Канададағы Юкон өзеніндегі Лаберж көлі: географиясы, тарихы, атауының шығу тегі. Юкон аймағының суы суық, ауа райы күрт өзгереді. Мішел Лаберж туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лаберж көлі – Канаданың Юкон аймағындағы Уайтхорс қаласының солтүстігінде орналасқан Юкон өзенінің кеңеюі. Оның ұзындығы елу шақырымға жетеді, ал ені екіден бес шақырымға дейін өзгеріп тұрады, орташа тереңдігі 54 метрді құрайды. Көлінің суы әрқашан өте суық, ал ауа райы көбінесе қатал және күрт өзгеруі мүмкін.
Lake Laberge is a widening of the Yukon River north of Whitehorse, Yukon in Canada. It is fifty kilometres long and ranges from two to five kilometres wide, with an average depth of 54 metres. Its water is always very cold, and its weather often harsh and suddenly variable.
Аттар
Жергілікті оңтүстік тутчондар оны Таа’ан Мэн деп атаса, тагиштер Клук тас си дейтін, ал тлингиттер Тахини вуд деп атаған. Оның ағылшынша атауы 1870 жылы, Квебек провинциясының Шатоугей қаласында туған Мишель ЛаБерждің (1836–1909) құрметіне берілген. Ол 1866 жылы Юконды зерттеген алғашқы француз канадасы болды. 1890 жылдардағы Клондайк алтын асығысында ол кеншілерге жақсы танымал еді, өйткені олар Доусон-Ситиге қарай Юкон өзенімен түсетін жолда Лаберж көлінен өтетін. Джек Лондонның "Grit of Women" (1900) және "The Call of the Wild" (1903) шығармалары, сондай-ақ Роберт В. Сервис өлеңі "Сэм МакГидің кремациясы" (1907) осы көлді еске алады (бірақ Сервис "marge" сөзімен ұйқастыру үшін "Лаберж" атауын "Лебардж" деп өзгерткен).
The local Southern Tutchone called it Tàa'an Män, Tagish knew it as Kluk tas si, and the Tlingit as Tahini wud. Its English name comes from 1870 commemorating Michel LaBerge (1836–1909) born in Chateauguay, Quebec, the first French Canadian to explore the Yukon in 1866. It was well known to prospectors during the Klondike Gold Rush of the 1890s, as they would pass Lake Laberge on their way down the Yukon River to Dawson City: Jack London's Grit of Women (1900) and The Call of the Wild (1903), and Robert W. Service's poem "The Cremation of Sam McGee" (1907) mention the lake (although Service altered the spelling from Laberge to "Lebarge" to rhyme with "marge").
Тарих және археология
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Лаберж көліне жүк таситын қысқы кемелер, жүзу маусымының басында көлді қиын өткел деп есептеген, себебі ол мұзы еріген соңғы көлдердің бірі болатын. Мұзды сындыру үшін кем дегенде екі тәсіл қолданылды:
During the late 19th and early 20th centuries, after winter steamers carrying goods on Lake Laberge early on in the shipping season regarded the lake as trouble, since it was one of the last such passages to thaw its ice. At least two methods were employed to break the ice up:
1-тәсіл: Марш көлінен төмен қарай орналасқан басқару тоғанынан су жіберіп, мұздың астындағы көл суын күрт көтеріп, мұздың беті жоғары көтерілгенде жарылуын қамтамасыз ету.
Method 1 Release a surge of water from the upstream control dam, below Marsh Lake, to suddenly raise the lake water beneath the ice, cracking the ice as its surface rises.
Токсафенмен ластану
1999 жылы Лаберж көлінің кемпинг аймағында орнатылған хабарламада барботтың бауырларын жеуге қатысты қатты ескертулер жасалды және әр адамға айына екі реттен аспайтын көл форелін тұтынуға кеңес берілді. Екі ескерту де токсафенмен ластанудың салдарынан туындады, бұл жаһандық пестицидтерді пайдалану мен Лаберж көліндегі балықты тым көп аулау нәтижесінде көлдің қалыпты тағамдық тізбегінде өзгеруге алып келді.
A sign posted in 1999 at Lake Laberge's camping area issued strong cautions against eating the livers of burbot, and counseled against the consumption of lake trout more than twice a month per individual. Both warnings are due to toxaphene contamination, resulting from global pesticide use and overfishing in Lake Laberge which resulted in changes to its typical food chain.
БАҚ-та қолдану
Лабердж көлі Роберт У. Сервистің "Сэм МакГидің кремациясы" өлеңінде Сам МакГинің Елис Мей қайығында кремацияланған жері ретінде есіммен аталады. Өлеңде көл "Лебарж көлі" деп айтылады.
Lake Laberge is mentioned by name in Robert W. Service's "The Cremation of Sam McGee" as the location of the Alice May where Sam McGee is cremated. In the poem, the lake is called "Lake Lebarge."