Кіріспе

Америкалық пионер (1830–1928)

Езра Морган Микер (29 желтоқсан 1830 – 3 желтоқсан 1928) – жас кезінде Орегон жолын өгіздер тартқан арбамен Айовадан Тынық мұхитының жағалауына көшіп келген американдық пионер. Өмірінің кейінгі жылдарында ол бұл жолды есте қалдыру үшін жұмыс істеді, жастық шағындағы сапарын қайта-қайта жүріп өтті. Бір кезде "Әлемнің Хмель Королі" деп танылған, ол Вашингтон штатының Пуялуп қаласының тұңғыш мэрі болды. Микер Огайо штатының Батлер округінде дүниеге келді. Оның отбасы ол кішкентай кезінде Индиана штатына көшті. 1851 жылы Элиза Джейн Самнерге үйленді; келесі жылы жұбайлар, жаңа туған ұлдарымен және Езраның інісімен бірге Орегон аймағына аттанды, онда жерді иеленуге және қоныстандыруға болады еді. Шамамен алты айлық сапарда олар көптеген қиындықтарға тап болды, бірақ барлық топ аман қалды. Микер отбасы Портленд маңында қысқа уақыт тұрды, содан кейін Пуджет-Саунд аймағына қарай жол тартты. Олар 1862 жылы қазіргі Пуялупқа қоныстанды, онда Микер сыра жасау үшін хмель өсірді. 1887 жылға қарай оның бизнесі оны байытты, ал әйелі отбасы үшін үлкен үй салды. 1891 жылы хмельдің зиянкестерге шалдығуы оның егісін жойды және байлығының көп бөлігін кетірді. Кейіннен ол бірнеше кәсіпке қолы соқты, соның ішінде Клондайкқа төрт рет сәтті болмаған сапар жасады, азық-түлік алып, алтын асығынан пайда табуға үміттенеді. Микер Орегон жолының ұмытылып бара жатқанына көз жеткізді және оны танымал етуге, белгілеуге және ескерткіштер орнатуға бел буды. 1906–1908 жылдары, 70 жасқа жуық шағында, ол Орегон жолындағы қадамдарын арбамен қайтадан басып өтті, жол бойындағы қалаларда ескерткіштер салуға тырысты. Ол Нью-Йоркке жетіп, Вашингтонға барып, президент Теодор Рузвельтпен кездесті. Өмірінің соңғы екі онжылдығында ол бірнеше рет жолға шықты, соның ішінде 1910–1912 жылдары өгіз арбасымен және 1924 жылы ұшақпен. 1928 жылы тағы бір сапарда Микер ауырып қалды, бірақ Генри Форд оған көмек қолын созды. Вашингтон штатына оралғаннан кейін Микер қайтадан ауырып, 1928 жылдың 3 желтоқсанында 97 жасында дүние салды. Микер бірнеше кітап жазды; оның еңбегі Орегон-Калифорния жолдары қауымдастығы сияқты ұйымдардың қызметі арқылы жалғасты.

Ерте өмір

Езра Морган Микер 1830 жылдың 29 желтоқсанында Огайо штатының Батлер округінде, Хантсвиллге жақын жерде дүниеге келді. Оның әкесі тарапынан шыққан ата-бабалары атамекені орналасқан Нью-Джерси штатының Элизабет қаласына алғашқы қоныс аударушылардың бірі болған. Америка Тәуелсіздік соғысында шамамен жиырма Микер жаңа мемлекет үшін күресті. Езра – Жақып пен Фибидің бірге болған алты баласының төртіншісі, оның ағалары Джон, Мэннинг (бір аптада қайтыс болды) және Оливер, кіші әпкесі Ханна және ағасы Кларк болды. Жақып диқандықпен айналысып, сонымен қатар ұн тартқан. 1839 жылы отбасы Огайодан Индианаполиске жақын Индианаға көшіп келді. Езра мен оның ағасы Оливер отбасылық арбаның артында 322 шақырым (200 миль) қашықтықты жүріп өтті. Езраның ресми білімі аз болды, ол кейіннен шамамен алты ай оқығандығын еске алды. Фиби ұлының ақыл-ойының формалды оқуға бейім еместігін байқап, оған қосымша жұмыс істеу арқылы ақша табуға рұқсат берді. Ол Индианаполис журналында баспагердің шәкірті болып жұмыс істеді, оның міндеттеріне газетті абоненттерге, соның ішінде жергілікті пастор Генри Уорд Бичерге жеткізу кірді. 1845 жылы Фибидің әкесі, Цинциннатидегі саудагер, қызына отбасылық шаруашылықты сатып алуға жеткілікті 1000 доллар (шамамен…) берді. Жақып пен Езра Микер екеуі де баланың үй ішіндегі жұмыстан гөрі табиғатта болуды артық жақсы көретінін түсінгендіктен, Жақып Езраны шаруашылыққа жауапты етіп тағайындады, ал үлкен Микер диқандықпен айналысуға мүмкіндік алды.

Орегон аумағына көшіру (1852)

1851 жылғы мамыр айында Езра Микер балалық шағындағы сүйіктісі Элиза Джейн Самнерге үйленді. Сэмнерлер Индианаполистен шамамен 6 шақырым жерде тұрды, және Микерлер сияқты отбасылық шаруалар еді, жалдамалы жұмысшылар ұстамады. Ол оған қол сұрағанда, фермалық жұмыс істегісі келетінін айтты, ол өздерінің жерлерінде болған жағдайда келісті. 1851 жылғы қазан айында олар Айова штатының Эддивилл қаласына барып, ферманы жалға алды. Эддивиллдегі жер тегін болатынын естіген еді, бірақ бұл рас емес еді. Езра геодезисттер лагерінде жұмыс істеп, Айованың қысын ұнатпайтынын шешті – жүкті әйелі де осы пікірді бөлісті. Орегон аймағындағы тегін жер мен қолайлы климат туралы хабарлар далалар арқылы тарады. Шешімге Оливер Микердің де әсері болды, ол достарымен бірге Индианаполис маңында Орегонға саяхатқа дайындалып, ағасын жалдау үшін Эддивиллге келді. Езра мен Элиза Джейн Микер шешім қабылдауға күмәнданды, және 1852 жылғы сәуір айының басында, ұлдары Марион дүниеге келгеннен кейін бір айдан астам уақыт өткен соң ғана Орегон жолымен саяхаттауға шешім қабылдады. Сол сәуірде Езра, Элиза Джейн, Оливер және Марион Микер Орегонға сапарға шықты, барлығы шамамен 3219 шақырымдық жол. Олар екі жұп өгіз, бір сиыр және қосымша бір сиырды арбаға мінгізді. Олармен бірге Уильям Бак болды, ол Калифорнияға аттанатын болғандықтан олардан бөлініп кеткенше олармен бірге болды. Бак арбаны жабдықтады, Микер малдарды таңдады, ал әйелі азық-түлік дайындады. Микердің тобындағы арбалар ресми келісім бойынша бірге жүрді, жалпы басқарушы болған жоқ. Оливер Микердің Индианаполистен келген достары Айовадан аттанғанға дейін топқа қосылды. Олар Миссури өзенінен Моронсвилл деген шағын елді мекенге (қазіргі Айова штатының Кунсл-Блаффс қаласы) жетіп, өзеннен өтті. Микер Миссуридің арғы жағына өткенде, АҚШ-тан кеткендей сезінгенін айтты. Олар Небраска штатының батысына қарай Платте өзенінің бойымен жүргенде, сол жылы батысқа бет алған он мыңдаған басқа да көшпенділерді көріп тұрды. Кейде бірнеше арба қатарласып жүрді. Микерлер көптеген адамдар сияқты мүмкіндігінше жылдам жүргісі көріп, баяу да тұрақты қарқынды таңдады. Жол бойында тасталған көптеген заттар жүктерді жеңілдету үшін тасталған еді. Батысқа қарай жылжығанда, олар арбалары бұзылып, өгіздері өлгендерді кездестірді. Аурулар үнемі қауіп төндірді, қазіргі Кеарни, Небраска қаласында Оливер Микер ауырып қалды. Бұл Оливердің достарының көпшілігі, соның ішінде кейінірек Айдахо территориясының губернаторы болған Дэвид В. Баллард күтуден бас тартқанда топтың бөлінуіне әкелді. Оливер төрт күннен кейін жазылып кетті және сәттілердің бірі болды – оның ағасы кейіннен Жолды бастан өткергендердің оннан бірі сапар барысында қаза тапқанын есептеді. Езра Микер бір вагондар қатарына тап болғандығын еске алады, олар көлік ағынына қарсы шығысқа қарай баяу қозғалып бара жатты. Бұл топ Форт Ларамиге (қазіргі Вайоминг штатында) дейін жеткен, бірақ соңғы ер адамдарын жоғалтқаннан кейін әйелдер мен балалар Шығыстағы үйлеріне қайтуға үміттеніп кері қайтты. Олардың аман қалғанын білген жоқ. Жергілікті тарихшылар Берт пен Марджи Веббердің айтуынша, "бұл өлімдердің бәрі жас жігітке қатты әсер етті". Олар кейбір жағдайларда жолға шығуға қажетті азық-түлік талап ететін америкалықтармен кездесті, бірақ ешқандай жағдай жасалмады және оқиғалардың ешқайсысы зорлық-зомбылықпен аяқталмады. Саяхатшылардың қорын бизондарды ату арқылы толықтырды, олар Ұлы жазықты өте көптеп аралап жүрді. Азық-түлік көзі болғанына қарамастан, бизондар қауіп төндірді, өйткені олардың жүгіруі мүлікті қиратып, орнын толтырмайтын малдарды өлтіруі мүмкін. Оңтүстік-шығыс Айдахода Калифорния жолы Орегоннан бөлінді, ал Бак және партияның қалған бөлігі сол жерде бөлінді; олар Калифорнияда қоныстанды және өлімдеріне дейін Микермен дос болды. Микер Форт-Бойз мен Даллз арасындағы соңғы жол ең қиын болғанын анықтады. Бұл аймақ таулы, шөлді, сондықтан азық-түлік қорын толықтыру мүмкіндігі аз. Бұл жолға қажыған командалар немесе азық-түліктері аз адамдар 563 шақырымға дейін жүріп, көбінесе қаза тапты. Басқалары жарты континенттен әкелген жүктерін тастап, тек азық-түлік қалдырды. Сапардың осы бөлігінен қорқатын партиялар кейде Жылан және Колумбия өзендерінде жүзіп кетуге тырысты; көбінесе ағыстарда бұзылып, қаза тапты. Даллзде, Портлендке дейін өзенмен жүруге болатын жерде, Микер тобы түрлі-түрлі көшпенділермен кездесті. Паромда тапқан ақшаға олар өзенмен жүруге билет алды. Оливер Микер малдарды құрлықпен алдын ала жеткізіп, Портлендке келгенде Езрамен және оның отбасымен кездесті, 1852 жылғы 1 қазанда Айовадан бері үйдің ішінде тұңғыш рет ұйықтады. Езра Микер жол ақысын жоғалтып, қолма-қол 2,75 доллар болды. Топтың барлығы аман қалды, бірақ Оливер Микердің Индианадан келген достасы Якоб Давенпорт сапардың соңғы бөлігінде ауырып, Портлендке жеткеннен кейін бірнеше аптадан кейін қайтыс болды. Малдың барлығы дерлік сапарды аяқтады – Миссури өзенін кешіп өту кезінде бір сиыр жоғалды. Езра Микер Орегон жолымен жасаған саяхатының оны адам ретінде қалыптастырғанын еске алады.

Алғашқы жылдары

Микердің Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы алғашқы жұмысы Портлендке келген кемеден жүк түсіру болды. Ол жақын маңдағы Сент-Хеленс қаласына көшіп барды, онда Портлендпен бәсекелесетін кемежай құрылысы жүргізіліп жатты. Оливер жұмысшыларды орналастыру үшін үй жалдады, ал Езра ағасына көмектесуге барды. Осы уақытқа дейін Езра Микер әйелімен бірге бастапқы жоспарларын орындауға бел буған еді. Микер алғаш рет 1853 жылдың қаңтарында Портлендтен шамамен 64 км қашықтықта, қазіргі Калама, Вашингтон қаласының жерінде өзен бойындағы жерге талап етті. Сол жерде ол ағаштан үй салып, алғашқы шаруашылығын құрды. Суға жақын жерде құрылыс салған жоқ, бұл сәттілікке айналды, себебі ол жерді талап еткеннен кейін көп ұзамай Колумбияда үлкен су тасқыны болды. Ол өзеннің әкелген ағаштарын және өзі кескен ағаштарды ағаш өңдеуге сатты, соның арқасында пайда тапты. 1853 жылдың сәуір айында Микер Колумбияның солтүстігіндегі жерлер жеке аумаққа (Вашингтон аумағы деп аталады) айналатынын естіді, оның орталығы Пьюджет-Саунд шығанағында орналасқан болатын. Ол ағасымен бірге солтүстікке қарай, су жолының бойында жер іздеуге кетті. Пьюджет-Саунд аймағында оларға барлығы 500-ге жуық еуропалық текті тұрғын кездесті, олардың 100-і болашақта аумақтық (кейін штаттық) астанаға айналатын Олимпия ауылында тұрды. Онда қоныс аударушылардың саны аз болса да, аймақта қызу белсенділік байқалды – Пьюджет-Саунд ағашы Сан-Францисконың құрылыс шаруашылығына серпін берді. Микерлер Пьюджет-Саундты алғаш көргенде көңілі толмады, себебі су шегініп, лайлы жерлер көрінді. Дегенмен, олар алға жылжып, сумен жүзуге арналған қайық жасады. Оларды мейірімді үндістер қарсы алып, оларға балық шашағы сатты және оны қалай пісіруді үйретті. Олар жергілікті американдықтардың біреуін жетекші ретінде алды, содан кейін жақсы, ыңғайлы жерлерді іздеп аймақты аралап шықты. Бірде олар ақ қоныс аударушылардың тұрмаған аймақтағы Пуялуп өзеніне кірді және қазіргі Пуялуп қаласының орнында тіктеп, бірақ жерді шаруашылыққа жарамды ету үшін кесуге тиіс үлкен ағаштардың көптігі оларды ойын қоздырды. Олар Стейлакум қаласынан алыс емес МакНил аралындағы жерлерді таңдады, онда шаруашылық өнімдерін сатуға болады. Оливер аралда қалып, үй салды, ал ағасы отбасын және мүлкін әкеліп, Каламадағы ескі иеліктерін сату үшін кері қайтты. Ол суға қарап тұратын, Рейнир тауының көрінісі бар шыны терезесі бар үйге оралды. Кейіннен Микердің иелігі МакНил аралындағы түзету орталығының орны болды. 1853 жылдың соңында Езра мен Оливер Микер әкесінен үш ай бұрын жазылған хат алды, онда ол және басқа да отбасы мүшелері көшіп кетуге ниеттеніп, Оливер Микер оларға көмектесу үшін қайтып келсе, оны іске асыратынын жазды. Олар дереу Оливердің келесі жылдың басында Индианаға оралатынын және оның пароходпен және теміржолмен сапарына дайындалу мен қаржыландыру жоспарларын күтіп қалатынын жауап берді. 1854 жылдың тамызында Езра Микер туыстарының жолға шыққандығын естіді, бірақ олар кешігіп, азық-түліктері жетіспеді. Ол оларға көмектесу үшін дереу аттанды, оларды Начес асуы арқылы Пьюджет-Саунд аймағына жеткізуді көздеді. Ол отбасының тобын алғашқы Форт Уолла-Уоллаға (Ричленд, Вашингтон қаласына жақын) жақын жерде тапқанда, анасы мен кіші ағасының жол жүзінде қайтыс болғанын білді. Ол аман қалғандарды асудан алып өтіп, МакНил аралындағы иелігіне жеткізді. Джейкоб Микер аралда шектеулі мүмкіндіктерді көріп, отбасы Такома маңындағы жерлерді иеленді, онда олар Стейлакумда жалпы дүкен ашты. 1855 жылдың 5 қарашасында Езра Микер Такоманың оңтүстік-шығысындағы Ферн Хилл маңындағы Swamp Place деп аталатын жерді иеленді. Ол жерді жақсарта бастады, бақша мен жеміс-жидек бағын отырғызды. 1854 жылғы Медисин-Крик келісіміне сәйкес, қоныс аударушылар индейлерден жер сатып алды. Келісім, мәжбүрлі түрде қол қойылғандықтан, үндістерді жеткіліксіз резервациялармен шектеді, ал 1855 жылы Пьюджет-Саунд соғысы басталды, келесі екі жыл бойы аймақта жағдай тұрақсыз болды. Езра Микер үндістермен жақсы қарым-қатынас сақтап, қақтығыста соғыспады, бірақ ол үндістер басып алған мүлікті қайтару үшін бір экспедицияға қатысты. Соғыстың даулы аспектісі – соғыс кезінде адам өлтіруге жауапты деп саналған бас лешидің сотталуы мен асылуы болды. Микер бірінші сот процесінде қазылар алқасының құрамында болды, нәтижесінде қазылар алқасы екіге бөлінді, Микер және тағы бір адам Леши соғыс кезінде жауынгер болғандықтан ақталуға дауыс берді. Екінші сот Лешиді кінәлі деп тапты және оны асып тастады. Микер осы оқиғаны әділетсіз деп сипаттап, кейінірек осы туралы жазды. 1895 жылы Микер Лешинің туған жеріне қайта жерлеуге ақтарды әкелу үшін арнайы пойыз жалдады, ал 2004 жылы Вашингтон штатының Сенаты Лешиге әділетсіздік жасалғаны туралы резолюция қабылдады; Вашингтон Жоғарғы Сотының бұрынғы және қазіргі судьяларынан құралған арнайы тарихи трибунал да Лешиді ақтады, өйткені ол және оның өлтірілгені деп айтылған адам екеуі де соғыс кезінде жауынгерлер болды.

"Жер шарының патшасы"

Езра Микердің Swamp Place фермасы сәтті болмады, себебі жер егін өсіруге тым кедей еді. Отбасы Стейлакумдағы дүкенді басқара берді. 1861 жылдың 5 қаңтарында Оливер Микер Сан-Францискоға сауда сапарынан оралғанда суға батып қайтыс болды. Оның кемесі, Northerner, Калифорния жағалауында батып кеткен. Микерлер саяхатты қаржыландыру үшін қарыз алған, ал осы оқиғадан туған шығындар Езра Микерді жақындап келе жатқан кедейлікке жеткізді. Ол Пуялуп аңғарындағы жерге қатысты Джерри Стиллидің иелену құқығын алды және 1862 жылы әйелі мен балаларын сонда көшірді. Өзінің жерін тазалағанда, ол басқалардың жерін тазалауға көмектесіп ақша тапты. Оның әкесі және аман қалған ағасы Джон Микердің де аңғарда жерлері болды. Джон Микер 1859 жылы кемемен Вашингтон территориясына келіп, Пуялуп аңғарында қоныстанды. Езра Микер 1861 жылы Вашингтон территориялық заң шығарушы органына үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1869 жылы Микер Пирс округінің жер өлшеушісі лауазымына үміткер болды; оны Джеймс Галлахер жеңді, 138 дауысқа 116 дауыс қарсы. 1865 жылы Олимпия сыра қайнатушысы Исаак Вуд Ұлыбританиядан бірнеше хмель тамырларын әкелді, олардың Тынық мұхитының солтүстік-батысында жақсы өсетініне үміттенеді. Хмель, сыраны дәмдеу үшін қолданылатындықтан, жергілікті жерде өсірілмеген, сондықтан Ұлыбританиядан немесе Нью-Йорктен тасымалдау құны оның сырасын қымбатқа айналдырды, сондықтан ол Пьюгет-Саунд аймағындағы фермерлер хмель өсіріп, оған жеткізеді деп үміттенді. Ол Джейкоб Микердің досы болды және оған тамырларды өсіруге берді. Джейкоб олардың бір бөлігін Езраға берді. Өсімдіктер өте жақсы өсті, маусым соңында Микерлер Вудқа өнімді сатқаннан 185 доллар тапты. Бұл сома сол кезде Пуялуп аңғарында сирек кездесетін, сондықтан хмель өсірудің қарқыны тез басталды. Езра Микер бастамасының арқасында бірнеше рет өндірісті кеңейте алды, соңында ол хмель өсіретін жерлерге ие болды. Сондай-ақ ол аңғардағы алғашқы хмель кептіру пештерінің бірін салды. Бірнеше жыл бойы Микер Портленд сыра қайнатушысы Генри Вайнхардты қамтамасыз етті. Аңғардың құнарлы топырағы мен қолайлы климаты хмель өсіруге өте қолайлы болды. Өсімдіктер жақсы өсіп қана қоймай, фермерлер әдеттегіден 4-5 есе көп өнім ала алды. Микер мүмкіндікті жіберіп алмады, ол өзінің хмель брокерлік бизнесін құрды. 1870 жылы ол аймаққа инвестицияларды тарту үшін 80 беттік «Вашингтон территориясы Каскадтардың батысында» атты кітапша жазды. Ол Сан-Францискоға кемемен барып, содан кейін жаңа трансконтиненталды теміржолмен шығысқа қарай сапар шекті, теміржолдар өзінің аймағына дейін кеңейтілсін деп үміттенеді. Ол газет редакторы Хорас Грилимен (оның «Батысқа бар, жас жігіт» деген атақты кеңесімен танымал) және теміржол магнаты Джей Кукпен өзінің жарнамалық кампаниясының аясында кездесті. Кук, елдің солтүстік бөлігін кесіп өтетін Солтүстік Тынық мұхиты теміржолын салған, Микердің кітапшаларын әлеуетті инвесторларға тарату үшін ғана емес, сонымен қатар Микерді өзінің теміржолына қызығушылықты арттыруға жалдады. Манхэттендегі кеңседе жұмыс істеген кезде Микер қала тұрғындары сияқты киінді, бірақ шекаралық әдеттерінен толыққанды айырылмады, көбінесе кофесіне май қосып араластырды. 1877 жылы Микер өзінің шатырының айналасына қала құру жоспарын ұсынды. Ол қалаға Пуялуп деп ат қойды, Микердің айтуынша, бұл жергілікті үндістердің жомарт адамдарға деген сөздерінен алынған. Жергілікті пошта кеңсесі бұрын «Франклин» деп аталған, бұл АҚШ-та кең таралған атау; қаланың алғашқы пошта бастығы Микер жаңа атаудың бірегей болып қалатынына сенімді екенін айтты. Кейін ол Англияға барған кезде Пуялуптың айтылуының шатастырғанын мойындады – бұл жергілікті емес адамдар үшін әлі де қиын. Микер аймақтағы өмірді жақсартуға тырысты және қала ғимараттары мен саябақтарға, театр мен қонақ үйге жер мен ақша берді, сонымен қатар ағаш өнімдері фабрикасының бастапқы шығындарын өтеді. Езра Микер тарихи қоғамы оның өмірі туралы 1972 жылғы кітапшасында оның қызметі туралы былай деп жазды: Хмель көптеген фермерлерді байытты, соның ішінде Микерді де, ол бір кезде өзінің өнімінен жарты миллион доллар тапқанын мәлімдеді. 1880 жылы ол өзінің алғашқы кітабын жазды, «Америка Құрама Штаттарында хмель өсіру», және көп ұзамай «Дүниежүзінің хмель патшасы» ретінде танылды. 1880-ші жылдарға қарай ол территориядағы ең бай адам болды және Лондонда өзінің хмель брокерлік кеңсесін ашты. Ол 1885-1886 жылдары Нью-Орлеандағы Солтүстік Орталық және Оңтүстік Америка көрмесінде Вашингтон территориясының өкілі болды; Нью-Орлеан жәрмеңкесі жабылғаннан кейін ол Лондондағы отарлық және үнділік көрмеде экспонаттарды алып барды. 1886 жылы Микер Конгресске аумақтық делегаттығына республикалық партияның үміткерлігіне түсті, бірақ партиялық съезде көп дауыс беруден кейін жеңіліске ұшырады. Ол әйелдердің сайлау құқығын қолдаушы болды, бұл Вашингтон территориясындағы ұзаққа созылған саяси күрес болды, бұл дау 1889 жылы штат мәртебесіне қол жеткізгеннен кейін де жалғасты. Элиза Джейн отбасының бастапқы шатырынан гөрі жақсырақ үйde тұруы керек деп ойлады және 1887 мен 1890 жылдар арасында Пуялупта Микер сарайы деп белгілі болған үйді салды. Оның құны 26 000 долларға жетті, сол кезде бұл өте үлкен сома еді. Бір итальян суретшісі бір жыл бойы Микерлермен бірге тұрып, төбелерге мұқият суреттер салды. Микерлер 1890 жылы үйге көшіп кірді, сонымен қатар Пуялуп штат заңы бойынша ресми түрде қала болып құрылды – олар ескі үй орнын қалалық саябаққа сыйлады. 1890 жылы Микер Пуялуптың алғашқы мэрі болды. Ол 1892 жылы екінші, бірақ еңбектік емес мерзімге сайланды.

Руин және Клондайк

1891 жылы Британдық Колумбиядан Калифорнияға дейінгі Батыс жағалаудағы қымыз егістеріне қымыз құрттарының жұқтыруы тиді. Құрттарды жою үшін түрлі сұйықтықтар шашылса да, мұндай пестицидтер қымызға зиян келтірді. 1892 жылы өнім құрттар шашудан бұрынғы деңгейдің жартысына дейін төмендеді. Микер көптеген өсірушілерге ақша берген еді, бірақ олар оны қайтара алмады. Аңғардағы жағдай 1893 жылғы үлкен экономикалық дағдарыспен одан да нашарлады. Микердің инвестициялаған бизнестері бірінен кейін бірі құлдырады, мысалы, Пуялуп электр жарық компаниясы. Ол қаржылық жағынан тым кеңейіп кетті, байлығының көп бөлігін жоғалтты және ақырында жерін де жоғалтты. Микер 1895-1896 жылдары қысын Лондонда өткізді, ондағы мүдделерін қалпына келтіруге тырысты. 1896 жылғы Клондайк алтын асығысында алтын Аляскада да, Канадада да табылды. Микер Ұлыбританиядан оралғанда, ұлдары Марион мен Фредті Кук-Инлетке, Аляскаға кетуге дайындалып жатқанда тапты. Олар барлық құнды учаскелердің иесіз қалмағанын анықтады. Дегенмен, Микерлер отбасы осы жаңалықты қаржылық жағдайын жақсарту мүмкіндігі ретінде қарастырып, кен өндірісімен айналысатын компания құрды, бірақ олар бұл салада көп білмеді. 1897 жылы Микер ұлдарымен бірге Британдық Колумбияның оңтүстік-шығысындағы Кутенэй аймалына сапар шекті, онда алтын табылған еді. Микер 66 жаста болғанына қарамастан, жұмыстың барлық бөлігіне қатысты. Екі Микер ұлы да Канадада кен учаскелеріне талап арыз берді, бірақ кен орындарына қосымша инвестиция қажет болды. Микер Нью-Йоркке барып, бұрынғы байланыстарымен сөйлесіп ақша жинауға тырысты, бірақ ақшадан гөрі уәде көп алды. Оралғаннан кейін Иллинойс пен Миннеаполистегі сапарларында ақша жинауға қол жеткізбеді және 1897 жылдың шілдесінде Кутенэйге қайтып келді. Сол жылы Канаданың солтүстік-батысындағы Клондайк аймағында алтын табылуы жарияланғанда, Микер бұл мүмкіндікті жақсырақ деп санап, ұлы Фредті зерттеуге жіберді. Фред Микер қарашада есеп берді; Микерлер Клондайкқа тау-кен экспедициясын қаржыландыруға тырысты, бірақ инвесторлардан жеткілікті қаражат таба алмады. Ол кен өндіруге қаражат таба алмағанына қарамастан, Микер алтын асығынан пайда табудың жолы бар екеніне сенімді болды. Ол мен Элиза Джейн 1897-1898 жылдары қысын көкөністерді кептірумен өткізді, ал Езра Микер 1898 жылдың 20 наурызында Аляскадағы Скагвейге кептірілген өнімдермен аттанды. 67 жастағы Микер бір серіктесімен бірге Чилкут асуынан өтті. Мыңдаған адамдармен бірге қайықтар мен салаларда, мамыр айының соңында мұз ерігеннен кейін Юкон өзенімен төмен ағып, екі апта ішінде Доусон қаласында көкөністерін сатты. Ол шілдеде Пуялупқа оралды, бірақ келесі айда тағы да қосымша тауарлармен қайта аттанды. Бұл жолы ол мен күйеу баласы Родерик Макдональд Доусон қаласында Log Cabin Grocery дүкенін ашып, қыста сол жерде қалды. Микер Юконға тағы екі рет, 1899 және 1900 жылдары оралды. Дүкеннен түскен ақшаның көп бөлігі алтын кенін іздеуге жұмсалды, бірақ олардың барлығы жоғалды. 1901 жылдың сәуір айында Клондайктан соңғы рет кетіп бара жатқанда, ол ұлы Фредтің денесін қалдырды, ол 1901 жылдың 30 қаңтарында Доусон қаласында пневмониядан қайтыс болды. Жазбаларында Микер 1901 жылы Юконнан кенеттен кетуін кен өндірудегі шығындарға және алдағы 50 жылдық тойына байланысты деп түсіндірді. Микерді зерттеуші Деннис М. Ларсен өзінің Клондайк саяхаты туралы кітабында 1890 жылдары Микердің кәсіпорындарында ақша жоғалтқандардың отбасының қалған негізгі мүлкін, Микер үйін алуға тырысуы ықтимал екенін айтады. Бұл мүлікті Элиза Джейн Микер 1901 жылдың ортасында қызы Каролинаға және күйеу баласы Эбен Осборнға 10 000 долларға (шамамен 200 доллар) сатты. Сол жылы Эзра мен Элиза Джейн үйдің Эзрадан түспейтін қаражатпен төленген жеке меншігі екенін көрсететін құжаттарға қол қойды. Осборндарға сатылымда Эзра мен Элиза Джейн өмір бойы онда тұруға және айына 50 доллар алуға құқылы екендігі көрсетілді. Эзра Микер 1909 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін онда тұрмады, ал Осборндар үйді 1915 жылы сатты. Эбен Осборн 1922 жылы қайтыс болды, оның артында 91 жастағы қайын атасы қалды.

1906 жылғы сапарға дайындық

Микер Клондайктан кейінгі жылдарын Пьюялупта өткізді, онда ол 1891 жылы құрылған Вашингтон штаты тарихи қоғамының президенті болып қызмет етті. Эзра Микер тарихи қоғамы олардың құрметіне аталған азаматтың Клондайк сапарларынан кейінгі жағдайын былай сипаттады: Микер 1852 жылы саяхаттаған Орегон жолын граниттік ескерткіштермен белгілеу туралы ұзақ уақыттан бері ойланып жүрген. 20 ғасырдың басында ол жолдың ұмытылып кету қаупі бар екеніне көз жеткізді. Фермерлер жолды біртіндеп жыртып, ал қалалар мен кенттер өскен сайын жол көшелер мен ғимараттардың астында жоғалып кетті. Микер осы баяу жоғалу салдарынан жолдың сақталуын өте маңызды мәселе деп қарады. Ол жолды дұрыс белгілеуді және қаза тапқандарға ескерткіштер орнатуды қалады. Микер өзінің мақсатына жұртшылық назарын аудару үшін, бұрынғыдай өгіздер жеккен арбамен жол бойымен саяхаттау жоспарын жасады. Ол жұртшылықтың қызығушылығы маркерлерді салуға және жол бойында өзін асырауға жеткілікті қаржы жинап береді деп сенді. Көптеген саудагерлер арбамен саяхаттап, түрлі дәуірлердегі емдік заттарды сатса да, Микер өзінің шынайы пионер екенін сезінді, ол жол туралы нағыз оқиғаларды айта алады, әсіресе егер ол шынайы жабдықтарды қолданса. Газеттер оның саяхаты туралы жазса, олар оны кеңінен жариялайды деп ойлады. Микердің көп ақшасы болмағандықтан, ол достарынан жинады. 1906 жылғы Пьюялупта өгіздер жеккен арбаларды көру сирек болды; Микер толыққанды түпнұсқа арбаны таба алмады және ақырында үш арбаның қалдықтарынан металл бөлшектерді пайдаланды. Құрылысын Пьюялуптан Клайн және Маккой компаниясы жүргізді. Микер екі өгіз тапты, бірақ біреуі жарамсыз болып шықты, иесі одан екеуін сатып алуын талап етті. Микер сақтап қалған өгізі, «Твист» деп аталған, басқасын іздеген кезде Такомадағы мал базарында тұрды. Микер Монтанадан әкелінген өгіздер үйірін анықтады. Ол ең ауыр болғанын таңдап, оны Дейв деп атады. Дейв Микерге көп қиындықтар туғызды, сатып алғаннан кейін Пьюялупқа 8 миль (13 км) жол жүруден бастап, бірақ ақырында арбаны 8000 миль (12875 км) тартуға көмектесті. Микер 1852 жылы арбасында иті болмаса да, адамдардың оларды жақсы көретінін білді және оны өз командасына қосуға тырысты. Джим, үлкен, достық колли, экспедиция мүшесі болды және келесі алты жыл бойы Микердің серігі болды, ол Микердің көршісі, Джеймс мырзаға тиесілі болған. Микер Джимнің Джеймстің тауықтарын отбасы жидектер өсіретін жерден ақырын қозғалып шығарғанын көргенде әсерленді. Джеймстің бір баласына 5 доллар төлеу арқылы сатып алуды қамтамасыз етті. Кейбір достары Микерді сапардан бас тартқызуға тырысты; жергілікті пастор бұл «іссіз жобаға» қарсы ескертіп, «осы қарт кісіні тауларда жарықпен қалдыру қаталдық» деді. Микер 1905 жылы Портлендтегі Льюис және Кларк ескерткіш көрмесіне өгіздер тобымен және арбамен барды; жол бойында ол Колумбия өзенінен Пьюгет саундқа дейін пионерлер сапарлаған Каулиц жолында ескерткіштерді орнатуға қолайлы жерлерді іздеді. Ол сол жол бойындағы қалалардағы жергілікті тұрғындармен бірге сол жерде ескерткіштер салу үшін ақша жинау туралы келісім жасады. Ол қаржы жинау үшін лекциялар оқыды, бірақ аз ақша жинады. Ол «Хоп патшасы» деп еске алғандардың мазақтарына қарамастан, командасымен және арбасымен бір күндік сынақ сапарларын жасады. Бірнеше күн бойы саяхатты жаттығу үшін өзінің көгалғасында, содан кейін жақын маңдағы басқа жерлерде тұрғаннан кейін, Микер 1906 жылдың 19 ақпанында Олимпиядан жолға шықты.

Микер жолдың соңына жетеді (19251928)

1925 жылға қарай Конгресс әлі де Жолды белгілеуге қаражат бөлмеген еді. Сол кездегі федералды демеушілікпен қаржы жинаудың бір жолы – Конгресске ескерткіш монетаны (әдетте жарты доллар) шығаруға рұқсат беру және оны үкіметтен номиналды құнмен сатып алып, халыққа жоғары бағамен сату үшін демеуші ұйымды тағайындау болатын. Микер бұл идеяны Форт-Холлдағы тарихи ескерткіштерді сақтау жұмысын жалғастыру үшін қаржы іздеген Айдахо штатының азаматтарынан алды; ол күш-жігерді біріктіруді ұйымдастырды. 1925 жылдан бастап Микер пионерлерді құрметтеу және оның жобаларын қаржыландыру үшін осындай жарты доллар монетаны жасауға ұсыныс жасады, ал 1926 жылдың сәуір айында Сенат комитетінің алдында заң қабылдауды талап етті. Конгресс келісім берді, ал Кулидж 1926 жылдың 17 мамырында Микер қатысқан салтанатты шарада заңға қол қойды. Микер 1922 жылы «Ескі Орегон жолы қауымдастығын» құрған еді. 1926 жылдың басында ол Нью-Йоркте «Орегон жолы ескерткіш қауымдастығы» (OTMA) ретінде тіркелді, ал Ұлттық автомобиль жолдары қауымдастығы оған кеңсе кеңістігін берді. Жаңа монетаны бекіткен заң OTMA-ны Орегон жолы ескерткіш монеталарын үкіметтен сатып алуға құқылы ұйым деп белгіледі. Монетаның дизайнын Лаура Гардин Фрейзер және оның күйеуі Джеймс Эрл Фрейзер жасаған (соңғысы «Бәкеңнің никелін» салған еді). Алты миллион монета шығаруға рұқсат берілді, ал Филадельфия монета соғу орталығында 48 000 монета соғылды; олардың саны азайған кезде Сан-Франциско монета соғу орталығында тағы 100 000 монета соғылды. Микердің кейінгі шығарылымдары сәтті болмады, көптеген монеталар сатылмады. 1928 жылы Монета бюросы одан да көп монета соқса да, олар Микердің қайтысынан кейін ғана сақтауға алынды, ал бұрынғы шығарылымдардың ондаған мыңдаған даналары сатылмаған күйде қалды. Микер сарайдан көшкеннен бері Сиэтлде тұрып келген, бірақ 1920 жылдардың ортасында Пуялуп тұрғындары оны Пионер паркіндегі ескерткіш орнату арқылы құрметтеуді жөн көрді, бұл парк Микердің бұрынғы шаруашылығының орны болған. Олар сонымен қатар Элиза Джейн Микер жарты ғасыр бұрын отырғызған плюшті сақтап, өсімдікті қолдау үшін пергола салғысы келді. Ескерткіш пен пергола аяқталғаннан кейін Микер 1926 жылы Пуялупқа арнау рәсіміне оралды. Сол жылы, 95 жасқа толған Микер өзінің алғашқы және жалғыз романын – «Кейт Мулхолл, Орегон жолының романтикасы» атты кітабын жариялады. Микер қайтадан жақсы жолдарды жақтады және Генри Фордтың қолдауын алды, ол оған Микердің жолдары туралы насихаттау үшін келесі экспедицияда пайдалану үшін жабық вагон стиліндегі «А» модельдегі автомобильді жасады, оған «Оксмобиль» деген ат берілді. 1928 жылдың қазан айында Микер Детройтте пневмониямен ауруханаға түсті. Ол Сиэтлге оралып, қайтадан ауырып қалды. Микер Фрай қонақ үйінің бір бөлмесіне жатқызылды, онда ол қызы Элла Микер Темплтонға: «Мен бара алмаймын. Мен әлі жұмысымды аяқтаған жоқпын» деді. Езра Микер 1928 жылдың 3 желтоқсанында, 98 жасқа толуға бір ай қалғанда қайтыс болды. Оның денесі процессиямен Пуялупқа қайтарылды, онда ол Woodbine зиратында әйелі Элиза Джейннің қасына жерленді. Олардың қабір тасына, OTMA 1939 жылы орнатқан Орегон жолы ескерткіш монетасының суреті негізге алынып, «Олар батысты жеңіп алу және ұстап тұру үшін осы жолмен келді» деген сөздер жазылды.

Мұра

Дриггс Микердің президенттік лауазымын OTMA-да жалғастырды және 1963 жылы 89 жасында қайтыс болғанға дейін қауымдастықта және оның ізбасары – Америка пионерлік жолдары қауымдастығында (APTA) осы қызметте болды. 1930 жыл, Микердің дүниеге келгеніне және Сент-Луис қаласынан Орегон жеріне аттанған алғашқы керуеннің 100 жылдығы болғандықтан, «Жабық вагонның ғасыры» деп жарияланды. Ең ірі шара 1930 жылдың 3-5 шілдесінде Орегон жолының маңызды нысаны – Вайоминг штатындағы Тәуелсіздік тасында өтті. Шараға Микердің суреті салынған және тасқа орнатылған тақтаның ашылуы кірді. OTMA көп жыл бойы әр жазда Орегон жолы бойындағы ескерткіштерді ашуды дәстүрге айналдырды. APTA қазір жоқ болғанымен, оның миссиясын мемлекеттік тарихи қоғамдар және оның мақсатын бөлісетін ұйымдар, мысалы, Орегон-Калифорния жолдары қауымдастығы жалғастыруда. Ескерткіш жарты долларлар 1930 жылдардың көп бөлігінде аз санда соғылды; коллекционерлер ұзақ сериялар мен жоғары бағаларға шағымданғаннан кейін, Конгресс 1939 жылы одан әрі соғуға тыйым салды. Америкадағы алғашқы тас жол – Линкольн тас жолы 1920 жылдары аяқталды, одан кейін басқалары да соңынан ілесті. Микердің жолы Трейл бойымен салынбаса да, U.S. 30 бағыты Орегон жолына жақын. Пюаллупта Микерге қатысты бірнеше нысандар сақталған. Оның қабірінен және Микер сарайынан (қазір Эзра Микер тарихи қоғамына тиесілі және қайта жаңартылуда) басқа, Пионер паркі де бар, онда өрімді қызылшамен жабылған пергола мен Микердің мүсінін табуға болады. Жергілікті тарихшы Лори Прайс: «Оның шамамен 98 жылдық ұзақ өмірі бойы Микер үшін «әрекет» деген сөз маңызды болды» деп атап өтті. Тарихшы Дэвид Дэри Орегон жолы туралы кітабында Микерді оған деген қызығушылықты қайта оятудағы басты тұлға деп санайды. Берт Уэббердің айтуынша, «Егер Эзра Микер оны өздігінен, мемлекеттік көмексіз сақтауға кіріспеген болса, бүгінде «Орегон жолы» болмас еді». Дриггс Микердің қайтысынан кейін былай деді: