Кіріспе
Хобби
Жоғары қуатты зымыран жасау – модельдік зымыран жасауға ұқсас хобби. Басты айырмашылық – жоғары импульстік диапазондағы қозғалтқыштар қолданылады. Ұлттық өрттен қорғау қауымдастығының (NFPA) жоғары қуатты зымыран туралы анықтамасы бойынша, оның жалпы салмағы белгілі бір мөлшерден асады және құрамында 160 Ньютон секундтан (40,47 lbf·s) артық жалпы импульс беретін немесе орташа итермесі белгілі бір шамадан жоғары қозғалтқыш немесе қозғалтқыштар болады.
Түрлері
Жоғары қуатты зымырандар – H-ден O класына дейінгі коммерциялық қозғалтқыштарды пайдаланып ұшырылатын зымырандар деп анықталады. АҚШ-та NFPA1122 стандарты модельдік зымырандарға қатысты нұсқауларды белгілейді, ал NFPA1127 – жоғары қуатты зымырандарға арналған. АҚШ штаттарының көпшілігінде NFPA1122 заң кодексінің бір бөлігі ретінде қабылданған. Аз ғана штаттар NFPA1127 стандартын қолданады.
Австралияда сертификаттау
Төмендегі бірлестіктер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Австралиялық Rocketry Association INC және оның мүше клубтары. Триполи ракеталық ассоциациясы барлық австралиялықтарға жоғары қуатты ракета (HPR) сертификатын ұсынады және халықаралық деңгейде танылады. Бұл Австралиядағы жалғыз толыққанды халықаралық ракеталық ассоциация және халықаралық деңгейде толық қамсыздандырылған жалғыз ракеталық ассоциация. Саманта Риджвей Австралиядағы TRA Cert III Rocketeer сертификатын алған бірінші әйел болды. Ол өзі жобалап, құрастырған, Lucky 7 деп аталған ракетасын M1500 ракеталық қозғалтқышымен ұшырды.
Құрылыс
Жоғары қуатты зымырандардың дизайны күтілетін биіктік және өнімділік сияқты әртүрлі болуы мүмкін, бірақ 10000 фут (3048 м) биіктікке және үстіркілді жылдамдыққа жету жиі кездеседі. (Көбінесе) үлкен масса мен жоғары апогейлердің комбинациясы күрделі қалпына келтіру жүйелерін қажет етуі мүмкін. Жоғары қуатты зымырандар ұшу деректерін (биіктік, жылдамдық, үдеу/баяулау, G күштері) жазу және қалпына келтіру әдістерін немесе құрылғыларын іске қосу үшін қолданылатын күрделі электрондық құрылғылармен ұшырылады. Жоғары қуатты зымырандар фенолді шайыр, шыны талшық, көміртек талшық және басқа да композиттік материалдар мен пластиктен жасалады. Мотор корпустары әдетте алюминийден өңделіп жасалады, олардың ішінде аблативті фенол немесе қағаз қаптамасы болады және оларды қайта пайдалануға болады, яғни бірнеше рет қолдануға болады.
Қозғалтқыш
Жоғары қуатты зымырандар көбінесе коммерциялық түрде қолжетімді APCP негізіндегі қозғалтқыштармен немесе азот оксиді негізіндегі гибридтік қозғалтқыштармен қоздырылады. Жоғары қуатты ракеталарға арналған қозғалтқыштар әдетте "H" және одан жоғары болады (кейбір ерекше жағдайларда "G" диапазонында). Әріптермен атау жүйесі – хоббиде қолданылатын стандарт, онда әр келесі әріп алдыңғы әріптің қамтамасыз ететін импульсын екі есеге арттырады. Әрбір әріптің сонымен қатар, берілген қозғалтқышты жіктеуге болатын импульстардың белгілі бір диапазоны бар.
Біріккен Корольдікте зымыран қозғалтқыштарын алу
Қара ұнтақ моторлары, әдетте Estes және Quest сияқты компаниялар өндіреді, Ұлыбританияда фейерверк ретінде жіктеледі және сатып алу шектеулері аз. Негізгі шектеу – сатып алушының жасы 18-ден асқан болуы керек. Моторлар Ұлыбританияда D класына дейін қол жетімді және төмен қуатты модельдік зымырандарға ғана жарамды. Аммиак перхлораты Ұлыбританияның Денсаулық сақтау және қауіпсіздік агенттігі (HSE) жарылғыш зат ретінде жіктейді, сондықтан Аммиак перхлораты композиттік қозғалтқыштарын (AP) бұрын сатып алушыдан жарылғыш заттарға лицензия және алушының құзыретті органына беру туралы құжат (RCA) талап еткен. Егер сатып алушы моторларды ұшу шарасында сатып алып, дереу пайдаланғысы келмесе, тіркелген дүкен сертификаты да қажет болған. UKRA модельдік зымыран ұшқыштарына жарылғыш заттар лицензиясы қажет болмай, шектеулі көлемде AP моторларын алуға рұқсат беретін ерекшелік туралы келіссөздер жүргізді. 2007 жылдың 4 желтоқсанынан бастап модельдік зымыран жасаушылар 1 кг-нан кем таза салмақтағы AP моторларын жарылғыш заттар лицензиясысыз сатып ала алады. Олар сондай-ақ 5 кг-ға дейін жалпы таза салмақтағы моторларды жарылғыш заттар лицензиясы немесе тіркелген дүкен сертификатысыз сақтай алады. Оларға әлі де RCA құжаты қажет болады. Бұл құжатты Ұлыбританияның HSE-нен модельдік зымыран моторларына рұқсат сұрап, тиісті хат жолдау арқылы алуға болады. Қазіргі уақытта бұл құжат тегін беріледі, бірақ бұл өзгертілуі мүмкін. 1 кг дүркілкіткіш отынмен жұмыс істейтін мотор K импульстік мотор болып табылады, сондықтан модельдік зымыран жасаушылар енді жарылғыш заттар лицензиясы қажет болмай, 2-деңгейлі модельдерді ұшыра алады, бірақ RCA әлі де қажет. Бұл ережелердің жеңілдетілуі Ұлыбританияда орташа және жоғары қуатты зымырандарды қолжетімді етті.
Қайтару
Модельдік ракетада парашют, лента немесе басқа да қалпына келтіру құрылғысы немесе әдісі апогейде ашылады, бірақ жоғары қуатты ракеталар олардың аналогтарына қарағанда биіктігі әлдеқайда жоғары болғандықтан, күрделірек қалпына келтіру жүйелерін пайдалана алады. Жоғары қуатты ракетада биіктік өлшегіш немесе электрондық таймер құлғысы тұрақтандыру парашютін (ракетаның түсуін тұрақтандырады) немесе бақыланатын еркін құлауды (мұнда алдыңғы және артқы бөліктер тек ілгек немесе арқанмен байланысты болады, көбінесе түтікшелі нейлоннан жасалған) іске қоса алады. Мұндай қалпына келтіру шаралары шағын жарылғыш зарядтар (қара ұнтақ немесе Pyrodex) немесе қысыммен берілетін газдар (мысалы, CO2) арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Хоббиші белгілеген алдын ала шартталған биіктікте биіктік өлшегіш негізгі парашютті ашып, ракетаның қауіпсіз қондыру жылдамдығына дейін баяулатады. Биіктік өлшегіштердің ең көп қолданылатын түрлері үдеу сенсорларын, барометрлік сенсорларды немесе олардың комбинациясын пайдаланады.