Кіріспе

Джон Эванс (9 наурыз 1814 жыл - 2 шілде 1897 жыл) – американдық саясаткер, дәрігер, түрлі ауруханалар мен медициналық бірлестіктердің негізін қалаушы, теміржол құрылысын дамытушы, Колорадо территориясының губернаторы және Иллинойс штатындағы Эванстон, Колорадо штатындағы Эванс қаласы, сондай-ақ бұрынғы Колорадо штатындағы Эванс тауының атымен аталуымен белгілі. Ол Солтүстік-Батыс университеті мен Денвер университетінің негізін қалаушылардың бірі ретінде ең көп танылған. Норт-Уэстерн университеті мен Денвер университетінің профессорлық құрамына берілетін ең жоғары награда – Джон Эванс атындағы профессорлық қызмет. Ол Денверге бірнеше бағыттан теміржол қатынасын ұйымдастыру арқылы Денвердің елді мекеннен қалаға өсуіне ықпал етті. Эванс 1865 жылы АҚШ тарихындағы ең қорқынышты жаппай қырғынның бірі – Сэнд-Крик қырғынына қатысқандығы үшін губернаторлық лауазымынан кетуге мәжбүр болды.

Ерте өмір және білім

Эванс 1814 жылы 9 наурызда Огайо штатындағы Уэйнсвилл қаласында, Уэльс иммигранттары Рейчел мен Дэвид Эванстың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі фермер, аппараттық дүкеннің иесі және жылжымайтын мүлікке инвестиция жасаған адам болды. Ол медицинаны Филадельфиядағы Клермонт академиясында оқып, 1838 жылдың наурыз айында Цинциннати колледжін медицина мамандығы бойынша бітірді. Теңіз саяхатында теңіз ауруынан құтылу үшін 1872 жылы Англияда, Францияда, АҚШ-та және Италияда кемелерге арналған аспалы төсек-орынды патенттеді. Эванстон қаласында және кейін Колорадода тұрған кезде, ол 1855 жылдың қарашасында Эванстонда ашылған университеттің шығындарын қаржыландыру үшін ақша және жер сыйлады. 1880 жылдары ол Денвер мен Нью-Орлеан теміржолын салды. Колорадоға теміржол қызметінің келуі Денвердің 1880 жылдарға дейін бірнеше мың халқы бар шекаралық қаладан 100 000-нан астам адамға дейін өсуіне көмектесті. Эванстың пана беру туралы ұсынысы ең болмағанда жартылай ғана шынайы болды. 1864 жылы оның басты мақсаты – Колорадоның шығыс аймағындағы барлық үндістердің қызметін тоқтату болды, ол бұл арқылы танымалдылығын арттырып, әрі АҚШ Сенатының орындығына ие болады деп үміттенеді. немесе 165 түпкілікті американдықтар.

Қырғынды зерттеу үшін АҚШ Конгресінің екі комитеті және бір әскери комитет құрылды, олар 1865 жылы АҚШ үкіметінің кінәлі екенін анықтады. Эванс жасыруға қатысқан деп айыпталды. Ол масондар қатарына мүше болды. Оның әйелі жас кезінде қайтыс болды, ал Эванс оның есіміне Эванс еске алу капелласын салды. 1868 жылы Джон Эванс пен Сэмюэл Элберт Колорадо штатындағы Эвергрин қаласының жанында жазғы демалыс орыны және ранчо үшін жер сатып алды, оны Evans–Elbert Ranch деп атады. Эванс өмірінің соңғы жылы нашар денсаулықта болды, ал оның әйелі 1896 жылдың қарашасында оның мүлігін басқарушы болып тағайындалды. 1963 жылы ол Ұлттық каубойлар мен батыс мұрасы мұражайының Ұлы батыстықтар залына енгізілді. XXI ғасырда Эванстың мұрасы үндістерге қатысты сенімдері үшін қайта қарастырылды. Колорадо штатының тарихшысы Дэвид Халас: «Үндістерге келгенде, Эванс олардың жаны жоқ, олар дінсіз жабайылар, олар тозақтықтар деп сенді – ол үндістерді сипаттау үшін қолданған барлық сөздер» деді.