Кіріспе
"Қиындыққа ұшыраған турист" - Энн Тайлердің 1985 жылғы романы, ол Пулитцер сыйлығына үміткер болған және 1985 жылы «Фикция» номинациясы бойынша Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығын, ал 1986 жылы «Фикция» номинациясы бойынша Елші кітап сыйлығын жеңіп алды. Роман 1988 жылы Уильям Херт, Кэтлин Тернер және Джина Дэвис түскен, Оскар сыйлығын жеңіп алған фильмге бейімделді, және Джина Дэвис осы рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды.
the novel
The Accidental Tourist is a 1985 novel by Anne Tyler that was a finalist for the Pulitzer Prize and won the National Book Critics Circle Award for Fiction in 1985 and the Ambassador Book Award for Fiction in 1986. The novel was adapted into a 1988 award winning film starring William Hurt, Kathleen Turner, and Geena Davis, for which Davis won an Academy Award.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Балтимор, Мэриленд штатында өтетін оқиғаның төрінде – саяхаттық нұсқаулықтар жазатын Мейкон Лири тұр. Оның ұлы шағын дәмханада болған оқ атысу кезінде қаза болады. Ол және оның әйелі Сара, әрқайсысы жеке-жеке қайғыға батып, некелерінің күйреп бара жатқанын сезінеді, нәтижесінде ол үйден шығып кетеді. Бір күні Мейкон өзінің бақытсыз иті мен оның ең жақсы ойлап тапқан құрылғысының салдарынан құлап, денсаулығына кепілдік берілмейді. Осыдан кейін ол отбасылық үйге қайтып, эксцентрикалық аға-інілері – әпкесі Роза, ағалары Портер мен Чарльзбен бірге тұра бастайды. Олардың ерекше әдеттеріне, мысалы, ас-үйдегі шкафтарда азық-түлікті әліпби бойынша реттеу және қоңырау шалған телефонға жауап бермеу кіреді. Мейконның баспагері Джулиан оны аралап, Розаға көңіл білдіреді. Ақыры олар үйленеді, бірақ Роза кейін ағаларының үйіне қайта оралады, ал бірнеше айдан кейін Джулиан да оларға қосылып, отбасының бір бөлігіне айналады. Мейкон өзінің жабайы итін тәлімдеу үшін Мюриэл Притчетті жалдайды. Көп ұзамай ол өзінің және оның ауру ұлы Александрдың әсеріне ілесе бастайды. Сарадан өзгеше, Мюриэл тілді, сөйлеуге құштар, қарапайым және жарқыраған киімдерді ұнатады. Ал Мейконның салыстырмалы түрде тартымсыздығына қарсы, ол күшті және бекем мінезді. Жаңа міндеттемелерге қарсы тұрғанына қарамастан, Мейкон Мюриэлге тартылады, оның көрегендігіне, күшіне, оптимизміне және мұқият тыңдау қабілетіне таңғалады. Мюриэл мен Александрға көбірек жақындасып, ол қаланың мардымсыз ауданындағы олардың шағын үйіне көшеді. Мейкон «оның таңғалуын және онымен бірге болғанда өзінің таңғалуын» жақсы көреді. Ол Синглтон-стритте өзгеше адамға айналды. Сара бұл жаңалықты естіген соң, Мейконмен татуласуға шешім қабылдайды, осылайша олардың болашағы туралы шешім қабылдауға итермелейді.
Қабылдау
Нью-Йорк Таймс газетінде Ларри Макмертри былай дейді: «Тайлер отбасыларының күнделікті өміріндегі қайғы мен ризашылықтың қатар жүруін айқын көрсетеді, сондай-ақ бақытты және бақытсыз отбасылардың қаншалықты ұқсас, бірақ ерекше болатынын еске салады. Мисс Тайлер Мюриэл Притчетті өте тартымды әйел ретінде жаратқан; ал тыныш Миконға ол оның өзінің әйелдерінен сирек алатын ақылды көңіл бөледі». Мичико Какутани былай деп жазды: «Мисс Тайлер осындай жеке өмірлерден өзінің ең ұсақ-түйекке дейін толыққан өнерін жасады, оларды осындай жылумен және адалдықпен бейнелейді, оның оқырмандары да әдеттегі және қарапайым нәрселерді жаңаша бағалауға шақырылады. Джон Апдайк сияқты, ол да орта таптың кең жайылған американдық кеңістігін өзінің көркемдік аумағы ретінде қабылдады, және 10 роман бойы отбасын барлық қайшылықтарымен ерекше саласы деп жариялады». Көптеген сыншылардан өзгеше, Чикаго Трибьюнында Джон Блэйдс қатал сын жазды: «Диссонанстық, агрессивті көркем әдебиет дәуірінде Тайлер өзін тәтті дауыс ретінде орнықтырды, американдық жазушылардың анасы Эудора Велтиге мұрагер. Тайлердің барлық тартымды қасиеттері – оның көркем әлемінің сүйкімділігі мен жайлылығы, кемтарларға деген қайырымдылығы және, ең бастысы, тыныштандыратын, көңілді дауысы – жұмыстың өзінде қызықсыз синтетикалық нәрсе бар. Оның шығармалары қаншалықты дана және керемет болса да, жасанды тәттілендіргіштерді шектен тыс қолдану арқасында әлсіреген, Тайлерді біздің ең танымал NutraSweet романымыздың авторы етіп қойған». Эдвард Хогланд Нью-Йорк Таймс газетінде былай деп жазды: «Қолайда болған туристтегі керемет, бірақ қарапайым адам Микон Лири логиканы оның ең қызық нәтижелеріне дейін жеткізеді, соның арқасында өмірдің көп бөлігінің табиғатын ақтайды, бізді өзіміздің таныстарымыздағы жұмсақ мінезді адамдарды жіберіп алуіміз мүмкін екенін түсінуге мәжбүр етеді, егер бізде Мисс Тайлердің оларды тануға қабілеті болса, олар да батырлар болар еді. Қолайда болған туристтегі адамды қуалаушы және құтқарушы Мюриэл соғыстан кейінгі әдебиеттегі ең сүйкімді кейіпкерлердің біріне жатады».