Кіріспе

Джеффри Арчердің "Кейн және Абель" романы – 1979 жылы британдық автор Джеффри Арчер жазған роман. 1979 жылы Ұлыбританияда және 1980 жылдың ақпанында АҚШ-та жарық көрген бұл кітап халықаралық табысқа ие болды, алғашқы аптасында бір миллионнан астам данасы сатылды. Ол "Нью-Йорк Таймс" бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты. 2009 жылға дейін әлем бойынша шамамен 34 миллион данасы сатылған. 1982 жылы "Жұмбақты қызы" атты жалғасы шықты, онда Абельдің қызы Флорентина басты кейіпкер болады. 2003 жылы "Кейн және Абель" Би-Би-Си-дің "The Big Read" сауалнамасында 96-шы орынды иеленді. "Кейн және Абель" әлемдегі ең көп сатылған 100 кітаптың қатарында, "Күлкілі құсты өлтіру" және "Желмен кеткен" кітаптарымен шамалас санда сатылған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап екі әлемнен келген екі адамның тарихын баяндайды. Олардың ортақ нәрсесі – тек бір туған күні (18 сәуір 1906) және өмірде сәттілікке жетуге деген құлшынысы ғана. Уильям Лоуэлл Кейн – Бостонның ежелгі әулетінің бай және ықпалды, Айви лигасының білім алған мұрагері, ал Абель Росновский (бұрынғы аты Владек Коскевич) – кедейлікте дүниеге келген және соңынан АҚШ-қа көшіп келген поляк. Уильям әкесі Ричард Кейннің жолын жалғап, табысты банкир болады. Уильям бала кезінде Ричард «Титаник» апатында қаза табады, оны әкесіз қалдырып, «Кейн мен Кэбот» банкінің мұрагері етеді. Уильям Сент-Полс мектебінде және кейін Гарвард университетінде жас кезінде ерекше тәртіп пен зиялылығымен көзге түседі. Анасы Энн Генри Осборнға үйленеді, ол құмар ойындары мен әйелдерге құмар адам болып шығады. Уильям Генриді басынан бастап жек көреді және Гарвардта және жақын досы Мэтью Лестердің үйінде көп уақыт өткізеді. Одан кейін Уильям Лестер банкінің төрағасы болуды армандайды. Генри Кейннің анасының ақшасын толығымен құмарлыққа жұмсайды. Анонимді хаттар Эннге (Осборнның жүктілігінен ауырған, бұл Уильямды алаңдатады, бірақ ол оны ақшасыз оңай қуғын шығара алатынын білгенше) күйеуі туралы ескертеді, оның нағыз аты Виторио Тоссана. Ол шындықты табу үшін жеке тергеуші жалдайды, ал кейіннен Кейн Осборнды үйінен қуғаннан кейін, оның күйзелісінен түсік тастап қалады. Владек Коскевич орманды жерде дүниеге келіп, аңшылар отбасында өседі. Ол өскенде ерекше зиялы болғаны анықталғанда, Барон Росновский оны ұлы Леонға серік етуге шақырады, сонда Владек оған бәсекелес бола алады. Владек баронның сарайына қарындасы Флорентинаны алып келу шартымен келіседі. Бірінші дүниежүзілік соғыс жақындап келеді. Немістер Польшаға шабуыл жасап, баронды, оның қызметкерлерін және ұлын сарайда тұтқынға алады. Леон неміс сарбазының қолынан қаза табады. Барон өлмес бұрын Владекке күміс билік жүзігін тапсырады. Владек баронның да, өзі сияқты, сосатын екенін білгенде, баронның оның әкесі екенін түсінеді. Флорентина, Владекке жақын қарындасы, енді оның жалғыз отбасы болды, орыс сарбаздарының алдында 17 рет зорланды және қатыгездікпен өлтірілді. Содан кейін Владек Сібірге айдалып, көптеген қиындықтарға тап болғаннан кейін Түркияға қашып кетеді. Ол тамақ ұрлағаны үшін қолынан айрылуға жақындады (ұрлық үшін Худуд жазасы), бірақ екі британдық дипломат Баронның жүзігін сақтап қалғандықтан құтқарып алады. Олар оны Польша консулдығына жібереді, содан кейін олардың көмегімен Америкаға көшіп келіп, Абель Росновский деген есімді қабылдайды (күміс жүзікте жазылғандай). Ол Колумбия университетінде кешкі экономика сабақтарына қатысып, Плаза қонақ үйінде официант болып жұмысын бастайды. Абель сол жерде жұмыс істеп жатқанда, Ричмонд қонақ үйлер тобының иесі Дэвис Лерой оның жұмысына таңғалып, оны өзінің бас қонақ үйінің басқарушысы етіп тағайындайды. Абель нашар басқарылатын қонақ үйді табысты қонақ үйге айналдырады және тізбектегі акцияларды сатып алады. Ұлы депрессия кезінде қонақ үйге демеуші қажет болады және Дэвис оны таба алмай, өзін-өзі өлтіреді, ал Ричмонд тобындағы қалған акциялар Абельге қалдырылады. Өзін-өзі өлтіру алдында Дэвис «Кейн мен Кэбот» оны қолдамаған банк екенін айтады. Осылайша Абель кек алуды жоспарлайды және Кейнді жақын досының өліміне жауапты деп санайды. Банк оған жасырын демеуші береді. Абель оның Стивенс қонақ үйінің иесі Дэвид Макстон екенін болжайды. Осы уақыт ішінде Абель ескі досы Джордж Новакпен кездеседі және Зафияға үйленеді. Абель қонақ үйдің атын Ричмондтан Баронға өзгертеді және табысты қонақ үй желісін құрады. Осы уақытқа дейін саясатқа енген Генри Осборнмен бірлесіп, Абель Кейн мен оның банкін құртуды жоспарлайды. Абель қайтыс болған қарындасы Флорентина есімді қызын тудырады, ал Кейннің Рихард есімді ұлы және Вирджиния мен Люси есімді екі қызы бар. Кейн мен Абель екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыста ерікті түрде қызмет етеді. Абель Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кейннің өмірін Францияда құтқарды, олар бір-бірін білмейтін. Ол соғыстан оралғанда Зафиядан ажырасады. Осы арада Кейннің банкі мен Лестер банкі біріктіріледі және 8% акциясы бар кез келген адам басқарма отырыстарын шақыра алады. Абель банк акцияларының 8%-ын алуға тырысады, бірақ Кейн оның әрекеттерін тоқтатады. Олар бір-бірін көп рет кездеседі. Абель Росновскийдің қызы Флорентина және Уильям Кейннің ұлы Ричард кездесіп, әкелерінің арасындағы бәсекелестіктен хабарсыз ғашық болады. Олар әкелерінің қарсылығына қарамастан үйленеді және «Флорентина» деген атпен сәнді дүкендер желісін ашады. Соңында Кейн Абельдің Осборнмен жасаған келісімдерін ашады және оның Польша елшісі болу ниетін тоқтатады (осы лауазым Джон Мурс Кэботқа беріледі). Абель банк акцияларының жеткілікті мөлшерін алып, Кейнді биліктен қуғын шығарады. 1967 жылы Кейн ұлы мен келінін кешіруге шешім қабылдайды және олармен кездесуге ниет білдіреді. Олар екеуі де Нью-Йорк филиалының салтанатты ашылуын «Флорентинадан» сырттан бақылайды және бір-біріне амандасады. Ол немересі Уильямды көре алмастан қайтыс болады. Соңында, драматикалық жағдайларда Абель демеушісі Дэвид Макстон емес, Уильям Кейн екенін біледі. Өкінішпен толған ол қызы мен күйеуімен татуласады. Абель одан жақын уақытта қайтыс болады және бар мүлкін қызы Флорентинаға қалдырады, бірақ күміс билік жүзігін немересіне қалдырады, оны Флорентина мен Ричард «Уильям Абель Кейн» деп атады.

Бейімделулер

1985 жылы роман CBS телеарнасының "Кейн және Абель" атты мини-сериалына бейімделді, онда Абель Росновский рөлін Питер Штраус, ал Уильям Кейн рөлін Сэм Нилл ойнады. Сериал "Junoon" ("Жақын") атты Doordarshan сериалына бейімделді, ол 510 бөлімнен тұрды және 1994-1998 жылдар аралығында бес жыл бойы көрсетілді. YRF Television өндірген "Kismat" ("Тағдыр") атты тағы бір үнділік бейімделуі тәуелсіздік алғаннан кейінгі Үндістанның Бомбей қаласында өрбітіп өтті. "Khudgarz" ("Өзіне сенген") хинди фильмі осы кітап негізінде түсіріліп, 1987 жылдың 31 шілдесінде экранға шықты.