонындағы радио толқындар ионосферадағы зарядталған бөлшектердің қабаттарынан шағылысып, көкжиектен тысқары жерге қайта оралу мүмкіндігіне ие болғандықтан, өте ұзақ қашықтықтағы (континенттер аралық) байланыс үшін қолданылады, бұл құбылыс көк толқынды немесе "секіру" таралуы деп аталады. Олар Халықаралық Телекоммуникация Одағы (ITU) тарапынан теңіз байланысы, халықаралық қысқа толқынды хабар тарату және әлемдік радио әуесқойлық сияқты радио қызметтеріне бөлінеді. Жолақтар әдетте олардың толқын ұзындығы бойынша метрмен аталады, мысалы, "20 метрлік жолақ". Радио таралуы және мүмкін байланыс қашықтығы күнің уақытына, маусымға және күннің активтілігі деңгейіне байланысты өзгереді.

Халықаралық радиодиапазондық жолақтар

Бұл жолақты көптеген үкіметтер басқаратын, көп елге хабар тарататын қуатты, ұзақ қашықтықтағы АМ радиостанциялары пайдаланады. Көптеген халықаралық хабар таратушылар арналар арасында 5 кГц қадаммен амплитудалық модуляцияны қолданады, ал кейбіреулері бір жақты жолақты немесе азайтылған тасымалдаушысы бар бір жақты жолақты модуляцияны қолданады. Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) қолдауымен ұйымдастырылған Дүниежүзілік радиобайланыс конференциясы (WRC) әртүрлі қызметтерге жолақтарды кезең-кезеңмен өткізілетін конференцияларда бөліп береді. Соңғы WRC 2012 жылы өтті. 1997 жылы өткен WRC 97 халықаралық хабар тарату үшін келесі жолақтарды бөліп берді:

Жолақ Жиілік диапазоны (МГц) Ескертулер 120 м 2.3–2.495 Тропикалық аймақтарда көбінесе жергілікті түрде қолданылады, 2.5 МГц жиілігінде уақыт станциялары бар. Бұл қысқа толқын деп есептелсе де, MF жолағы болып табылады. 90 м 3.2–3.4 Тропикалық аймақтарда көбінесе жергілікті түрде қолданылады, түнде ұзақ қашықтыққа қабылдау шектеулі. Бұл жолақты пайдаланатын станцияның көрнекті мысалы – 3.33 МГц жиілігіндегі CHU канадалық уақыт станциясы. 75 м 3.9–4 Шығыс жарты шарда қараңғыдан кейін көбінесе қолданылады, Солтүстік және Оңтүстік Америкада кеңінен қолданылмайды. Солтүстік Америкадағы әуесқойлар радиосының 80 м жолағымен ортақ пайдаланылады. 60 м 4.75–4.995 Көбінесе тропикалық аймақтарда, әсіресе Бразилияда қолданылады, бірақ түнде кеңінен қолданылуы мүмкін. Уақыт станциялары 5 МГц жиілігін пайдаланады. 49 м 5.9–6.2 Жыл бойы жақсы түнгі жолақ, күндізгі (ұзақ қашықтық) қабылдау нашар. 41 м 7.2–7.45 Қабылдау аймаққа байланысты өзгереді, түнгі қабылдау жақсырақ, бірақ бұл жолақта Солтүстік Америкаға бағытталған аз ғана хабар тарату станциясы бар. WRC 03 шешімдеріне сәйкес, ITU аймақтары 1 және 3-те 7.1–7.2 МГц сегменті әуесқойлар радиосы үшін сақталған және бұл жолақтың осы бөлігінде жаңа хабар тарату бөліністері жоқ. 7.35–7.4 МГц жаңадан бөлінді, ал аймақтар 1 және 3-те 7.4–7.45 МГц 2009 жылдың 29 наурызынан бастап бөлінді. Аймақ 2-де 7.2–7.3 МГц 40 м әуесқойлар радиосының бөлігі болып табылады. 31 м 9.4–9.9 Ең көп қолданылатын жолақ. Жыл бойы жақсы түнгі жолақ, күндіз маусымдық, қыста қабылдау жақсырақ. Уақыт станциялары 10 МГц шамасында орналасқан. 25 м 11.6–12.1 Жалпы алғанда, жаз айында және күн батқанға дейін және кейін жыл бойы жақсы. 22 м 13.57–13.87 Еуразияда кеңінен қолданылады. 19 м жолағына ұқсас, жазда жақсы. 19 м 15.1–15.83 Күндізгі қабылдау жақсы, түнгі қабылдау өзгермелі, жазда жақсы. WWV сияқты уақыт станциялары 15 МГц жиілігін пайдаланады. 16 м 17.48–17.9 Күндізгі қабылдау жақсы, түнгі қабылдау маусымдық, жазда жақсы. 15 м 18.9–19.02 Аз пайдаланылады, болашақта Digital Radio Mondiale (DRM) жолағы болуы мүмкін. 13 м 21.45–21.85 Күндізгі қабылдау тұрақсыз, түнгі қабылдау өте аз. 11 метрге ұқсас, бірақ ұзақ қашықтыққа күндізгі хабар тарату (солтүстік-оңтүстік бағыттарында жақсы) бұл жолақты Азия-Тынық мұхиты аймағында белсенді ұстайды. 11 м 25.67–26.1 Сирек қолданылады. Күндізгі қабылдау күн циклының төменгі кезінде нашар, бірақ күн циклы (күн дақтарының санымен көрсетіледі) жоғары болғанда өте жақсы болуы мүмкін. Жергілікті жер толқынының таралуын қоспағанда, түнгі қабылдау жоқ. DRM бұл жолақты жергілікті қысқа толқынды цифрлық хабар тарату үшін пайдалануды ұсынды және 2005 жылы Мехико қаласында бұл тұжырымдаманы сынақтан өткізді. Көптеген елдерде азаматтарға арналған радиобайланыс (CB) жолағының жиілігі 11 м жолағынан сәл жоғары. 25.615 МГц жиілігінде жабдықты пайдаланатын пираттық CB радио пайдаланушылар туралы хабарлар бар. АҚШ-та бұл жолақты FM режимінде 25.87-ден 26.1 МГц-ке дейінгі қашықтан қабылдайтын құрылғылармен (RPU) бөліседі. Әсіресе АҚШ-та және 10 МГц-тен төмен жиіліктерде қысқа толқынды хабар таратушылар осы жолақтар арасында жұмыс істей алады, 60 метрлік жолақ 5.13 МГц-ке дейін, 49 метрлік жолақ 5.8 МГц-ке дейін, 41 метрлік жолақ 7.78 МГц-ке дейін және 31 метрлік жолақ 9.265 МГц-ке дейін жетеді. 2020 жылы WWRB 90 метрлік станцияларды 3.185 және 3.195 МГц жиіліктерінде пайдаланды.

Band Frequency range (MHz) Remarks 120 m 2.3–2.495 Mostly used locally in tropical regions, with time stations at 2.5 MHz. Although this is regarded as shortwave, it is a MF band. 90 m 3.2–3.4 Mostly used locally in tropical regions, with limited long distance reception at night. A notable example of a station using this band is Canadian time station CHU on 3.33 MHz. 75 m 3.9–4 Mostly used in the Eastern Hemisphere after dark; not widely received in North and South America. Shared with the North American amateur radio 80 m band. 60 m 4.75–4.995 Mostly used locally in tropical regions, especially Brazil, although widely usable at night. Time stations use 5 MHz. 49 m 5.9–6.2 Good year round night band; daytime (long distance) reception poor 41 m 7.2–7.45 Reception varies by region—reasonably good night reception, but few transmitters in this band target North America. According to the WRC 03 Decisions on HF broadcasting, in International Telecommunication Union regions 1 and 3, the segment 7.1–7.2 MHz is reserved for amateur radio use and there are no new broadcasting allocations in this portion of the band. 7.35–7.4 MHz is newly allocated; in Regions 1 and 3, 7.4–7.45 MHz was also allocated effective March 29, 2009. In Region 2, 7.2–7.3 MHz is part of the amateur radio 40 m band. 31 m 9.4–9.9 Most heavily used band. Good year round night band; seasonal during the day, with best reception in winter. Time stations are clustered around 10 MHz. 25 m 11.6–12.1 Generally best during summer and the period before and after sunset year round 22 m 13.57–13.87 Substantially used in Eurasia. Similar to the 19 m band; best in summer. 19 m 15.1–15.83 Day reception good, night reception variable; best during summer. Time stations such as WWV use 15 MHz. 16 m 17.48–17.9 Day reception good; night reception varies seasonally, with summer best. 15 m 18.9–19.02 Lightly utilized; may become a Digital Radio Mondiale (DRM) band in future 13 m 21.45–21.85 Erratic daytime reception, with very little night reception. Similar to 11 metres, but long distance daytime broadcasting (best on north–south paths) keeps this band active in the Asia Pacific region. 11 m 25.67–26.1 Seldom used. Daytime reception is poor in the low solar cycle, but potentially excellent when the solar cycle (generally indicated by the number of sunspots) is high. Nighttime reception nonexistent, except for local groundwave propagation. DRM has proposed that this band be used for local digital shortwave broadcasts, testing the concept in Mexico City in 2005. Citizens band (CB) allocation in most countries, is slightly higher in frequency than the broadcasting 11m band. There are reports of pirate CB radio users operating equipment on frequencies as low as 25.615 MHz. In the United States, this band is also shared with remote pickup units (RPUs), from 25.87 to 26.1 MHz in FM mode. Particularly in the United States and at frequencies under 10 MHz, shortwave broadcasters may operate in between those bands, with the 60 meter band extending as high as 5.13 MHz, the 49 meter band down to 5.8 MHz, the 41 meter band as high as 7.78 MHz and the 31 meter band extending as low as 9.265 MHz. As recently as 2020, WWRB operated 90 meter stations at 3.185 and 3.195 MHz.

Әуесқойлық HF жолақтары

Көптеген елдерде радио әуесқойларына жеке, коммерциялық емес пайдалану үшін бірнеше қысқа толқынды жиіліктер бөлінеді. Радио әуесқойлығы – байланыс қызметі, білім беру құралы және хобби. Бұл, әсіресе, стандартты телекоммуникациялық инфрақұрылымның зақымдануы немесе жоқ болу жағдайында, мысалы, апат аймақтарында немесе әлемнің шалғай аймақтарында, шұғыл байланыспен қамтамасыз етуде ерекше пайдалы.

Теңіз, әуе, жер жылжымалы және тұрақты бөлінген қаражат

Қысқа толқын спектріндегі белгіленген жолақтар кемелер, ұшақтар және құрлықтағы көліктер үшін пайдаланылады. Қысқа толқын (ЖЖ радио) трансокеандық ұшақтар ӘҚҚ орталықтарымен байланыс үшін, ЖЖЖ радио диапазонынан тыс қашықтықта қолданылады. ЖЖ диапазонында азаматтарға арналған жиіліктерді бөліп беретін көптеген елдер шамамен 26,5 МГц және 27,9 МГц аралығында 10 кГц қадаммен 40 немесе 80 арнаны пайдаланады. Антенна ұзындығының талаптары және жолақтың ұзақ қашықтыққа таралу сипаттамалары (бұл жағдайларда тиімсіз) көптеген құрлықтағы мобильді радио байланысын ЖЖЖ немесе ӨЖЖ диапазондарына көшірді, ал сымсыз телефондардың көп бөлігі ӨЖЖ немесе одан жоғары жиілікте жұмыс істейді. ЖЖ спектрінің кейбір бөлімдері бекітілген қызметтерге бөлінген, бұл сымдық байланысқа қол жеткізбейтін нысандар арасында нүктеден нүктеге байланыс жасауға мүмкіндік береді. 25-28 МГц аралығында заңсыз "еркін жолақты" CB қызметін естуге болады, операторлар әдетте 26,965 МГц-тен төмен (АҚШ және Еуропалық CB арнасы 1) AM режимін, ал 27,405 МГц-тен жоғары (АҚШ және Еуропалық CB арнасы 40) SSB режимін пайдаланады. Ұлыбританиядағы CB радиосын 27,60125 - 27,99125 МГц аралығында, 10 кГц қадаммен, сондай-ақ төменгі 26,965 - 27,405 МГц аралығында тыңдауға болады. Ұлыбритания мен Ирландияда 27,600-27,995 МГц бөлігінде Community Audio Distribution (CADS) (Ұлыбритания) немесе Wireless Public Address System (WPAS) (Ирландия) қызметтері AM және FM режимдерінде, 40 арнадан тұратын екі жиынтықпен (27,60125-27,99125 МГц, 10 кГц қадаммен және 27,605-27,995 МГц, 10 кГц қадаммен) қолданылады. Бұл хабарлар көбінесе шіркеу қызметтерінің қайта таратылуы болып табылады және кейде жүздеген, тіпті мыңдаған шақырым (миль) қашықтықтан естіледі. 11 м/27 МГц жолағының бір бөлігі көптеген елдерде алғашқы үлгідегі сымсыз телефондар үшін де бөлінген.

Әскери HF қолдану

АҚШ және Канадада, сондай-ақ Америка құрлығында (ITU 2-аймағы) әскери қолдануға арналған алдын ала белгіленген ЖТ (HF) жиілік бөліністері жоқ. Еуропада да ұқсас ережелер бар, онда еуропалық радио әуесқойлары жиіліктің тығыздығынан туындаған мәселелерді шешуге мәжбүр. Көптеген әскери ЖТ жиіліктерінің радио әуесқойлар жиіліктеріне ену жағдайлары Еуропа мен Африкада орын алады. Суық соғыс аяқталғаннан бері, Африка мен Азияның кейбір аймақтарын қоспағанда, ЖТ жиіліктерінен әскери қолдануға арналған арнайы бөліністер біртіндеп жойылды. Австралияда әскерилер ЖТ жиіліктерін азаматтық пайдаланушылармен бөліседі, бұл негізінен халық тығыздығының төмендігімен және ЖТ жиіліктерін пайдаланудың салыстырмалы түрде аздығымен байланысты. Америка және Австралия әскерилері көбінесе азаматтық стационарлық, теңіз және әуе байланысы жиіліктерін жағдайға қарай (өзара бөгетсіздік принципі бойынша) пайдалануға бейім.

Өнеркәсіптік/ғылыми/медициналық (ISM) және басқа HF бөлінген қаражат

10 МГц-тен жоғары радиоастрономия, ғарыш зерттеулері (FCC терминологиясы) және стандартты жиілік пен уақыт қызметтері үшін қосылған көптеген жиіліктер бар. Радиотермиялық жабдықтар 27,12 МГц жиілігін көлемді материалдарды немесе жабыстырғыштарды құрғату немесе қатыру процесін жақсарту үшін қыздыруға пайдаланады. Өнеркәсіптік қолданыстағы жиілік, CB радио үшін 11 метрлік жолақты пайдалануды ұсынды. Радиоспектрде ISM үшін шамамен ондай тар ("слайвер") бөліністер кездеседі. Бұл бөліністер жоғары жиілік диапазонындағы ұлттық бөліністермен салыстырғанда ең кіші бөліністердің бірі болып табылады.