Кіріспе
Нью-Брансуик провинциясының астанасы, Канада
Нью-Брансуик астанасы – Фредериктон (['/f//r//ɛ//.//d//r//ɪ//k//.//t//ən/; fʁedeʁiktœn) – Канаданың Нью-Брансуик провинциясының астанасы. Қала провинцияның батыс-орталық бөлігінде, Сент-Джон өзенінің жағасында орналасқан. Бұл өзен Воласток деген жергілікті атымен де белгілі, және қаланы батыстан шығысқа қарай кесіп өтеді. Өзен – аймақтың ең маңызды табиғи ерекшелігі. Нью-Брансуиктің ірі қалалық орталықтарының бірі Фредериктонда 2021 жылғы Канада халық санауы бойынша 63 116 адам тұрады, ал агломерацияның халқы 108 610 адамды құрайды. Халық санауының жаңартылған деректері әлі жарияланбаған. Провинцияның маңызды мәдени, өнер және білім беру орталығы Фредериктонда екі университет – Нью-Брансуик университеті және Сент-Томас университеті, сондай-ақ Нью-Брансуик қолөнер және дизайн колледжі, Нью-Брансуик қоғамдық колледжі және Бивербрук өнер галереясы, Фредериктон аймақтық мұражайы, «The Playhouse» атты өнер орталығы сияқты мәдени мекемелер орналасқан. Қалада жыл сайын Harvest Jazz & Blues фестивалі өтеді, ол аймақтық және халықаралық джаз, блюз, рок және әлемдік музыка орындаушыларын тартады. Жаз айларында қалада Гаррисон түнгі базары ұйымдастырылады, онда көптеген жергілікті сатушылар, суретшілер мен музыканттар өнімдерін көрсетеді. Фредериктон – аймақтың ең талантты суретшілерінің маңызды және жанды орталығы, Нью-Брансуиктің көптеген белгілі суретшілері бүгін де осында тұрып, жұмыс істейді. Фредериктон бұрынғы танымал канадалық суретшілердің, соның ішінде Гудридж Робертс, Молли және Бруно Бобактардың да туған жері. Облыстық астана ретінде қаланың экономикасы мемлекеттік секторға тікелей байланысты, бірақ қалада IT және коммерциялық сектор да қарқынды дамуда. Қалада жоғары білімі бар тұрғындардың үлесі провинция бойынша ең жоғары, сондай-ақ Нью-Брансуиктегі қалалардың ішінде жан басына шаққандағы табыс деңгейі де ең жоғары.
the capital of New Brunswick
Fredericton ('/f//r//ɛ//.//d//r//ɪ//k//.//t//ən/; fʁedeʁiktœn) is the capital city of the Canadian province of New Brunswick. The city is situated in the west central portion of the province along the Saint John River, also known by its Indigenous name of Wolastoq, which flows west to east as it bisects the city. The river is the dominant natural feature of the area. One of the main urban centres in New Brunswick, the city had a population of 63,116 and a metropolitan population of 108,610 in the 2021 Canadian census. revised census figures have not been released. An important cultural, artistic, and educational centre for the province, Fredericton is home to two universities, The University of New Brunswick and St. Thomas University, the New Brunswick College of Craft and Design, New Brunswick Community College and cultural institutions such as the Beaverbrook Art Gallery, the Fredericton Region Museum, and The Playhouse, a performing arts venue. The city hosts the annual Harvest Jazz & Blues Festival, attracting regional and international jazz, blues, rock, and world artists. The city also hosts the Garrison Night Market through the summer months which showcases many local vendors and artists and musicians. Fredericton is also an important and vibrant centre point for the region's top visual artists; many of New Brunswick's notable artists live and work there today. Fredericton has also been home to some great historical Canadian painters as well, including Goodridge Roberts, and Molly and Bruno Bobak. As a provincial capital, its economy is tied to the public sector; however, the city also contains a growing IT and commercial sector. The city has the highest percentage of residents with post secondary education in the province and the highest per capita income of any city in New Brunswick.
Тарих
Осы аймақта 12 000 жыл бұрын лагерь болғандығын археологиялық деректер көрсетсе, Малисет тайпасы өзен бойымен бірнеше шақырым жоғарылап шаруашылық еткен. Франция Корольдігінің отарлаушылары 1600 жылдардың соңында Сент-Джон өзенінің солтүстік жағасында Акадияның астанасы ретінде Nashwaak бекінісін салған. Ол 1696 жылы британдықтардың шабуылына тойтарыс берді, бірақ астана кейін Порт-Рояльге (Аннаполис Рояль) көшірілді. 1713 жылы британдықтардың Жаңа Шотландияны басып алуынан қашқан акадиялықтар осы жерге қоныстанды және оны Pointe Ste Anne деп атады. 1758 жылы акадиялықтарды жер аудару кезінде, шамамен 83 тұрғынымен бірге, бұл елді мекен қиратылды. 1783 жылы Жаңа Англиядан келген Біріккен Империяның адалдарымен қазіргі Фредериктонның тарихы басталды. Келесі жылы Нью-Брансуик Жаңа Шотландиядан бөлініп, жеке колония болды. Pointe Ste Anne король Георг III-нің екінші ұлы Фредерик атымен "Фредерикстаун" деп өзгертілді. Жаңа колонияның астанасы болған ол, ірі Сент-Джоннан жақсы қорғанысқа ие деп есептелді. 1784 жылдан 1869 жылға дейін британдық гарнизондық қала болып қызмет еткен әскери кешен Канаданың Ұлттық тарихи ескерткіші ретінде сақталған. 1960 жылдардағы Нью-Брансуик тең мүмкіндіктер бағдарламасы аймақтық кеңестерді таратып, мемлекеттік қызметтерді Фредериктонда провинциялық деңгейде біріктірді, бұл жұмыс орындарының және халықтың өсуіне әкелді.
География
Сент-Джон өзені Фредериктон қаласынан ағып өтеді, қаланың соғыстан кейінгі қала маңындағы дамуының көп бөлігі өзеннің екі жағындағы көлбеу төбелерде орналасқан (бірақ қаланың орталық бөлігі жазық және өзенге жақын жатыр). Фредериктон теңіз деңгейінен шамамен бір метр биіктікте орналасқан және Пенсильваниялық бассейнінде жатыр. Бұл аймақ геологиялық жағынан ескірек аймақтардан күрт ерекшеленеді. Аймақта екі анық бөлінген аймақ бар, олар қаланың шығыс жағындағы Уилси жолы маңында орналасқан. Батыс жағында жер астындағы тау жыныстары топографиялық тұрғыдан басым, ал екінші жағында плейстоцен және жаңа шөгінділер басым, олар өзендерге қарай жетеді (соның салдарынан аймақ кең және терең емес). Фредериктон және оның төңірегі су ресурстарына бай, сонымен қатар өте құнарлы топырақтардың болуы Фредериктон аймағын ауыл шаруашылығы үшін өте қолайлы етеді. Сент-Джон өзені және оның ірі салаларының бірі – Нэшваак өзені Фредериктонда қосылады. Қаланың адам тұрмайтын бөліктері тығыз орманмен жабылған.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы Канадалық санақта Фредериктондағы 63 116 адамның 28 478-і жалпы 29 892 жеке тұрғын үйдің ішінде тұрады, бұл 2016 жылғы 58 721 адамнан өзгеше. Жер ауданы 154,5 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы 409,4 адам/км² құрады. 2021 жылғы санақтағы метрополиялық аймақ (CMA) деңгейінде Фредериктон CMA-ның халқы 108 610 адамды құрады, олардың 46 357-сі 48 761 жеке тұрғын үйдің ішінде тұрады, бұл 2016 жылғы 102 690 адамнан өзгеше. Жер ауданы 154,5 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы 703,0 адам/км² құрады. 2021 жылғы санақ бойынша иммигранттар (Канададан тыс жерде туған адамдар) Фредериктонның жалпы халқының 12,6%-ын құрайды, яғни 7 790 адамды құрайды. Иммигранттардың арасында ең көп саны келесі елдерден келген: Ұлыбритания (765 адам немесе 9,8%), Қытай (645 адам немесе 8,3%), АҚШ (570 адам немесе 7,3%), Сирия (505 адам немесе 6,5%), Филиппин (500 адам немесе 6,4%), Үндістан (460 адам немесе 5,9%), Египет (300 адам немесе 3,9%), Иран (245 адам немесе 3,1%), Ливан (205 адам немесе 2,6%) және Конго Демократиялық Республикасы (180 адам немесе 2,3%). Этникалық және мәдени тегі (2021)Халық саныПайызыИрландтық16 48026,6%Ағылшын15 49525,1%Шотландтық15 34024,8%Канадалық9 43515,3%Француздық (нақты көрсетілмеген)7 95012,9%Неміс3 5905,8%Акадиялық3 5205,7%Кавказдық (ақ) (нақты көрсетілмеген)+Еуропалық (нақты көрсетілмеген)3 3505,4%Британ аралдары (нақты көрсетілмеген)2 3003,7%Уэльстік1 8453,0%Голландтық1 7952,9%Түпкі халықтар (Солтүстік Америка үнділері) (нақты көрсетілмеген)+Солтүстік Американың жергілікті халқы (нақты көрсетілмеген)1 4252,3%Жаңа Брансуик тұрғыны1 3102,1%Қытайлық1 2202,0%Ескерту: Адам бірнеше этникалық текті көрсетуі мүмкін. + Фредериктон қаласындағы этникалық топтар (2001–2021)Этностық топ2021201120062001Халқы (адам саны)Пайызы (%)Халқы (адам саны)Пайызы (%)Халқы (адам саны)Пайызы (%)Халқы (адам саны)Пайызы (%)Еуропалық50 99582,4749 32086,5449 81090,3345 88591,8144 23094,11Түпкі халықтар2 1803,531 8303,211 4502,637251,457001,49Орта Шығыс1 9953,231 1852,083850,703650,733700,79Африкалық1 7802,889851,736551,198601,724701,00Оңтүстік Азиялық1 7752,879201,618751,596351,274250,90Шығыс Азиялық1 4102,281 6452,891 3752,491 0452,095451,16Оңтүстік-Шығыс Азиялық9151,485050,891500,271750,351600,34Латын Америкалық5200,843100,543500,631700,34400,09Басқа/аралас текті2700,442900,51800,151150,23600,13Барлық жауаптар61 83597,9756 99097,0555 14598,0849 98098,9047 00098,78Жалпы халық саны63 116100,0058 721100,0056 224100,0050 535100,0047 580100,00
European n. o. s3,3505.4%British Isles n. o. s2,3003.7%Welsh1,8453.0%Dutch1,7952.9%First Nations (North American Indian) n. o. s.+
North American Indigenous, n. o. s.1,4252.3%New Brunswicker1,3102.1%Chinese1,2202.0%Note: a person may report more than one ethnic origin. + Panethnic groups in the City of Fredericton (2001−2021)Panethnic group2021201120062001Pop. (Population)% (percentage)Pop. (Population)% (percentage)Pop. (Population)% (percentage)Pop. (Population)% (percentage)Pop. (Population)% (percentage) European 50,995 82.47 49,320 86.54 49,810 90.33 45,885 91.81 44,230 94.11 Indigenous 2,180 3.53 1,830 3.21 1,450 2.63 725 1.45 700 1.49 Middle Eastern 1,995 3.23 1,185 2.08 385 0.70 365 0.73 370 0.79 African 1,780 2.88 985 1.73 655 1.19 860 1.72 470 1.00 South Asian 1,775 2.87 920 1.61 875 1.59 635 1.27 425 0.90 East Asian 1,410 2.28 1,645 2.89 1,375 2.49 1,045 2.09 545 1.16 Southeast Asian 915 1.48 505 0.89 150 0.27 175 0.35 160 0.34 Latin American 520 0.84 310 0.54 350 0.63 170 0.34 40 0.09 Other/multiracial 270 0.44 290 0.51 80 0.15 115 0.23 60 0.13 Total responses 61,835 97.97 56,990 97.05 55,145 98.08 49,980 98.90 47,000 98.78 Total population 63,116 100.00 58,721 100.00 56,224 100.00 50,535 100.00 47,580 100.00
Тіл
Ағылшын тілін 80,2% тұрғын ана тілі ретінде қолданады. Басқа ана тілдері: француз (6,1%), араб (2,1%), қытай тілдері (1,4%), испан (0,7%), орыс (0,6%) және парсы тілдері (0,5%). Халықтың 1,4% ағылшын және француз тілдерін екі ана тілі ретінде көрсеткен.
Экономика
Нью-Брансуик үкіметі мен университеттер негізгі жұмыс берушілер болып табылады. 1960 жылдары провинциялық үкімет функцияларын орталықтандыру саясаты халық санының өсуіне әкелді. 1960-шы жылдары соғыстан кейінгі университеттерге түсушілердің санының артуына байланысты Нью-Брансуик университеті кеңейді, сондай-ақ Сент-Томас университеті салынды. Заң мектебі, қазіргі Нью-Брансуик университетінің Заң факультеті, Сент-Джон қаласынан Фредериктон аймағына көшірілді. Қалалық әкімдік ақпараттық технологиялар инфрақұрылымына белсенді түрде инвестиция жасап келеді. Фредериктон қаласы 2004 жылғы Канадалық ақпараттық өнімділік сыйлығында "Фред eZone" жобасымен – қаланың бүкіл ауманында тегін Wi-Fi қызметін ұсыну арқасында "Төрешілердің инновациялық сыйлығын" жеңіп алды. Бұл және қаланың "utelco", "e Novations" компаниялары жасаған басқа да жаңалықтар Intel компаниясын олардың жетістіктерін зерттеуге итермеледі. "Fred eZone" қаланың орталық бөлігінің көп бөлігін, сондай-ақ жақын маңдағы тұрғын үйлерді және Фредериктондағы "Регент Молл" сияқты шеткі коммерциялық аймақтарды қамтиды. 2008 және 2009 жылдары Ақылды қауымдастық форумы Фредериктонды ақпараттық технология саласындағы жұмыстарының нәтижесінде 7 ең ақылды қаланың қатарына қосты.
Өнер және мәдениет
Playhouse – провинцияның ең ірі кәсіби театр компаниясы Theatre New Brunswick-тің негізгі орны. Фестивальдарға Harvest Jazz & Blues фестивалі, Нью-Брансуик жазғы музыка фестивалі, Silver Wave кинофестивалі, Flourish Arts & Music фестивалі және Symphony New Brunswick кіреді. Фредериктон қаласы ұзақ әдеби дәстүрге ие, ол Джонатан Оделл, Чарльз Г. Д. Робертс, Блис Карман және Фрэнсис Шерманның туған жері болды. Фредериктонда тұратын жазушылардың қатарында Реймонд Фрейзер, Херб Кертис, Дэвид Адамс Ричардс, Марк Энтони Джарман және Жерард Берн бар. Фредериктонның сүйікті "Фредди – Жылаңаш жігіт" фонтаны, ресми түрде "Балық ұстаған Путто" деп аталады, 397 Queen St мекенжайындағы қала әкімшілігінің алдында орналасқан. "Фредди – Жылаңаш жігіт" 1885 жылы қала әкімі Джордж Эдвард Фенти тарапынан қалаға сыйға тартылды. Мүсінде жалаңаш херуб бейнеленген және Фредериктон қаласының сүйікті символы болып табылады. 1885 жылы орнатылғалы бері атақты мүсінге бірнеше қиындықтар туды. 2013 жылдың қаңтар айында "Жылаңаш Фредди" 128 жылдық қысқы зақымдардан кейін түпнұсқа мүсіннің көшірмесін жасау үшін Алабама штатына апарылды. Фреддидің түпнұсқасы қала әкімшілігінде сақталып, қосымша ауа райынан зақымданудан қорғалған.
Спорт
Фредериктонда кәсіби спорт командалары жоқ, бірақ екі университеттің де кең ауқымды спорт бағдарламалары бар. UNB Reds U Sports Атлантикалық университетінің спорт конференциясында, ал St. Thomas Tommies көптеген спорт түрлері бойынша Канада колледждерінің атлетикалық қауымдастығының Атлантикалық колледждер атлетикалық қауымдастығында ойнайды. Дегенмен, олардың әйелдер хоккей командасы, кросс-кантри және жеңіл атлетика командалары U Sports Атлантикалық университетінің спорт конференциясында өнер көрсетеді. Фредериктонның жоғары мектептері Нью-Брансуик мектеп аралық атлетикалық қауымдастығында түрлі спорттардан жарысады. UNB-ның ерлер хоккей командасы 8 рет ұлттық чемпион атанды және қаладағы ең көп көрермен жинайтын спорттық іс-шара болып табылады. Жастар хоккей командасы – Фредериктон Ред Уингс. Бұрынғы Фредериктон Экспресс және Фредериктон Канадиенс командалары Америкалық хоккей лигасының құрамында болды. Әр жазда Фредериктон лоялистері Регби Канада Супер лигасында өнер көрсететін Нью-Брансуик Тимбер командасын қабылдайды.
Саябақтар мен демалыс
Карлтон паркі, Солтүстік жағалау өзен жолының бір бөлігі, қайық түсіру алаңын қамтиды. Бұл парк бұрын Александр "Босс" Гибсонның теміржол депосының орны болған. The Green, Сент-Джон өзенінің солтүстік және оңтүстік жағалаулары бойында жаяу және велосипед жолы бар. Килларни көл паркі – жағажайы мен демалу орындарымен қатар, табиғат жолдарының кең желісі бар көл жағалауындағы саябақ. Оделл паркі сақталған ормандық аймақтарға, жолдарға, демалыс пен жиналыстар үшін арналған орындарға және Фредериктон ботаникалық бағына ие. Офицерлер алаңы – ашық ауада концерттер өткізілетін және қыс мезгілінде сыртқы коньки тебу айдыны бар орын. Фредериктон қаласының орталық бөлігінде орналасқан Квин Сквер паркі. Reading Park (/audio=en uk Reading.ogg/'/r//ɛ//d//ɪ//ŋ/ REDing) – ашық алаң мен ескі өркендеген орманнан өтетін жаяу жолы бар, демалысқа арналған парк. Парктің ескі ормандық аймағы – қалада сақталған қанаттылардың бірі – тоқылдақ. Уилмот паркі – қала орталығындағы демалыс саябағы.
Officers' Square is a venue for outdoor concerts and has an outdoor skating rink in the winter. Queen Square Park, in the heart of Downtown Fredericton. Reading Park (/audio=en uk Reading. ogg/'/r//ɛ//d//ɪ//ŋ/ REDing) is a passive use park incorporating an open meadow, and a walking trail through an old growth forest. The park's old growth forest is one of the city's last remaining habitats for the pileated woodpecker. Wilmot Park a recreational park downtown.
Жолдар жүйесі
Фредериктонда Сент-Джон және Нэшваак өзендерінің екі жағында орналасқан 25 жол желісі бар, олардың жалпы ұзындығы шамадан асады. Қалалық жолдардың көп бөлігі бұрынғы теміржол желілерінің орнында салынған. Олардың ішінде Сент-Джон өзені арқылы өтетін Фредериктон теміржол көпірі де бар. Фредериктондағы теміржол жолдары жүйесі Sentier NB Trail жүйесінің бір бөлігі болып табылады, ал осы жолдардың кейбіреулері ірі Trans Canada Trail желісіне қосылған.
Үкімет
Фредериктонда партиялық емес, мэр және кеңес үкіметі бар. Мэр мен кеңес төрт жылдық мерзімге сайланады, сайлау мамыр айында өтеді. Қала 12 округке бөлінген (өзеннің екі жағында алтыдан, әр округтен бір кеңесші). Қала құрамына Фредериктон Солтүстік, Фредериктон Гранд Лейк, Фредериктон Батыс Ханвелл, Оромокто Линкольн Фредериктон, Нью-Мэриленд Санбери және Фредериктон Оңтүстік провинциялық округтері кіреді. 2014 жылы партия жетекшісі Дэвид Кун Жаңа Брансуик Жасыл партиясынан сайланған тұңғыш депутат болды. Федералдық деңгейде қала Фредериктон округінің басым бөлігін құрайды.
Білім беру және ғылыми-зерттеу
Англофониялық батыс мектеп ауданы және Округтік Scolaire Francophone Sud (1-аудан) Фредериктон орта мектебі, École des Bâtisseurs және École Sainte Anne сияқты мектептерді басқарады. Лео Хейс орта мектебі мемлекеттік-жеке серіктестік болып табылады. Екі университет бар: UNB және провинцияның жалғыз католиктік университеті – Сент-Томас. Колледждердің қатарында Нью-Брансуик қолөнер және дизайн колледжі, Нью-Брансуик қоғамдық колледжі және Теңіз орман технологиясы колледжі бар. Коммерциялық университеттерге Фредериктон университеті және Йорквилл университеті кіреді. Хью Джон Флеминг Орман шаруашылығы орталығы орман шаруашылығын басқару саласында зерттеулер жүргізеді. Фредериктондағы провинциялық зерттеу ұйымы аквакультура, кен өндіру, өндіріс, энергетика және қоршаған орта салаларында маманданған.
There are two universities, the UNB, and St. Thomas, the province's only Catholic university. Colleges include the New Brunswick College of Craft and Design, the New Brunswick Community College, and the Maritime College of Forest Technology. For profit universities include University of Fredericton and Yorkville University. The Hugh John Flemming Forestry Centre researches in forestry management. Fredericton's Provincial Research Organization specializes in aquaculture, mining, manufacturing, energy and the environment.
Көлік
Әуе тасымал Фредериктон халықаралық әуежайы арқылы жүзеге асырылады. Фредериктон қалалық көлігі автобус қызметін ұсынады, бірақ жексенбі күндері жоқ. Фредериктонда велосипед жолдарының құрылысы 2008 жылдың шілде айында басталды. Жолаушылар пойызы 1960 жылдары, ал жүк тасымалы 1996 жылы тоқтатылды. Барлық теміржол жолдары қолданыстан шығарылып, алынып тасталды. Фредериктонға Шығыс Канаданың түрлі аймандарына қатынайтын «Maritime Bus» автопаркі қызмет көрсетеді. «Транс-Канада» тас жолы қаланың оңтүстік муниципалдық шекарасымен өтеді. 7 және 8-бағыттар (соңғысы – «Транс-Канада» тас жолының бұрынғы бағыты) қала аумағынан өтеді. Екі автомобиль көпірі – Вестморленд көшесіндегі және Принцесса Маргарет көпірі Сент-Джон өзені арқылы салынған. Бұл көпірлер бақыланатын жолдарға (қаланың солтүстік жағына қызмет ететін 8 және 105-бағыттарға) жалғанады.