Жаңа Зеландиядағы спорт түрлері

Жаңа Зеландия спорты: регби, крикет, футбол, баскетбол, жүзу, шаңғы және т.б. Елдің танымал спорт түрлері мен Sport New Zealand туралы ақпарат.

31 мин оқу

100%

Дереккөз: Sport in New Zealand — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Жаңа Зеландияда ойналатын негізгі спорт түрлері

Жаңа Зеландиядағы спорт көбінесе елдің отаршылдық тарихын көрсетеді, ең танымал спорт түрлері регби, регби лигасы, крикет, футбол, баскетбол, ат жарысы және нетбол болып табылады, олар негізінен Ұлт Достастығы елдерінде танымал. Жаңа Зеландия көптеген спорт түрлерінде жетістіктерге қол жеткізді, әсіресе регби (ұлттық спорт түрі саналады), регби лигасы, крикет, Америка кубогындағы желкендесу, әлем чемпионаттары мен Олимпиада ойындары, сондай-ақ автоспортта. Басқа да танымал спорт түрлеріне сквош, гольф, хоккей, теннис, велосипед спорты, таулы серуендер, бейсбол және түрлі су спорты түрлері, әсіресе желкендесу, ескек есу және серфинг жатады. Шаңғы және сноуборд сияқты қысқы спорт түрлері де танымал, сондай-ақ үй ішінде және сыртта ойналатын боулинг те кең таралған.

Әкімшілік

Жаңа Зеландиядағы спорт және демалыс саласын басқаруға жауапты негізгі мемлекеттік мекеме – Sport New Zealand. Ол 2003 жылы 2002 жылғы «Жаңа Зеландияның спорт және демалыс туралы» заңына сәйкес құрылды, бұл заң үш агенттікті біріктірді және 2012 жылдың ақпанына дейін Sport and Recreation New Zealand (SPARC) деп аталды. Sport New Zealand спорт және демалыс министрі арқылы үкімет алдында есепті. Sport New Zealand-ның еншілес ұйымы – High Performance Sport New Zealand (HPSNZ) елдің жоғары жетістіктер бағдарламасын басқаруға жауапты.

Қатысу

Жаңа Зеландияның орта мектеп спорт кеңесі (NZSSSC) орта мектеп оқушылары арасында (13-18 жас) спортпен айналысудың жылдық санағын жүргізеді. Деректерге спортпен "мағыналы түрде айналысқан" оқушылар ғана кіреді, мысалы, мектебінің командасында өнер көрсеткендер. +NZSSSC санағы, 2023 оқу жылы. Спорт | Барлығы | Жынысы бойынша | Өзгеріс (2018–22) | Қыздар | Еркектер |
---|---|---|---|---|---|
Нетбол | 26,950 | 25,865 | 1,085 | % |
Баскетбол | 26,572 | 6,902 | 19,670 | % |
Волейбол | 24,970 | 15,088 | 9,882 | % |
Регби одағы | 24,930 | 4,386 | 20,544 | % |
Футбол | 22,335 | 6,917 | 15,418 | % |
Хоккей | 13,304 | 7,212 | 6,092 | % |
Тетрлеу | 11,317 | 5,568 | 5,749 | % |
Бадминтон | 11,195 | 6,162 | 5,033 | % |
Жеңіл атлетика | 8,924 | 3,957 | 4,967 | % |
Крикет | 8,880 | 1,959 | 6,921 | % |
Футбол (аяқ доп) | 7,650 | 2,490 | 5,160 | % |
Теннис | 4,481 | 2,268 | 2,213 | % |
Регби семеркасы | 4,434 | 1,693 | 2,741 | % |
Кемеге есу | 4,414 | 2,311 | 2,103 | % |
Крос-кантри | 4,187 | 2,042 | 2,145 | % |
Kī o rahi | 4,009 | 1,954 | 2,055 | % |
Суға жүзу | 3,276 | 1,755 | 1,521 | % |
Су полосы | 3,146 | 1,445 | 1,701 | % |
3x3 баскетбол | 2,768 | 718 | 2,050 | н/қ |
Регби лигасы | 2,597 | 502 | 2,095 | % |

Крикет

Крикет – ұлттық жазғы спорт түрі және Жаңа Зеландияда ең танымал екінші спорт. Елдегі провинциялық жарыстар регбиге қарағанда кем қызығушылық тудырады, бірақ халықаралық матчтарды халықтың көп бөлігі үлкен қызығушылықпен қадағалайды. Бұл жағдай крикет ойнайтын барлық ірі елдердегідей, яғни халықаралық жарыстар отандық жарыстардан гөрі көбірек танымал. Тарихи тұрғыдан алғанда, Жаңа Зеландияның ұлттық крикет құрамасы ұлттық регби құрамасымен салыстырғанда аз жетістікке жеткен. Жаңа Зеландия алғашқы тестілік ойынын 1930 жылы өткізсе, алғашқы жеңісін 1956 жылға дейін күтті. Ұлттық құрама 1970-ші және 1980-ші жылдары жақсы нәтижелер көрсетті. Осы дәуірде Жаңа Зеландияның ең танымал крикетшісі, жылдам боулгер Ричард Хэдли ойнады. Жаңа Зеландия дәстүрлі түрде бір күндік крикетте күштірек, 2015 және 2019 жылдары финалға жетіп, жартылай финалда Оңтүстік Африка мен Үндістанды жеңіп, бірақ финалда Австралия мен Англияға есе жіберді. (2019 жылы матч тең аяқталды, бірақ шекаралық соққылардың саны бойынша жеңіліс тіркелді). Команда 2000 жылы ICC Чемпиондар кубогын жеңіп алды және 2009 жылы финалға шықты, сондай-ақ 1998 жылғы Достастық ойындарында қола жүлде иеленді. Мартин Кроу 1992 жылғы Крикет әлем чемпионатында, ал Кейн Уильямсон 2019 жылғы Крикет әлем чемпионатында «Турнирдің үздік ойыншысы» наградасын жеңіп алды. Джефф Аллот 1999 жылғы Крикет әлем чемпионатында Шейн Уорнмен бірге ең көп викет алған ойыншы атанды. Жылдам боулгер Кайл Миллс ICC Чемпиондар кубогы матчтарында ең көп викет алған. Мартин Гуптил 2015 жылғы Крикет әлем чемпионатында ең көп ұпай жинап, Вест-Индияға қарсы ширек финалда 237 ұпай жинап, әлем чемпионатының ең жоғары ұпай жинау рекордын жаңартты. Трент Болт 2015 жылғы Крикет әлем чемпионатында Митчелл Старкпен бірге ең көп викет алған ойыншы болды. Кайл Джеймисон 2019-2021 жылдарғы ICC Әлемдік Тест Чемпионатының финалында «Матчтың үздік ойыншысы» атанды. Twenty20 крикетінде Жаңа Зеландия екі рет ICC T20 Әлем чемпионатының жартылай финалына жетті (2007 және 2016 жылдары), сондай-ақ 2021 жылғы ICC T20 Әлем чемпионатының финалына Англияны жеңіп шықты. Көптеген Жаңа Зеландия крикетшілері жыл сайын әлемнің әр түрлі лигаларында ойнайды. 2021 жылдың маусым айында Саутгемптонда өткен ICC Әлемдік Тест Чемпионатының финалында Үндістанды жеңіп, алғашқы Әлемдік Тест чемпиондары атанды. Осының нәтижесінде әлемдегі бірінші номерлі тест командасы атанды. Жаңа Зеландия Стивен Флеминг басшылығымен 2000 жылғы ICC Чемпиондар кубогын және Кейн Уильямсон басшылығымен ICC Әлемдік Тест Чемпионатын жеңіп алды. Жаңа Зеландияның әйелдер құрамасы, «Ақ папоротниктер» төрт рет әлем чемпионатының финалына жетіп, 2000 жылғы турнирде жеңіске жетті. Лондонда, Англияда тұратын немесе жұмыс істейтін Жаңа Зеландиялықтар үшін Лондон Жаңа Зеландия Крикет клубы бар.

Cricket is the national summer sport and the second most popular sport in New Zealand, which is one of twelve countries competing in Test match cricket. The provincial competition is not nearly as widely followed as rugby, but international matches are watched with interest by a large portion of the population. This parallels the global situation in cricket, whereby the international game is more widely followed than the domestic game in all major cricketing countries. Historically, the national cricket team has not been as successful as the national rugby team. New Zealand played its first Test in 1930, but had to wait until 1956 until its first Test victory. The national team began to have more success in the 1970s and 1980s. New Zealand's most famous cricketer, the fast bowler Richard Hadlee who was the first bowler to take 400 wickets in test cricket, played in this era. New Zealand has traditionally been stronger in one day cricket, having reached the final of both the 2015 and 2019, beating South Africa and India in the semi finals but ultimately losing to Australia and England in the final. (They tied the match in 2019 but lost on boundary countback). The team also won the 2000 edition of the ICC Champions Trophy and reached the 2009 final, and won the bronze medal at the 1998 Commonwealth Games. Martin Crowe and Kane Williamson won the prestigious 'Player of the Tournament' award in the 1992 Cricket World Cup and 2019 Cricket World Cup respectively. Geoff Allott was the highest wicket taker in the 1999 Cricket World Cup along with Shane Warne. Fast bowler Kyle Mills is the highest wicket taker in ICC Champions Trophy matches. Martin Guptill was the highest run scorer in the 2015 Cricket World Cup and even broke the record of the highest score in World Cup matches during his knock of 237 against West Indies in the quarter final. Trent Boult was the highest wicket taker in the 2015 Cricket World Cup along with Mitchell Starc. Kyle Jamieson was the Player of the Match in the 2019–2021 ICC World Test Championship final. In Twenty20 cricket, New Zealand has twice reached the semi finals of the ICC T20 World Cup, doing so in 2007 and 2016, and has reached the final in 2021 ICC Men's T20 World Cup by defeating England in the semi final. Many New Zealand cricketers regularly feature in T20 leagues around the globe every year. In June 2021, they beat India in the ICC World Test Championship Final in Southampton to become the inaugural World Test champions. They were hence ranked the number one Test team in the world. New Zealand has won two multinational ICC tournaments 2000 edition(now referred to as ICC Champions Trophy) under Stephen Fleming and ICC World Test Championship under Kane Williamson. New Zealand's Women's Team, the White Ferns have reached the final of their World Cup four times, winning the 2000 edition of the tournament. There is also a London New Zealand Cricket Club based in London, England, for New Zealanders living in or based in the United Kingdom.

Желілік доп

Нетбол – Жаңа Зеландияда қатысушылар саны және халықтың қызығушылығы тұрғысынан ең танымал әйелдер спорты. Көптеген нетбол ойнайтын елдердегідей, нетбол көбінесе әйелдер спорты ретінде қарастырылады, ал ерлер нетболы әйелдердің жарыстарына көмекші рөлде болады. Бұл спорт Жаңа Зеландияда жоғары деңгейде сақталады, себебі оның ұлттық құрамасы – Silver Ferns, Австралиямен бірге ондаған жылдар бойы әлемдік нетболдың алдында тұр. 2008 жылы Жаңа Зеландияда транс-Тасман ANZ чемпионатының енгізілуімен нетбол жартылай кәсіби спортқа айналды. Спортты 2006 жылы 125 500 ойыншыны тіркеген Нетбол Жаңа Зеландия басқарады.

Регби лигасы

Австралиядан айырмашылығы, онда регби лигасы басым түрде ойналатын болса, Жаңа Зеландияда регби одағы көбірек танымал. Жаңа Зеландияның ішкі лигасы жартылай кәсіби деңгейде және көптеген жанкүйерлердің сүйіктісі. Жаңа Зеландия ұлттық құрамасы 1954 жылдан бері Регби лигасы әлем чемпионатында қатысып келеді. Олар 2008 жылдың 22 қарашасында Брисбендегі Ланг Паркте өткен чемпионатта алғаш рет жеңіс тойлады. Команда 2013 жылғы Регби лигасы әлем чемпионатының (Англия мен Уэльс қабылдаған) финалына, 30 қазан күні жетті. Финалда Австралияға 34:2 есебімен жеңіліп қалды. Команданың соңғы жеңісі 2014 жылғы Регби лигасының Төрт ұлт турнирінде Австралияны жеңіп, Төрт ұлт чемпионатындағы жеңістерін екіге жеткізді.

Қауымдастық футболы

Футбол Жаңа Зеландияда әрқашан маңызды спорт түрі болған және оны алғашқы ағылшын қоныс аударушылар енгізді. Ол Ұлы Веллингтонның аймақтық спорты болып саналады, және бұл Регби ең танымал спорт түрі емес Жаңа Зеландияның жалғыз аймағы. Бұл Веллингтонның Австралия A лигасының құрамында ойнайтын, елдегі жалғыз ірі кәсіби командасы – «Веллингтон Феникс» клубының болуымен көрсетілген. Футболдың аймақтық танымалдылығы қаланың жарты миллион халқының қолдауына байланысты, әсіресе соғыстан кейінгі кезеңде Еуропа мен Таяу Шығыстан келген иммигранттардың қала ішіндегі клубтар құруынан бастап. Бұл клубтар көбінесе этникалық негізде құрылды, мысалы «Веллингтон Олимпик» (гректер), «Веллингтон Юнайтед» (голландықтар мен венгрлер) және «Айленд Бей Юнайтед» (итальяндықтар). «Мирамар Рейнджерс» Веллингтонның жергілікті күшті клубы болып саналады. «Веллингтон Феникс» клубының бірнеше ойыншысы, мысалы Сарприт Сингх, Рой Кришна, Марко Рохас және Либерато Какасе, шетелде үлкен жетістіктерге жетті. Елдегі ең үздік футболшы деп саналатын Уинтон Руфер Веллингтонда туып өскен. Ұлттық деңгейде спортты 2007 жылы әлемдік қолданысқа сәйкес атауын «Жаңа Зеландия футболы» деп өзгерткен «Жаңа Зеландия футболы» басқарады. «Футбол» терминінің спортқа қатысты қолданылуы жаңалықтар мен басылымдарда жиі кездеседі. «Барлық ақтар» деген лақап атымен танымал Жаңа Зеландия құрамасы ФИФА Әлем чемпионатына екі рет қатысқан. 1982 жылы алғашқы қатысуында «Барлық ақтар» үш жеңіліспен бірінші кезеңде турнирден шығарылды. 2010 жылғы келесі қатысуы да бірінші кезеңде аяқталды, бірақ алаңдағы көрсеткіштері жақсы болды: «Барлық ақтар» үш ойынды тең аяқтады, соның ішінде қорғаныстағы чемпион Италиямен 1–1 есебімен тең түсті, нәтижесінде бұл турнирде жеңіліссіз қалған жалғыз команда атанды. Елдегі жалғыз кәсіби футбол командасы «Веллингтон Феникс ФК» Австралияның А лигасының құрамында ойнайды, ол толығымен Австралия командаларынан тұрады. Екі ірі отандық жарыс – сегіз аймақтық команда арасында өткізілетін Жаңа Зеландия футбол чемпионаты және клубтар арасындағы нокаут жүйесі бойынша өткізілетін Чатем кубогы. «Феникс» және NZFC франшизалары Чатем кубогында қатыспайды. «Окленд Сити ФК» рекордтық сегіз рет (2006, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 және 2016 жылдары) жартылай кәсіби OFC Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды және 2014 жылы Мароккода өткен ФИФА Клубтар әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алды. Қазіргі уақытта «Нейви Блюз» клубы «Веллингтон Феникстен» кейін А лигасына қосылу мүмкіндігін қарастырып жатыр. Футбол, әсіресе жастар арасында танымал. 2017 жылы 25 037 орта мектеп оқушысы футболмен айналысты, бұл оны нетбол, регби және баскетболдан кейінгі төртінші ең танымал спорт түріне айналдырды. Жаңа Зеландия 1999 жылғы ФИФА U-17 Әлем чемпионатын, 2008 жылғы ФИФА U-17 Әйелдер Әлем чемпионатын және 2015 жылғы ФИФА U-20 Әлем чемпионатын қабылдады, ал 2023 жылғы ФИФА Әйелдер Әлем чемпионатын Австралиямен бірлесіп өткізеді.

Football has always been a significant sport in New Zealand, and was introduced by the first English settlers. It is considered the regional sport of Greater Wellington, which in turn is the only region in New Zealand not to have rugby as the most popular sport. This is exemplified by Wellington having New Zealand's only major professional side, the Wellington Phoenix, which plays in the Australian A League. Football's greater regional popularity has been due to extensive support among the city's half a million people, especially since inner city clubs were formed immigration from Europe and the Middle East in the postwar period. These clubs were often ethnically based, including Wellington Olympic AFC (Greek), Wellington United (Dutch and Hungarian), and Island Bay United (Italian). The Miramar Rangers have often been considered Wellington's local powerhouse. Several Wellington Phoenix players have gone on to have major success overseas, such as Sarpreet Singh, Roy Krishna, Marco Rojas and Liberato Cacace. Wynton Rufer, considered the country's greatest ever footballer, was born and raised in Wellington. Nationally, the sport is administered by New Zealand Football, which changed its name from "New Zealand Soccer" in 2007 to move in line with common usage around the world. Use of term "football" to refer to the sport is increasingly favoured by news sources and publications. The New Zealand national team, nicknamed the "All Whites", has qualified for the FIFA World Cup twice. At their first appearance in 1982, the All Whites were knocked out in the first round with three losses. Their next appearance in 2010 saw another first round exit, but with considerably more success on the field; the All Whites earned three draws, including a 1–1 result against defending champion Italy, ending up as the only team that was not beaten in this edition. The country's only professional football team, Wellington Phoenix FC, plays in the A League which is otherwise an all Australian competition. The two major domestic competitions are the New Zealand Football Championship, which is played between eight regional teams, and the Chatham Cup which is a knock out competition played between clubs. Neither the Phoenix nor the NZFC franchises play in the Chatham Cup. Auckland City FC won the semi professional OFC Champions League competition in a record eight times; 2006, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 and 2016, and earned the bronze medal at the 2014 FIFA Club World Cup held in Morocco. Nowadays, the Navy Blues are looking into the possibility of joining the A League as the second New Zealand team after the Wellington Phoenix. Football is especially popular amongst young people. In 2017, football was played by 25,037 secondary school students, making it the fourth most popular sport behind netball, rugby union and basketball. New Zealand hosted the 1999 FIFA U 17 World Cup, the inaugural FIFA U 17 Women's World Cup in 2008 and the 2015 FIFA U 20 World Cup and will co host the 2023 FIFA Women's World Cup alongside Australia.

Толыққанды жылқылар жүгіруі

Ірі қалалардағы түрлі кубок күндері көп көрерменді тартады, ең ірілері – Окленд кубогы аптасы және Веллингтон кубогы фестивалі. Жылқылар жарыс және тұқымдық мақсаттармен Австралияға және керісінше саяхаттайды. Әлемге әйгілі Фар Лэп және Мельбурн кубогының көптеген жеңімпаздары Жаңа Зеландияда өсірілген. Толыққанды (тұқымдық) жарыстар Жаңа Зеландиядағы жылқы жарыстарының ең басты түрі болып табылады, алайда Standardbred аттарының шабысы (немесе кейде «троттерлер» және «пацерлер» деп аталатыны) да кең таралған.

Жеңіл атлетика (саябақ және жарыс)

Жеңіл атлетика – Жаңа Зеландияның Олимпиада ойындарындағы екінші ең табысты спорты, 24 медаль, оның ішінде 10 алтын медаль жеңіп алған. Артур Поррит – Жаңа Зеландияның алғашқы Олимпиадалық жүлдегері, ол 1924 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 100 метрлік жүгіруде қола медальді жеңіп алды. Бұл жарыс кейіннен 1981 жылғы «От күймелері» фильмінде мәңгі есте қалды, бірақ Порриттің тілегі бойынша, фильмдегі оның кейіпкерінің аты «Том Уотсон» деп өзгертілді. Ел әсіресе орта қашықтықтағы жарыстарда күшті. Жаңа Зеландиялық ер адамдар 1500 метрлік қашықтықта үш рет Олимпиада алтынын жеңіп алды: 1936 жылы Джек Лавлок, 1964 жылы Питер Снелл және 1976 жылы Джон Уокер. Снелл 1960 және 1964 жылдары 800 метрлік қашықтықта екі рет қатарынан алтын медаль жеңіп алды. Ұлттық басқару органы – 1887 жылы Жаңа Зеландияның әуесқой атлетика қауымдастығы ретінде құрылған және 1989 жылы қазіргі атауын алған Жаңа Зеландия Жеңіл Атлетикасы.

Австралиялық футбол

Австралиялық футбол Жаңа Зеландияда дамып келе жатқан спорт түрі. Австралиялық футбол бұрын Жаңа Зеландияда одан да әлдеқайда танымал болды, 1908 жылы Мельбурн фестивалінде команда қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қатысушылар саны азайды. Ойын 1970 жылдары Жаңа Зеландияда қайтадан жанданды. Қазіргі уақытта Окленд, Кентербери, Уайкато және Веллингтон қалаларында лигалар бар. Ұлттық құрама 2005 жылы Австралия футбол халықаралық кубогын жеңіп алды. Австралия футбол лигасының (AFL) құрамында ойнаған жаңа зеландиялықтардың арасында Джо Селлвуд, Уэйн Швасс, Томас О'Халлоран, Дэнни Дикфос, Трент Крод және Кармайкл Хант бар.

Американдық футбол

Американдық футбол Жаңа Зеландияда аз дамыған спорт түрі. Оукленд, Уайкато, Хоукс-Бэй және Веллингтон аймақтарында осы спортқа арналған бағдарламалар іске қосылған. Басқарушы орган – Жаңа Зеландияның американдық футбол федерациясы. Жаңа Зеландияның ұлттық құрамасы – «Steelblacks».

Бейсбол

Австралиялық бейсбол лигасының «Окленд Туатара» командасы қазіргі уақытта Жаңа Зеландияда ойнайтын жалғыз кәсіби бейсбол командасы болып табылады. «Туатара» командасы өзінің алғашқы маусымын 2018–19 жылғы Австралия бейсбол лигасы маусымында бастады және бастапқыда өз алаңындағы ойындарын Те Ататю Оңтүстіктегі МакЛеод паркінде өткізді. Екінші маусымда олар өз алаңындағы ойындарын Жаңа Зеландияның Албани қаласындағы Солтүстік Харбор стадионына көшірді. Жаңа Зеландия ұлттық бейсбол құрамасы «Diamondblacks» деп аталады.

Баскетбол

Окленд қаласында орналасқан Жаңа Зеландия Брейкерлері – Австралияның Ұлттық баскетбол лигасының жалғыз Жаңа Зеландия құрамасы. Жаңа Зеландиядан шыққан төрт ойыншы NBA-да ойнады: Стивен Адамс, Арон Бэйнес, Шон Маркс және Кирк Пенни. Халықаралық сахнада Tall Blacks (Жаңа Зеландияның ұлттық командасы) 2002 жылғы FIBA әлем чемпионатында 4-орынға ие болды.

Жағажай волейболы

Жағажай волейболы Жаңа Зеландияда дамитын спорт түрі. 1996 жылы Гленн және Рид Хамильтон ағайындары АҚШ-тың Атланта қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында жағажай волейболынан Жаңа Зеландияны алғаш рет өкілдік етті. 2012 жылы Кирк Питман мен Джейсон Локхед әлемдік рейтингте 20-орынға ие болды. Анна Харрисон (туған Скарлетт) және Сьюзан Бланделл әлемдік рейтингте 33-орынға жеткен ең жоғары нәтиже көрсеткен әйелдер жұбы болды. 2018 жылы жағажай волейболы Қоғамдық Достастық ойындарында тұңғыш рет ойнады. Тауранга қаласынан шыққан Сэм мен Бен О'Диа ағайындары қола медальді жеңіп алды, ал Шонна Поли мен Келси Уилл 5-орынды иеленді. Ұлттық басқару органы – Жаңа Зеландия Волейболы.

Ат спорты

Ат спортымен айналысатын спортшылар мен жылқылар әлемде танымал атын қалдырды, соның ішінде Марк Тодд халықаралық "ХХ ғасырдың атшысы" деп танылды, ал көптеген жасөспірімдер Пони Клубы деңгейінде жетістіктерге жетті. Марк Тодд 1984 жылғы Олимпиада ойындарында және 1988 жылғы Олимпиада ойындарында үшқырлы сайыста алтын медаль жеңіп алды. 2012 жылы Лондонда өткен Олимпиадада қола медаль иеленді. 1988 жылғы Олимпиада ойындарында командалық жарыста да қола медаль жеңіп алынды. Содан кейін 1992, 1996 және 2000 жылғы Олимпиадаларда да медальдар жеңіп алынды.

Бокс

Аматорлық бокс бұрын Жаңа Зеландияда кең таралған спорт түрі болған, бірақ 1950 жылдары мектептерде бокс чемпионаттарын ұйымдастыруға тыйым салу туралы бастама көтерілді және қазір бұл спорт тек аз ғана адамдардың қызығушылығын тудырады. Осыған қарамастан, Ұлт Достастығы және Олимпиада ойындарында сәттіліктерге қол жеткізілді. Жаңа Зеландиядағы кәсіби бокс Жозеф Паркер, Геована Перес, Даниэла Смит, Мазелино Мазо, Боб Фитцсимонс, Торпедо Билли Мерфи, Чернека Джонсон және Флойд Массон сияқты әлем чемпиондарын тәрбиеледі. Герберт Слэйд, Дэвид Туа, Кали Михан, Лени Дэниелс, Мишель Престон және Том Хини – барлығы әлем чемпионаты атағы үшін күрескен.

Қаноэ жүзу

Жаңа Зеландия 1980 жылдары Жазғы Олимпиада ойындарында каноэ және каяк спортында табысқа жетті. Ян Фергюсон және Пол Макдональд сияқты спринт каякшылары 1984 жылғы Лос-Анджелес ойындарында төрт алтын медаль, ал 1988 жылғы Сеул ойындарында алтын, күміс және қола медальдар жеңіп алды. 1990-жылдары мен 2000-жылдары бұл спорттың беделі төмендеді, осы кезеңдегі жалғыз Олимпиадалық жетістік – 2004 жылғы Афина ойындарында Бен Фухинің күміс медалі болды. 2010-жылдардың басында каноэ және каяк спорты қайтадан халықаралық аренада табысқа қол жеткізді, спринт каякшысы Лиза Каррингтон Әлем чемпионаттары мен Олимпиада ойындарында бірнеше алтын медаль жеңіп алды.

Велоспорт

Жаңа Зеландия түрлі салаларда, оның ішінде трек велоспорты, жол велоспорты, тау велосипеді, құлау және BMX-те көптеген белгілі велоспортшыларды тәрбиеледі. Жаңа Зеландия 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында велоспорттан екі медаль жеңіп алды – Хайден Роулстон ерлер арасында 4000 метр жеке қуғын-сүргін жарысында күміс медаль, ал ерлер командасының қуғын-сүргін командасы қола медаль иегері атанды. 2017 жылғы UCI трек велоспорты әлем чемпионатында Жаңа Зеландия командасы барлығы бес медаль алып, бұрынғы рекордтық көрсеткішін – 2012 және 2014 жылғы чемпионаттардағы медальдар санын қайталады. Этан Митчелл, Сэм Вебстер және Эдди Доукинс ерлер командалық спринтінде төрт жылдың ішінде үшінші рет алтын медаль жеңіп алды, ал Митчелл жеке спринтте медаль алған алғашқы жаңа зеландиялық спортшы болды. Жолдық жарыстарда Джордж Беннетт 2017 жылғы Калифорния турының жеңімпазы болып, UCI WorldTour жарысында жалпы есепте жеңіске жеткен алғашқы жаңа зеландиялыққа айналды. Жаңа Зеландия құлау жарыстарында да танымал; Сэм Бленкинсоп, Брук Макдональд, Натан Ранкин және Уин Мастерс сияқты спортшылар әлемдегі ең жылдам құлау жарыстарында бақтарын сынап жүр. Жаңа Зеландияда осы спорт түрін Велосипедтік Жаңа Зеландия басқарады.

Экстремалды спорт түрлері

Жаңа Зеландияда экстремалды спорт түрлері тұрғындар мен туристер арасында күннен-күнге танымал болып келеді. Банжи-жуу және зорбинг екеуі де Жаңа Зеландияда өнертапқыш болған.

Футзал

Жаңа Зеландияның ұлттық футзал құрамасы, «Футзал Ақтары» деген лақап атымен белгілі, халықаралық футзал жарыстарында Жаңа Зеландияны ұсынады және Жаңа Зеландия Футбол Федерациясы (NZF) басқарады. Жаңа Зеландия 2020 жылғы ФИФА футзал әлем чемпионатының өткізу құқығына үмітттенді, бірақ Литваға есе жіберді.

Ұшу

Жаңа Зеландия 1995 жылы Оңтүстік аралдың ортасына жақын Солтүстік Отагодағы Омарамада Әлемдік Глайдерлер Чемпионатын қабылдады. Оңтүстік Альп таулары өте жақсы толқынды ұшу жағдайларымен белгілі. 2002 және 2003 жылдары Стив Фоссет сол жерде глайдермен әлемдік биіктік рекордын жаңаруға тырысты (қараңыз: Gliding New Zealand және төмендегі сыртқы сілтемелер).

Гольф

Жаңа Зеландияның Майкл Кэмпбелл 2005 жылы АҚШ ашық гольф чемпионатында жеңіске жетті. Кэмпбелл, Фил Татаурани, Стивен Скахилл және Грант Мурхедтен құралған Жаңа Зеландияның әуесқой командасы 1992 жылы Ванкуверде Айзенхауэр кубогын (Әлемдік әуесқойлар командалық жарысы) жеңіп алды. Сэр Боб Чарльз Британ Ашық чемпионатында және көптеген басқа да жүлделерді жеңіп алды. Сеулде туып, бірақ Жаңа Зеландияда өскен Лидия Ко әйелдер арасындағы Әлемдік әуесқойлар гольф рейтингісінде бірінші орынды иеленді және 2013 жылы кәсіпқой болардан бұрын АҚШ-та өткен LPGA турының екі турнирінде жеңіске жетті. Одан бері ол тағы жеті LPGA турнирін жеңіп алды және бір кезде кәсіби әйелдер арасындағы Әлемдік гольф рейтингісінде көшбасшы болды. Коның кәсіби рейтингте бірінші орынға шығуының алғашқы кезеңі 2015 жылдың ақпан айында, 18 жасқа толғанға дейін басталды, осылайша ол әлемдік рейтингте ең жоғары нәтиже көрсеткен ең жас ойыншы атанды. 2015 жылдың соңында Ко өзінің алғашқы ірі чемпионаты – Эвиан чемпионатында жеңіске жетті, кәсіби ірі чемпионатты жеңген ең жас ойыншы болып тарихта қалды және LPGA жыл ойыншысы атағын алды. Турнирлер мен жарыстарға Жаңа Зеландия ашық, Жаңа Зеландия әйелдер ашық, Жаңа Зеландия әуесқой және Жаңа Зеландия PGA чемпионаты кіреді.

Хоккей

Жаңа Зеландияда, көптеген Ұлттар Достастығы елдеріндегідей, ерекше атаусыз "хоккей" термині дала хокеейін білдіреді, мұз хокеейінен және басқа хоккей түрлерінен өзгеше. Жаңа Зеландия Хоккей Федерациясы (сондай-ақ Жаңа Зеландия Хокеейі деп те аталады) Жаңа Зеландияда осы спорт түрін басқарады және 2013 жылғы қыста 48 174 тіркелген ойыншыны санады, олардың 52,8 пайызы әйелдер, ал 47,2 пайызы ерлер болды. Жаңа Зеландияның ерлер және әйелдер ұлттық құрамалары "Қара таяқтар" деп аталады. Ерлер құрамасының ең жақсы жетістігі – 1976 жылғы Монреальде өткен Жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алуы. Әйелдер құрамасының ең жақсы көрсеткіші – 1986 жылғы Әйелдер Хокеейі Әлем чемпионатында және 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында 4-орынға ие болуы. Ұлттар Достастығы ойындарында олар 2010 жылғы ойындарда күміс, 2014 жылғы ойындарда қола, ал 2018 жылғы ойындарда алтын медаль ұтып алды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, Халықаралық Хоккей Федерациясы (FIH) рейтингінде ерлер құрамасы 8-орында, ал әйелдер құрамасы 4-орында тұр.

Мұз үстіндегі хоккей

Жаңа Зеландияда 1937 жылдан бері мұз хоккеі ойналып келеді, бірақ бұл салыстырмалы түрде шағын спорт түрі және қазіргі уақытта шамамен 1600 белсенді ойыншыны қамтиды. Басқарушы ұлттық орган – Жаңа Зеландия мұз хоккеі федерациясы, ол 3 аймақтық қауымдастықтан тұрады. 2005 жылдан бері NZIHF Жаңа Зеландия мұз хоккеі лигасының ұйымдастыруын жүзеге асырып келеді, қазіргі уақытта ол бес командадан тұрады: екі команда Оклендтен, біреуі Дунединнен, біреуі Куинстауннан және біреуі Крайстчерчтен. Жаңа Зеландияның ерлер ұлттық мұз хоккеі құрамасы «Ice Blacks» деп, ал әйелдер құрамасы «Ice Ferns» деп аталады.

Ішкі ыдыстар

Жаңа Зеландияның жабық боулингі 1908 жылы енгізілді және бүгінде бүкіл Жаңа Зеландияны қамтитын 37 орталықтан және 767 клубтан тұрады. Мүшелік саны 1963 жылы 73 100 адамға жеткен, ал қазіргі таңда шамамен 20 000 мүшесі бар. Көптеген ойыншылар бәсекеге қабілеттілік пен шеберлік қажеттілігіне тартылады, сонымен қатар облысаралық өкілдікке ілігу – көптеген ойыншылардың мақсаты.

Қабәди

Жаңа Зеландияда кабаддиге қызығушылық шағын болғанымен, бірақ артып келеді. Ерлер құрамасы 2012 жылғы Кабадди әлем чемпионатында өнер көрсетсе, әйелдер құрамасы 2013 жылғы Әйелдер әлем чемпионатында дебюттік ойынында күтпеген жерден финалға шықты, және бұл жетістікті 2014 жылы қайталады. Жаңа Зеландияда осы спорт түрін Жаңа Зеландия Кабадди спорт федерациясы басқарады.

Кикбоксинг

Кикбоксинг Жаңа Зеландияда қарқынмен дамып келе жатқан спорт түрі. Жаңа Зеландия Рей Сефо, Марк Хант, Израиль Адесанья, Мишель Престон және тағы да көптеген әлем чемпиондарын тәрбиеледі. "King in the Ring" – Жаңа Зеландияда жылына үш-бес рет өтетін, сегіз спортшы қатысатын жүйелі кикбоксинг турнирі.

Ки-о-рахи

Ки-о-рахи – Жаңа Зеландияда "ки" деп аталатын шағын дөңгелек доппен ойналатын дәстүрлі маори доп спорты. Бұл қарқынды спорт, Австралия ережесі, регби, нетбол және сенсорлы регбиге ұқсас дағдыларды қамтиды. 2005 жылы Ки-о-рахи McDonald's компаниясының "Ойнауға билет" бағдарламасы аясында 31 000 американдық мектепте дене шынықтыру ойындарына үйрету мақсатымен Жаңа Зеландияны ұсыну үшін таңдалды. Жаңа Зеландияның Ки-о-рахи ұлттық ұйымы Ki o Rahi Akotanga Iho ерлер және әйелдер ұлттық командаларын құрып, 2010 жылдың қыркүйек және қазан айларында Еуропа бойынша 14 матчтық тур жасады.

Автоспорт

Жаңа Зеландия 1990-шы жылдардан бері ірі автомобиль өнеркәсібіне ие болмаса да, мотор спортында үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Жаңа Зеландияда жарыс түрлерінің көптеген деңгейлері бар, олар ең қарапайым түрде су спортына (гидропланинг, джетски және түнкеркат жарыстары), автомобиль жарыстарына (клуб және ұлттық деңгейдегі жарыстар мен раллилер, сондай-ақ халықаралық жарыстар, спидвей) және мотоцикл жарыстарына (көше, трасса және топырақ/мотокросс) бөлінеді. Бүгінгі күнге дейін Жаңа Зеландиядан Дэнни Хулм 1967 жылы Формула-1 әлем чемпионы атанды. Гран-при деңгейінде тағы алты жаңа зеландиялық жарысқа қатысты: Брюс Макларен (төрт жеңіс), Крис Амон, Хоуден Ганли, Майк Таквелл, Брендон Хартли және Лиам Лоусон. Брюс Макларен өзінің есімімен аталатын McLaren жарыс командасын құрды. Формула-1 мансабынан басқа, Крис Амон мен Брюс Макларен 1966 жылы Ле-Манның 24 сағаттық жарысын жеңіп алды. Ерл Бамбер 2015 жылы Ле-Манның 24 сағаттық жарысында жеңіске жетті, ал 2017 жылы осы жетістікті Брендон Хартлимен бірге қайталады. Брюс Макларен мен Дэнни Хулм 1967 жылдан 1970 жылға дейін төрт рет Can-Am спорттық автомобильдер жарысының чемпионы атанды. Скотт Диксон 2008 жылы Индианаполис 500 жарысын, ал 2003, 2008, 2013, 2015, 2018 және 2020 жылдары IndyCar сериясының чемпионы атанды. Диксон IndyCar мансабында 53 жарыста жеңіске жетті, бұл американдық жүргізуші А. Дж. Фойттан кейінгі екінші көрсеткіш. Жаңа Зеландия қазіргі уақытта әлемдік аренада жоғары деңгейде бәсекелес жарысшыларға ие: Скотт МакЛафлин, Шейн ван Гисберген және Фабиан Коултард Австралиядағы Supercars чемпионатында жарысқан жаңа зеландиялық жүргізушілердің қатарында, бұл чемпионат әр жыл сайын Жаңа Зеландияда, қазіргі уақытта Pukekohe трассасында өтеді. Грег Мерфи Supercars маусымының ең маңызды жарысы – Батерст 1000 жарысын төрт рет жеңіп алды. Брендон Хартли 2015 жылы FIA Дүниежүзілік төзімділік чемпионатында жеңіске жетті. Қазіргі уақытта Американың IndyCar сериясында екі жаңа зеландиялық жарысады: Скотт МакЛафлин Team Penske үшін, ал Скотт Диксон Chip Ganassi Racing үшін. A1 Team New Zealand серияның басынан бері көшбасшылардың бірі болды. Джонни Рид команда үшін жеті жарыста жеңіске жетіп, 2006–07 және 2007–08 жылдары Чемпионатта екінші орынды иеленді. 2008 жылдың 20 қаңтарында Таупо Моторспорт Паркі 2007–08 A1 Grand Prix маусымының бесінші жарысын қабылдады. Ралли Жаңа Зеландияда барлық деңгейде танымал спорт түрі болып табылады, бұрын ол Әлемдік ралли чемпионатының кезеңдерін қабылдаған (соңғы рет 2012 жылы) және әр жыл сайын Азия-Тынық мұхиты ралли чемпионатында жарыс өткізеді. Жыл сайын өте бәсекелестік ұлттық чемпионат өткізіледі, сондай-ақ кейбір жүргізушілер Австралия ралли чемпионатында қатысады, ең танымалдары жеті рет Австралия ралли чемпионы атанған марқұм Поссум Борн. Хайден Падон – Жаңа Зеландияның ең үздік ралли жүргізушісі, Hyundai үшін Әлемдік ралли чемпионатында өнер көрсетеді. Иван Маугер 1939 жылдың 4 қазанында Крайстчерч қаласында дүниеге келді, ол 1968, 1969, 1970, 1972, 1977 және 1979 жылдары рекордтық 6 рет спидвей әлем чемпионатында жеңіске жетті. Ол сондай-ақ 1967 (3-орын), 1971 (2-орын), 1973 (2-орын) және 1974 (2-орын) жылдары Әлемдік финалдың подиумына көтерілді. Маугер 1968, 1971 және 1972 жылдары Ұлыбритания үшін спидвей әлем командалық кубогын жеңіп алды, ал 1979 жылы Жаңа Зеландия командасымен төртінші рет жеңіске жетті. Маугер сондай-ақ 1969 және 1970 жылдары спидвейдегі жұптық әлем чемпионы, сондай-ақ 1971, 1972 және 1976 жылдары ұзақ жол бойынша әлем чемпионы атанды, барлығы спидвей жарыстарында 15 әлем чемпионатының жеңімпазы. 1971 жылы ұзақ жол бойынша жеңіске жеткенімен ол төрт әлем чемпионатының барлығында жеңіске жеткен алғашқы жүргізуші болды, ал 1972 жылы жеңіске жеткенімен ол бір жылдың ішінде спидвей және ұзақ жол бойынша әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен алғашқы жүргізуші болды. 1999 жылы Иван Маугер Speedway Star және Vintage Speedway журналдарының оқырмандарымен Мыңжылдықтың ең үздік спидвей жүргізушісі деп танылды. Барри Бриггс, 1934 жылдың 30 желтоқсанында Крайстчерч қаласында туған, Жаңа Зеландия мотоциклшісі, ол төрт рет спидвей әлем чемпионатында жеңіске жетті (1957, 1958, 1964 және 1966) және рекордтық 87 әлем чемпионаты жарысына қатысты. Бриггс сондай-ақ 1968 және 1971 жылдары Ұлыбританиямен спидвей әлем командалық кубогын жеңіп алды. 1954 жылдан 1970 жылға дейін Бриггс рекордтық 17 рет қатарынан жеке әлем чемпионатының финалына қатысты. Ронни Мур 1954 жылы спидвей әлем чемпионатында жеңіске жеткенде Жаңа Зеландияның алғашқы мотор спорты әлем чемпионы атанды, ол 1959 жылы екінші рет жеңіске жетті. Мур 1970 жылы Иван Маугермен бірге жұптық әлем чемпионатында жеңіске жетті.

Despite New Zealand not having a major car industry since the 1990s, it is very successful at motorsport. There are many levels of competitive motors sport series in New Zealand, which are most simply broken down into watersports (hydro planing, jetski racing and thundercat racing), automobile racing (Club and national level circuit racing and rallying, with some international events, as well as speedway) and finally motorcycle racing (street, circuit and dirt/motocross). To date, New Zealand has seen one Formula One World Champion, Denny Hulme, in 1967. Six other New Zealanders have raced at Grand Prix level: Bruce McLaren (four wins), Chris Amon, Howden Ganley, Mike Thackwell, Brendon Hartley and Liam Lawson. Bruce McLaren founded the McLaren racing team, which was named after him. In addition to their Formula One careers, Chris Amon and Bruce McLaren won the 1966 24 Hours of Le Mans sports car race. Earl Bamber won the 2015 24 Hours of Le Mans, and won again in 2017 with fellow kiwi Brendon Hartley. Bruce McLaren and Denny Hulme won four Can Am sports car racing championships, from 1967 to 1970. Scott Dixon won the Indianapolis 500 in 2008, and the IndyCar Series championship in 2003, 2008, 2013, 2015, 2018 and 2020. Dixon has won 53 races to date in his IndyCar career, the second most after American driver A. J. Foyt. New Zealand has many drivers currently competing on a high level on the world stage: Scott McLaughlin, Shane van Gisbergen and Fabian Coulthard are among several New Zealand drivers who have contested the Australian based Supercars Championship, which holds a round in New Zealand each year, currently at the Pukekohe circuit. Greg Murphy has won the pinnacle race of the Supercar season, the Bathurst 1000, four times. Brendon Hartley won the FIA World Endurance Championship in 2015. Two New Zealanders currently compete in the American IndyCar Series: Scott McLaughlin for Team Penske, and Scott Dixon for Chip Ganassi Racing. A1 Team New Zealand was a front runner since the series inception. Jonny Reid won seven races for the team helping it twice claim second place in the Championship, 2006–07 & 2007–08. On 20 January 2008, Taupo Motorsport Park hosted the fifth race in the 2007–08 A1 Grand Prix season. Rallying is a popular sport at all levels in New Zealand, and has previously hosted rounds of the World Rally Championship (the last time being in 2012) and hosts the Asia Pacific Rally Championship each year. A highly competitive national championship is run each year, and some drivers also take part in the Australian Rally Championship, most notably the late Possum Bourne, who was a seven times Australian Rally Champion. Hayden Paddon is New Zealand's top rally driver competing in the World Rally Championship for Hyundai. Ivan Mauger, born in Christchurch on 4 October 1939, won a record 6 motorcycle speedway World Championships in 1968, 1969, 1970, 1972, 1977 and 1979. He also finished on the podium of the World Final in 1967 (3rd), 1971 (2nd), 1973 (2nd) and 1974 (2nd). Mauger also won the Speedway World Team Cup riding for Great Britain in 1968, 1971 and 1972, while winning the title for a fourth time with the New Zealand team in 1979. Mauger was also the Speedway World Pairs Champion in 1969 and 1970 as well as the Long Track World Champion in 1971, 1972 and 1976, a total of 15 World Championships in speedway racing. With his Long Track title in 1971 he also became the first rider to have won all four World Championship competitions, while winning in 1972 saw him become the first rider to win both the Speedway and Long Track World Championships in the same year. In 1999, Ivan Mauger was voted the best speedway rider of the Millennium by the readers of Speedway Star and Vintage Speedway magazines. Barry Briggs, born in Christchurch on 30 December 1934, is a New Zealand motorcyclist who won four individual Speedway World Championships (1957, 1958, 1964 and 1966) and took part in a record 87 world championship races. Briggs also won the Speedway World Team cup with Great Britain in 1968 and 1971. Between 1954 and 1970, Briggs appeared in a record 17 consecutive World Individual Finals. Ronnie Moore became New Zealand's first motorsport World Champion when he won the 1954 Speedway World Championship, backing that up to win a second time in 1959. Moore also won the World Pairs Championship with Ivan Mauger in 1970. Although born in Hobart, Australia in 1933, Moore's parents moved to New Zealand while he was still a child and he always considered himself to be a Kiwi and rode under the New Zealand flag. Since then Graeme Crosby and Aaron Slight have both risen to the top of World Championship motorcycle racing, in 500cc and Superbikes respectively but championships have been elusive. Also John Britten designed a revolutionary motorcycle called the Britten V1000. Shayne King became the first rider from New Zealand to win the 500cc Motocross World Championship in 1996. Stefan Merriman is a four time winner of the World Enduro Championship for enduro motorcycling. In 2003 Wade Cunningham become New Zealand's first ever Fédération Internationale de l'Automobile world champion by winning the Karting World Championship. Cunningham later raced in the US Indy car series.

Бағдарлау

Ориентирлеу – Жаңа Зеландияда кең таралған спорт түрі, ол жолдан өтумен жерді бағдарлау дағдыларын үйлестіреді, түрлі жағдайларда ойналады. Жаңа Зеландияда велосипедпен бағдарлау, шаңғымен бағдарлау және рогейн сияқты нұсқалары да танымал. Ориентирлеу жастар мен жасөспірімдер арасында үлкен сұранысқа ие, сондай-ақ Жаңа Зеландия үздік спортшыларын Әлем чемпионатына және Жастар арасындағы Әлем чемпионатына қатыстыруды жүзеге асырады. Жаңа Зеландиядағы ориентирлеу ісін Жаңа Зеландия ориентирлеу федерациясы ұйымдастырады. Мэтт Огден 2012 жылы Словакияда өткен жасөспірімдер арасындағы Әлем чемпионатында орта қашықтықта жүгіруде жеңіске жетті.

Қайықтану

1920 жылы Олимпиада ойындарында ескек спорты тұңғыш рет медаль жеңіп алды. Жаңа Зеландия 1968 және 2016 жылдар аралығында, 1980 жылды қоспағанда, барлық Олимпиада ойындарында медальдар ұтып алды. 2005 жылы Жапонияның Гифу префектурасындағы Кайзу қаласында өткен Әлем чемпионаттарында Жаңа Зеландия төрт қатарынан төрт алтын медаль жеңіп алды – бұл Жаңа Зеландия спорт мәдениетінде «Сиқырлы 45 минут» деп белгілі. 2006 жылы Натан Коэн жеңіл атлетиканың кез келген түрінде алғашқы жаңа зеландиялық болып Дүниежүзілік студенттер ойындарында бір орындық каноэде алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, Жаңа Зеландиялық ескекшілер көптеген Әлем кубогы жарыстарында жеңіске жетті. Жаңа Зеландия Ескек федерациясы – басқарушы орган. Уайкатодағы Карапиро көлі және Маккензи алқабындағы Руатаниуха көлі – Жаңа Зеландиядағы ескек спортының ең басты екі аренасы. 2010 жылы Әлем чемпионаттары Карапиро көлінде өтті.

Желкендеу

Жаңа Зеландия теңізшілері көптеген халықаралық жарыстарда жеңіс тойқазып, оның ішінде 1956, 1964, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2008, 2012 және 2016 жылғы Олимпиада ойындарында медальдар ұтып алды. Жаңа Зеландия Америка кубогының желкендік спорты бойынша қазіргі чемпион атанды және бұл жарыстың тарихында үш рет жеңіске жетті.

Серфпен өмірді құтқару (серфпен спорт)

Жаңа Зеландияда серфпен өмірді құтқару спорты серфпен жүзу, доскамен жылға қатысу, серф-ски, жағажайдағы тулармен жарыс, жағажай спринті және 7 жастан бастап жарысқа қатысатын "Ironman" сияқты бірнеше түрлі жарыстарды қамтиды. Серфпен өмірді құтқару – салыстырмалы түрде танымал, шағын спорт түрі. Оған шамамен 8000 спортшы қатысады, олардың 2500-і "Океан спортшылары" (10-14 жас аралығындағы жасөсперімдер чемпионаты) және "Nats" (ересектер чемпионаты) жарыстарына қатысады. Жаңа Зеландия құрама командасы, "Black Fins" деп те аталады, соңғы жылдары үлкен жетістіктерге қол жеткізді. 2010 жылғы әлем чемпионатында 2-орынды иеленді және қазіргі таңдағы әлем чемпионаттарын Австралиядан басқа жеңген жалғыз ел (1956, 1998, 2012, 2014, 2016). Елдегі бұл спорттың салыстырмалы түрде шағын болуын ескерсек, бұл өте құрметті нәтиже.

Америка кубогы

Окленд 2000 және 2003 жылдары Америка кубогы регаталарын қабылдады. 2000 жылы Жаңа Зеландия командасы 1995 жылы Сан-Диегода жеңген кубогын сәтті қорғады, бірақ 2003 жылы Швейцарияның Эрнесто Бертарелли басқарған командасына есе жіберді, олардың «Алинги» кемесін 1995 жылы жеңіске жеткен «Black Magic» командасының штурманы Рассел Куттс басқарды, сондай-ақ ол 2000 жылы Жаңа Зеландия командасын да басқарған болатын, және көптеген басқа жаңазеландиялықтар да оның құрамында болды. Куттс пен Брэд Баттерворт, сондай-ақ Жаңа Зеландия командасының бірнеше мүшелері Бертареллидің «Алинги» командасына өтті, олармен бірге жаңа командаға бірінші әрекетте Америка кубогын жеңуге мүмкіндік берген мол тәжірибе алып келді. Кейін Куттс «Алинги» командасынан босатылды; ол Бертареллимен 2007 жылғы Америка кубогы жарысына Испанияда қатысуға рұқсат беру үшін соттасты, бірақ оны сол жарыстан шеттету туралы келісімге келді. 2021 жылғы Америка кубогы 2017 жылғы Америка кубогын жеңген Жаңа Зеландиядан кейін Оклендтің Уайтемата шығанағында өтеді.

Қысқы спорт түрлері

Жаңа Зеландияда екі аралда да шаңғы тебу мен сноубордпен айналысуға арналған бірнеше аймақ бар. Уакапапа мен Туроа – Солтүстік аралдағы жалғыз коммерциялық курорттар; Куинстаун, Ванака және Крайстчерч – Оңтүстік аралдағы тауларға қол жеткізуге ең қолайлы орындар. Коммерциялық шаңғы курорттарынан өзге, Жаңа Зеландияда Солтүстік және Оңтүстік аралдарда, әсіресе Крайстчерчке жақын Оңтүстік Альп аймағында Крейгиберн аңғары, Брокен Ривер және Темпл Бейсін сияқты көптеген коммерциялық емес клубтар бар. Солтүстік аралда Таранаки тауының Мангануи аймағында және Руапеху тауының шығыс беткейіндегі Тукинода клубтық шаңғы тебу мүмкіндіктері бар. Жаңа Зеландияның халықаралық сноубордистеріне Митч Браун кіреді, ол 2006 жылғы Қысқы Олимпиадада ерлер арасындағы хафпайпте 25-ші орын алды, ал оның қарындасы Кендал Браун 2010 жылғы Қысқы Олимпиадада әйелдер арасындағы хафпайпте 15-ші орын алды. Сондай-ақ, Жаңа Зеландияның сноубордшысы Джейкоб Коя қазіргі уақытта TTR әлемдік рейтингінде 18-ші орында тұр. Клаудия Риглер және Олимпиада жүлдегері Аннелизе Кобергер – белгілі шаңғышылардың қатарында.

Софтбол

"Black Sox" лақап атымен танылатын Жаңа Зеландияның ерлер софтболы командасы, спорт Жаңа Зеландияда крикеттен кейінгі екінші ең танымал жазғы спорт түрі болса да, халықаралық аренада үлкен жетістіктерге қол жеткізді. "Black Sox" 1976 жылы Лоуэр-Хатт қаласында өткен Әлем чемпионатына АҚШ және Канадамен бірге ие болды, ал 1984, 1996, 2000, 2004, 2013 және 2017 жылдары толыққанды жеңіске жетті. 2009 жылғы Әлем чемпионатында Австралиядан екінші орын алды. 1968 жылы Мексика қаласында өткен алғашқы Әлем чемпионатында 3-орын алды; бұл команда мейіріммен "The Pilgrims" деп аталды. Жаңа Зеландияның әйелдер ұлттық софтболы командасы "White Sox" лақап атымен белгілі. Олар 1982 жылы Әлем чемпионатында жеңіске жетті.

Скуаш

Жаңа Зеландияда 1932 жылдан бері сквош спорты бәсекелестікпен айналысады. 2010 жылы ұлттық ұйым – Squash New Zealand-ға 220 клуб мүше болды. Жарыстар клуб, аймақтық және ұлттық деңгейде өткізіледі. Сюзан Девой 1985, 1987, 1990 және 1992 жылдары Әлем чемпионатының ашық турнирін рекордтық төрт рет жеңіп алды. Ол сондай-ақ 1984 жылдан 1990 жылға дейін қатарынан жеті рет Британ Ашық чемпионатында жеңіске жетті және 1992 жылы сегізінші рет жеңімпаз атанды. 2010 жылғы Достастық ойындарының сквош жарысында Джоэлл Кинг пен Жаклин Хоукс әйелдер жұптарында алтын медальді жеңіп алды. Кинг пен Мартин Найт аралас жұптарда күміс жүлде алды. 2010 жылы Жаңа Зеландия әйелдер командасы арасындағы Әлем чемпионатының қабылдаушысы болды. Бұл жарыс Солтүстік Палмерстон қаласындағы Халықаралық Тынық мұхиты колледжінде өтті. 2018 жылғы Достастық ойындарының сквош жарысында Джоэлл Кинг әйелдер арасында жекелей алтын медальді жеңіп алды, ал Пол Колл ерлер арасында күміс жүлде алды. Кинг Аманда Ландерс Мерфимен бірге әйелдер жұптарында тағы да алтын медальді жеңіп алды. Кинг пен Колл аралас жұптарда қола жүлде алды.

Серфинг және серфинг спорты

Жаңа Зеландияда серфингтің тарихы 1963 жылға дейін жетеді, сол жылы Маунгануи тауында алғашқы ұлттық чемпионат өтіп, оны Питер Уэй жеңіп алды. Одан бері серфинг кеңінен танымал болды және көптеген жаңа зеландиялықтар халықаралық аренада жарысады. 1976 жылы Жаңа Зеландия Солтүстік Пихада Amco/Radio Hauraki Pro жарысын қабылдады, ол Дүниежүзілік кәсіби серфинг турының бірінші жылының алғашқы іс-шарасы болды. Бұл жарысты Майкл Петерсон жеңіп алды. 1987 жылы Иэн Бьюкенен әлемдік турда өнер көрсетіп, жалпы есепте 34-орынды иеленді, бұл жаңа зеландиялық серфер үшін ең жоғары нәтиже. Жаңа Зеландияның үздік серфері Маз Куин 1996 жылы Австралияда Billabong Pro Junior Series жеңімпазы атанды, содан кейін Францияда өткен World Pro Junior финалында Тай Бэрроудан кейін екінші орынды алды. Маз Куинн 2001 жылы ASP World Qualifying Series (WQS) турнирінде 7-орынды алып, World Championship Tour (WCT) турниріне қатысуға мүмкіндік алды – бұл көрсеткішті алғаш рет жаңа зеландиялық серферге бұйырды. Әйелдер серфингі де соңғы жылдары үлкен жетістіктерге қол жеткізді, қазіргі уақытта Жаңа Зеландиялық серфер Пейдж Хареб ASP World Tour of Surfing турнирінде 8-орында тұр. Серфингпен айналысатын құтқарушылар да Жаңа Зеландияда танымал, жыл сайын ұлттық чемпионаттар өткізіледі.

Квиддич

Квиддич Жаңа Зеландияға шамамен 5 жыл бұрын енгізілді және қазіргі уақытта негізінен университеттерде ойналады, бірақ мектептерге 16 жасқа дейінгі нұсқасы "киддич" деп аталып, енгізуге әрекеттер жасалды. Жаңа Зеландия қазіргі уақытта "дамып келе жатқан аймақ" ретінде тіркелген, себебі "бірнеше команда бар, бірақ тұрақты жарыс белсенділігі жоқ". Басқарушы орган – QuANZ (Жаңа Зеландия Квиддич қауымдастығы), ол IQA (Халықаралық Квиддич қауымдастығы) есебінде тұрады. QuANZ жыл сайын халықаралық лагерь ұйымдастырады, онда Жаңа Зеландия, Австралия және басқа елдерден келген ойыншылар шақырылып, Крайстчерчте 3 күндік жаттығулар өткізіледі. Ұлттық құрама "Қара сыпыртқылар/Таухай Панго" 2018 жылы Италияның Флоренция қаласында өткен IQA әлем чемпионатында халықаралық аренада тұңғыш рет өнер көрсетті. Команда күткеннен жақсы өнер көрсетіп, 29 команданың ішінде 20-орынды иеленді, ал топтық кезеңде Финляндияны жеңіп, Малайзия мен Германияға есеңгіреп, содан кейін Швейцарияны жеңіп, Малайзияға қарсы екінші ойында жеңіліске ұшырады. Команда 19/20 орын үшін өткен плей-оффта Нидерландыға есеңгіреп, соңғы ойынды ұтып ала алмады. Қазіргі уақытта Жаңа Зеландияның квиддич спортына қосқан ең үлкен үлесі – көптеген жаңа зеландиялықтардың Австралия мен Англиядағы аймақтық командаларында ойнауы. Қазіргі уақытта Ұлыбритания Квиддич қауымдастығының президенті – Жаңа Зеландияда туған Мэтью Бэйтман.

Теннис

Теннис 1870 жылдары Жаңа Зеландияға Англияда ойынның қазіргі түрі ойлап табылғаннан кейін көп ұзамай енгізілді. Жаңа Зеландияның алғашқы теннис чемпионаты 1886 жылы Хокс шығанағындағы Фарндон қаласында өткізілді. Маорилердің тенниске қатысуы осыдан кейін көп ұзамай басталды, ал 1890 жылдарға қарай көптеген маорилер жоғары деңгейде ойнады. Дәрігерлік білімі алған алғашқы маори Сэр Мауи Помаре 1899 жылы АҚШ-тың университетаралық теннис чемпионатын жеңіп алды. Бұл маорилердің теннистегі ұлы дәуірінің бастауы болды, жылдар бойы көптеген жоғары санаттағы ойыншылар пайда болды, соңғы кезде Келли Эверден, Рева Хадсон және Лианн Бейкер сияқты кәсіби ойыншылар көзге түсті. Алайда, маори теннисінің шебері – Руиа Моррисон болды, ол халықаралық жарыстарда және Уимблдонда кәсіби теннис дәуірінің алғашқы жылдарында үлкен құрметпен ойнады. Жаңа Зеландия мен Австралия 1913 жылы Халықаралық теннис федерациясын (ITF) құрған елдердің қатарында болды. Жаңа зеландиялық Тони Уайлдинг 1913 жылы әлемнің бірінші ракеткасы атанды. Ол 1910, 1911, 1912 және 1913 жылдары Уимблдон чемпионы болды. Ол Австралияға 1907 жылы Дэвис кубогын жеңуге, 1908 және 1909 жылдары оны сақтап тұруға және 1914 жылы қайта жеңіп алуға көмектескен маңызды ойыншы болды. 1915 жылдың 9 мамырында Бірінші дүниежүзілік соғыста, Францияның солтүстігіндегі Оберс-Ридж шайқасында қаза тапты. Жаңа Зеландия 1965 жылдан бері Фед Кубогында қатысып келеді, онда Аргентинамен (2:1 есебімен жеңіс) және Австралиямен (0:3 есебімен жеңіліс) ойнады. 2007 жылы Крайстчерчте өткен Фед Кубогының аймақтық турнирінде Жаңа Зеландия Иорданиямен (3:0 жеңіс), Үндістанмен (1:2 жеңіліс), Қытай Тайпейімен (1:2 жеңіліс), Қазақстанмен (3:0 жеңіс) және Гонконгпен (2:1 жеңіс) кездесті. Жаңа Зеландияның Олимпиада ойындарындағы өкілдері: 1912, Стокгольм – Тони Уайлдинг (Австралия); 1988, Сеул – Белинда Кордуэлл және Келли Эверден (жекелей), Брюс Девлин және Келли Эверден (жұп); 1996, Атланта – Бретт Стивен; 2008, Пекин – Марина Эракович. Heineken Open – жыл сайын Оклендте өтетін ATP International Series турнирінің бір бөлігі, ол Австралия ашық чемпионатына дейін өткізіледі.

Tennis was introduced to New Zealand in the 1870s, soon after the modern form of the game was invented in England. The first New Zealand Tennis Championships were played at Farndon in Hawkes Bay in 1886. Māori participation in tennis began soon after, with many Māori playing at a high standard by the 1890s. Sir Maui Pomare, the first Māori to qualify as a doctor, won the USA Inter Varsity Tennis Championships in 1899 while he was studying there. This began a great legacy of Māori participation in tennis, with many players of high calibre emerging over the years, most recently professional players like Kelly Evernden, Rewa Hudson and Leanne Baker. But perhaps the doyenne of Māori tennis was Ruia Morrison, who played with great honour in international competitions, and at Wimbledon, in the early days of the professional era. New Zealand and Australia, combined as Australasia, were founding members of the International Tennis Federation (ITF) in 1913. New Zealander Tony Wilding was the World No. 1 player in 1913. He was Wimbledon Champion in 1910, 1911, 1912 and 1913. He was a pivotal figure in helping Australasia win the Davis Cup in 1907, hold it in 1908 and 1909, and to win it again in 1914. He was killed in action during World War I on 9 May 1915 in the Battle of Aubers Ridge, northern France. New Zealand has competed in the Fed Cup since 1965, when they played Argentina (won 2–1) and Australia (lost 0–3). At a Fed Cup regional tournament held in Christchurch in 2007, New Zealand played Jordan (won 3–0), India (lost 1–2), Chinese Taipei (lost 1–2), Kazakhstan (won 3–0), and Hong Kong (won 2–1). New Zealand's representatives at the Olympic Games have been: 1912, Stockholm – Tony Wilding (Australasia); 1988, Seoul – Belinda Cordwell and Kelly Evernden (singles) and Bruce Devlin with Kelly Evernden (men's doubles); 1996, Atlanta – Brett Steven; 2008, Beijing – Marina Erakovic. The Heineken Open is part of the ATP International Series played in Auckland each year, just before the Australian Open.

Триатлон

Жаңа Зеландиялық Хамиш Картер 2004 жылы Афина Олимпиадасында алтын, 2002 жылы Манчестерде өткен Достастық ойындарында қола жүлдегер атанды және бірнеше жыл бойы әлемде бірінші орында тұрды. Жаңа Зеландиядан шыққан басқа да табысты триатлоншылардың қатарында ITU әлем чемпионатының жеңімпазы Беван Дочерти және 2004 жылы Афинада күміс жүлде алған ол кісі бар. Ол сондай-ақ 2008 жылы Бейжіңде қола, ал 2006 жылы Мельбурнда өткен Достастық ойындарында күміс медаль жеңіп алды. Әйелдер арасында Саманта Уорринер әлемде бірінші орында саналды. Ол 2006 жылы Мельбурнда өткен Достастық ойындарында күміс жүлде алды, ал Андреа Хьюитт сол жарыста қола жүлдеге ие болды.

Волейбол

Волейбол Жаңа Зеландияда 13–18 жас аралығындағы қыздар үшін екінші, ал ұлдар үшін алтыншы ең танымал спорт түрі болып табылады. Волейбол соңғы жылдары, әсіресе қыздар арасында мектептердегі танымалдылығы артып келеді. Ұлттық басқару органы – Волейбол Жаңа Зеландиясы, ол 14 аймақтық қауымдастықтан құралған. Әр қауымдастықтың ішінде клубтар және/немесе құрама командалар бар. Жыл сайынғы ең маңызды жарыстар – Ұлттық мектептер чемпионаты мен Ұлттық клубтар чемпионаты. Жаңа Зеландияның әйелдер құрамасы бірнеше рет алтын медаль жеңіп алған.

Олимпиада ойындары

Жаңазеландиялықтар алғаш рет 1908 жылы жазғы Олимпиада ойындарына Австралиямен бірігіп, Австралазия командасы ретінде қатысты. Жаңазеландия Олимпиада комитеті 1911 жылы құрылды және 1919 жылы ХОК (Халықаралық Олимпиада комитеті) тарапынан мойындалды. Жаңазеландия алғаш рет 1920 жылы тәуелсіз ел ретінде қатысты және 1980 жылғы Мәскеу ойындарын қоспағанда, барлық ойындарға қатысып келеді. Жаңазеландия осы ойындарға бойкот жариялады (бірақ 1980 жылғы ойындарда Жаңазеландияның төрт спортшысы NZOC туы астында сынға түсті). Ел 1952 жылы алғаш рет қысқы Олимпиада ойындарына қатысты және содан бері тек 1956 және 1964 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында ғана қатыспады. 2018 жылғы қысқы Олимпиададан кейін Жаңазеландия барлығы 120 медаль жеңіп алды: 46 алтын, 28 күміс және 46 қола. Осы медальдардың барлығы дерлік жазғы Олимпиада ойындарында жеңіліп алынған. Сонымен қатар, 1908 және 1912 жылдары Австралазия командасы құрамында Жаңазеландиялықтар бір алтын және екі қола медальды қоса үш медаль жеңіп алды. Жаңазеландия жалпы медальдар саны бойынша Олимпиада ойындарының медальдық кестесінде 34-орында, ал медаль түріне қарай салмақталғанда 29-орында тұр. Жаңазеландияның ең табысты спорт түрлері – ескек спорты (24 медаль, оның ішінде 11 алтын) және жеңіл атлетика (24 медаль, оның ішінде 10 алтын). Жаңазеландияның ең танымал олимпиадашысы, әдетте, 1960 жылдары үш алтын медаль жеңіп, бірнеше әлемдік рекордты жаңартқан орта қашықтыққа жүгіруші Питер Снелл болып саналады.

Достастық ойындары

Жаңа Зеландия 1930 жылы Британ империясы ойындары ретінде құрылғаннан бері барлық Комонвелл ойындарына қатысқан алты мемлекеттің бірі. Ел үш рет бұл ойындарды қабылдаған: 1950 жылы Британ империясы ойындарын, 1990 жылы Окленд қаласында өткен Достастық ойындарын және 1974 жылы Крайстчерч қаласында өткен Британ Достастығы ойындарын.

Ұлттық құрама түстері

Жаңа Зеландияның ұлттық спорт түстері – қара және ақ (немесе күміс). Күміс жапырақ (папоротник) – Жаңа Зеландия азаматтарының спортта елдерін таныстыратын ұлттық нышаны.