Кіріспе

Атлантикалық Канада аймағы – Канада аймағы.

Маритим, сондай-ақ Теңіз провинциялары деп те аталады, Шығыс Канаданың үш провинциясынан тұратын аймақ: Нью-Брансуик, Нова-Скотия және Принс-Эдвард аралы. 2021 жылы Маритимнің халқы 1 899 324 адамды құрады, бұл Канада халқының 5,1% -ына тең. Канаданың ең шығыс провинциясы – Ньюфаундленд және Лабрадормен бірге Теңіз провинциялары Атлантикалық Канада аймағын құрайды. Атлантика жағалауында орналасқан Маритим аймағында Мэн шығанағы және Сент-Лоуренс шығанағы сияқты әртүрлі су алаптары бар. Аймақ АҚШ-тың Жаңа Англиясының солтүстік-шығысында, Квебектің Гаспе түбегінің оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында және Ньюфаундленд аралының оңтүстік-батысында орналасқан. Канада тарихында әртүрлі уақытта Теңіз одағы туралы идея көтерілген; 1864 жылғы Шарлоттаун конференциясындағы алғашқы талқылаулар Канада Конфедерациясының құрылуына әсер етті. Осы қозғалыс нәтижесінде үлкен Канада Доминионы құрылды. Микмак, Малисет және Пасамакуодди халықтары Маритимнің жергілікті тұрғындары, ал Акадия және британдық қоныстар 17 ғасырдан бастау алады.

Атауы

«Maritime» сөзі теңізбен байланысты сипаттағыш, яғни теңізді білдіреді; осылайша, теңізге жақын орналасқан кез келген жер «maritime» деп есептелуі мүмкін. Алайда, «Maritimes» термині тарихи тұрғыдан Нью-Брансуик, Нова-Скотия және Принс-Эдвард аралына бірлесіп қолданылып келген, олардың барлығы Атлант мұхитымен шектеседі.

Тарих

Канаданың теңіз аймақтарының тарихы 10 000 жыл бұрын Висконсин мұздық кезеңінің соңында мұздықтардың солтүстікке қарай шегінуінен кейін басталады; алғашқы халықтардың адам қоныстануы ерте кезеңде палеоиндіандармен теңіз аймақтарында басталды және шамамен 6 000 жыл бұрын аяқталды. Орта кезең 6 000 жыл бұрын басталып, 3 000 жыл бұрын аяқталды, осы кезеңде мұздықтардың еруінен теңіз деңгейінің көтерілуі басым болды. Осы кезде Архаикалық үндістер арасында Лаврентий дәстүрі деп аталатын мәдениет пайда болды, бұл термин сол кездегі алғашқы халықтарды белгілеу үшін қолданылды. Сент-Джон өзенінің аңғарында Архаикалық үнділердің зираттары мен басқа да салтанатты орындарының іздері табылды. Кейінгі кезең 3 000 жыл бұрыннан басталып, еуропалықтармен алғашқы байланысқа дейін созылды. Бұл кезеңде алғашқы халықтар Алгонкин тілді Абенаки ұлтына бірікті, олар қазіргі Вермонт, Нью-Гэмпшир және Мэн штаттарының ішкі аймақтарын мекендеді, ал Микмак ұлты бүкіл Новая Шотландия, Принс-Эдвард аралы, шығыс Нью-Брансуик және оңтүстік Гаспе түбегінде қоныстанды. Негізінен егіншілікпен айналысқан Малисет ұлты қазіргі Нью-Брансуик және Мэн штаттарының Сент-Джон және Алагаш өзендерінің аңғарларында қоныстанды. Пасамакуодди ұлты қазіргі Фанди шығанағының солтүстік-батыс жағалауын мекендеді. Микмак ұлты да осы шамада Кэбот бұғазынан өтіп, Ньюфаундлендтің оңтүстік жағалауына қоныстанды деп саналады, бірақ олар Беотхұк ұлтына қарағанда аз болды.

Еуропалық байланыс

Ньюфаундлендтен кейін, Маритим Канадада еуропалықтар қоныстанған екінші аймақ болды. Викингтер саяхатшыларының шамамен 1000 жылы Винланд аймағын ашқандығы және сол жерге қоныстанғандығы туралы мәліметтер бар, дәл осы кезеңге Ньюфаундленд пен Лабрадордағы L'Anse aux Meadows елді мекенінің жасы да сәйкес келеді. Олар қазіргі Маритим және АҚШ-тың солтүстік-шығысын да зерттеген болуы мүмкін. Джованни Кабото (Джон Кабот) және Джованни да Верраццано Англия және Франция үшін жасаған саяхаттары барысында Маритим суларында немесе оның жанынан өтіп кеткендері хабарланады. Португалиялық бірнеше саяхатшылар/картографтар, соның ішінде Диого Хомен, Маритимнің түрлі бөліктерін жазбаға алған. Дегенмен, француз саяхатшысы Жак Картье осы аймақты еуропалық держава үшін алғаш рет толыққанды зерттеп, Франция королі үшін осы аймаққа құқық талап етті. Картьеден кейін 1604 жылғы экспедицияда зерттеуші/картограф Самуэль де Шампленмен бірге келген дворян Пьер Дугуа, Сиер де Монс ілесіп келді. Олар осы кезеңде қазіргі АҚШ пен Канададағы екінші тұрақты еуропалық елді мекенді құрды, бұл Испанияның қазіргі Флоридадағы Сент-Огастин елді мекенінен кейін болды. Шампленнің Сент-Круа аралындағы елді мекені, кейін Порт-Рояльге (Аннаполис Рояль) көшірілді және сақталды. Керісінше, Американың оңтүстік жағалауындағы Роанок колониясындағы ағылшын елді мекені сәтті болмады. Француз елді мекені қазіргі Вирджиниядағы Джеймстаун елді мекенінен үш жыл бұрын құрылды. Шамплен Жаңа Францияның Канада провинциясының негізін қалаушы саналады, ол Квебек провинциясындағы қазіргі Сент-Лоуренс өзенінің төменгі аңғарының көп бөлігін қамтиды.

Акадия

Шампленнің Акадия деп аталған аймақтағы жетістігі, Фанди шығанағының оңтүстік-шығыс және солтүстік-шығыс бөліктерін қоршаған құнарлы жағалау батпақтарына француз иммигранттарының қоныстануына әкелді, олар өздерін акадиялықтар деп атады. Акадиялықтар ақырында қазіргі Жаңа Шотландия мен Нью-Брансуик құрлығына, сондай-ақ Сент-Жан аралына (Принц-Эдуард аралы), Рояль аралына (Кейп-Бретон аралы) және қазіргі Ньюфаундленд пен Лабрадордағы, Квебектегі Сент-Лоуренс шығанағының басқа да жағалауларында шағын елді мекендер құрды. Акадиялық елді мекендердің экономикасы негізінен егіншілікке бағытталған. Акадиялық балық аулау елді мекендерінің алғашқы мысалдары Жаңа Шотландияның оңтүстік-батысында және Рояль аралында, сондай-ақ Ньюфаундлендтің оңтүстік және батыс жағалауларында, Гаспе түбегінде және Квебектің қазіргі Кот-Норд аймағында пайда болды. Акадиялық балық аулау қызметінің көп бөлігі Ньюфаундлендтен шыққан және Гранд Банктерге жақын орналасқан, еуропалық балық аулау флотының үлкен көлемімен қалып қойды. Оңтүстіктегі Америка жағалауындағы ағылшын колонияларының өсуі және 17-18 ғасырларда Англия мен Франция арасындағы түрлі еуропалық соғыстар Акадияны әлемдік геосаяси күштердің орталығына жеткізді. 1613 жылы Вирджиния шабуылшылары Порт-Роялды басып алды, ал 1621 жылы Франция Акадияны Шотландияның сэр Уильям Александрға өткізді, ол оны Нова-Скотия деп атады. 1632 жылға қарай Акадия Сен-Жермен-ан-Лей шарты бойынша Шотландиядан Францияға қайтарылды. Порт-Рояль елді мекені жақын маңдағы қазіргі Аннаполис-Рояльға көшірілді. Францияның Бреттань, Нормандия және Вьен аймақтарынан келген француз иммигранттары 17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың басында Акадия колониясын мекендеуді жалғастырды. Сонымен қатар, қазіргі Чиньекто тасмуындағы Бобасин аймағында және Сент-Жан өзенінің аңғарында, сондай-ақ Сент-Жан және Рояль аралдарындағы кішігірім қауымдастықтарда маңызды елді мекендер құрылды. 1654 жылы Жаңа Англиядан келген шабуылшылар Анаполис бассейніндегі акадиялық елді мекендерге шабуыл жасады. Акадиялықтар Оливер Кромвельдің тұсындағы ағылшын конституциялық дағдарысы кезінде белгісіздікпен өмір сүрді, және Францияның аймаққа деген құқығы 1667 жылғы Бреда шартында ғана қайта расталды. Акадия тарихында Франция колониялық басқаруға үлкен мән бермеді. Францияның басымдықтары Жаңа Францияның кең аумағын қоныстандыру және нығайту, Солтүстік Американың ішкі аймақтарын және Миссисипи өзенінің аңғарын зерттеу және мекендеу болды.

Колониалды соғыс

74 жыл ішінде (1689–1763) Жаңа Англия мен Акадия арасындағы үздіксіз соғысты қамтитын алты отаршылдық соғыс болды (Еуропадағы ағылшын және француз қарым-қатынастарының шиеленісін көрсететін француз және үнді соғыстарын, сондай-ақ Әке Раль соғысын (Даммер соғысы) және Әке Ле Лутр соғысын қараңыз). Осы соғыстар барысында Жаңа Англия Ұлы көлдердің оңтүстігінде және Гудзон өзенінің батысында орналасқан ирокездер конфедерациясымен одақтасты. Акадиялықтар Вабанаки конфедерациясымен одақтасты. Бірінші соғыста, Король Уильям соғысында (Тоғыз жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры), теңіз аймағының жергілікті халқы француздармен бірге Майн штатының оңтүстігіндегі Акадия / Жаңа Англия шекарасында көптеген шабуылдарға қатысты (мысалы, Салмон-Фоллз шабуылы). Жаңа Англияның Акадияға қарсы шабуылдары, мысалы Чигнектоға қарсы шабуыл, Бенджамин Черч жүргізді. Екінші соғыста, Анн патшайымының соғысында (Испания мұрагерлік соғысының Солтүстік Америка театры) британдықтар Акадияны жаулап алды, бірақ аймақ негізінен Малисит жасақтары, Акадия жасақтары және Микмак жасақтарының бақылауында қалды. 1719 жылы Франция Сент-Лоуренс шығанағы мен Сент-Лоуренс өзеніндегі стратегиялық мүдделерін одан әрі қорғау үшін 20 жыл бойы Луисбургте үлкен бекініс салуды бастады. Массачусетс осы бекіністің мүмкіндіктері және оның портынан шығып, Гранд Банктердегі Жаңа Англия балықшыларына шабуыл жасайтын каперлер туралы хабарларға алаңдады. Төртінші соғыста, Король Георгий соғысында (Австрия мұрагерлік соғысының Солтүстік Америка театры) британдықтар Луисбургті сәтті қоршауға алды. Британдықтар үш жылдан кейін Экс-ла-Шапель келісімі бойынша Францияға Рояль аралын қайтарды, ал француздар өз күштерін қайта орнатты. 1749 жылы Луисбургтің өсіп келе жатқан қатеріне қарсы тұру үшін Галифакс қаласы негізделді және Корольдік теңіз күштері ірі теңіз базасын және цитадель құрды. Галифакс қаласының негізі қаланғандығы Әке Ле Лутр соғысын тудырды. Алтыншы және соңғы отаршылдық соғыс кезінде, француз және үнді соғысы (Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка театры), Жаңа Шотландиядағы әскери қақтығыстар жалғасты. Британдықтар Акадияны 1710 жылы жаулап алды. Келесі қырық бес жыл бойы акадиялықтар Ұлыбританияға шартсыз адалдыққа ант беруден бас тартты. Осы кезеңде акадиялықтар британдықтарға қарсы түрлі жасақтардағы операцияларға қатысып, француздық Луисбург және Форт-Бозжур бекіністеріне маңызды жабдықтау желілерін сақтап келді. Британдықтар акадиялықтардың кез келген әскери қаупін бейтараптандыруға және Луисбургке акадиялықтар ұсынып келген маңызды жабдықтау желілерін үзуге тырысты, осы үшін акадиялықтарды Акадиядан депортациялады. Британдықтар 1775 жылы Фанди шығанағындағы науқанмен акадиялықтарды қуып шығаруды бастады. Келесі тоғыз жылда 15000 акадиялықтың 12000-нан астамы Новая Шотландиядан шығарылды. 1758 жылы Луисбург бекінісі 15 жыл ішінде екінші рет қоршауға алынды, бұл жолы 27000-нан астам британдық сарбаз бен теңізшілер 150-ден астам әскери кемемен. Француздардың қарсыласуынан кейін Луисбург британдық инженерлер оны ешқашан қайтарып алмау үшін толығымен қиратты. Луисбургтің құлауымен аймақтағы француз және микмак қарсылығы күйреп кетті. Британдық күштер алдағы айларда Акадиядағы француз бақылауын басып алды, ал Сен-Жан аралы 1759 жылы Квебек қаласын бірінші қоршауға және одан кейінгі Ыбырайым жазықтары шайқасына бара жатқан британдық күштерге түсті. Соғыс аяқталды және Ұлыбритания бүкіл теңіз аймағын бақылауына алды, ал жергілікті халық Галифакс келісімдеріне қол қойды.

Америка революциясы

Жеті жылдық соғыс аяқталғаннан кейін бос қалған Акад жерлеріне алдымен 8000 Жаңа Англия плантаторлары, содан кейін Йоркширден әкелінген иммигранттар қоныстанды. Рояль аралы Кейп-Бретон аралы деп аталып, Жаңа Шотландия колониясына қосылды. Депортацияланған акадтардың кейбірі қайтып келді, бірақ Нью-Брансуиктің шығыс жағалауларына орналасты. Жаңа Шотландия (қазіргі Жаңа Шотландия және Нью-Брансуик) және Сент-Джон аралы (Принц-Эдвард аралы) колониялары да Америка революциялық соғысының әсеріне ішкірді, көбінесе американдық кемелерге қарсы қарақшылық арқылы, бірақ бірнеше жағалау қауымдастықтары американдық шабуылдардың нысанасы болды. 1775 жылы Сент-Джон аралының жаңа колониясының астанасы Шарлоттаун тоналып, провинциялық хатшысы ұрланды және Ұлы мөр ұрланды. Революциялық соғыс кезінде Маритимдердегі ең ірі әскери әрекет 1776 жылы Джонатан Эдди бастаған американдық жақтастардың Форт Камберлендке (бұрынғы Форт Бозжур) жасаған шабуылы болды. Форт бір айлық қоршаудан кейін жартылай басып алынды, бірақ Галифакстан британдық күштердің келуімен шабуылдаушылар қайтарылды. Бұл соғыстың ең маңызды салдары аймақта көптеген лоялист босқындарының қоныстануы болды (34 000, бұрынғы 17 000 қоныс аударушыларға қоса), әсіресе Шелберн және Парртаунда (Сент-Джон). 1783 жылы Париж шартынан кейін, болашақта Нью-Брансуик болады, ондағы лоялист қоныс аударушылары британдық әкімшілерді 1784 жылы Жаңа Шотландия колониясын бөліп, жаңа Нью-Брансуик колониясын құруға көндірді. Сол уақытта Жаңа Шотландия колониясының тағы бір бөлігі – Кейп-Бретон аралы да бөлініп, Кейп-Бретон аралы колониясы құрылды. Сент-Джон аралы колониясы 1798 жылдың 29 қарашасында Принц-Эдвард аралы деп аталды. 1812 жылғы соғыс Нью-Брансуик, Жаңа Шотландия, Принц-Эдвард аралы және Кейп-Бретон аралының теңіз колонияларындағы кеме қатынасына әсер етті; алайда, Галифакста және аймақтағы басқа порттардағы Корольдік флоттың күшті болуы американдық шабуылдардың кез келген маңызды әрекеттеріне жол бермеді. Теңіз және американдық қарақшылар АҚШ және Ұлыбританияның қорғалмаған кемелерін нысанаға алды, бұл сауданы одан әрі азайтты. Жаңа Брансуик пен АҚШ шекарасының бөлігінде осы қақтығыс кезінде маңызды оқиғалар болған жоқ, бірақ британдық күштер бір кезде Мейн жағалауының бір бөлігін басып алды. Бұл соғыстағы ең маңызды оқиға – британдықтардың Галифакста USS Chesapeake атты американдық фрегатын ұстауы және ұстауы болды.

19 ғасыр

1820 жылы Кейп-Бретон аралының колониясы британдық үкімет тарапынан екінші рет Жаңа Шотландия колониясына біріктірілді. Жаңа Шотландия, Жаңа Брансуик және Принс-Эдвард аралы колониялары ретінде танылған Маритим аймақтарындағы британдық қоныстану 18-шы ғасырдың соңында және 19-шы ғасырда, әсіресе Шотландиядан келген мигранттардың Жоғарғы Таулы аймақтардан ығыстырылуы және 1845-1849 жылдардағы Ұлы Ирландия ашаршылығынан қашуы салдарынан маңызды көші-қонмен жеделдеді. Осының нәтижесінде үш провинцияның маңызды бөлігі кельт мұрасының ықпалында болды, шотланд тілі (гэль) және, аздаған дәрежеде, ирланд тілі (гэль) кеңінен қолданылды, әсіресе Кейп-Бретон аймағында, бірақ қазіргі кезде олардың қолданылуы азайды. Америка Азамат соғысы кезінде көптеген Маритим тұрғындары Одақ армиясы үшін күресуге ерікті болды, ал шағын тобы Конфедерация армиясына қосылды. Дегенмен, соғыстың басты әсері кеме қатынасы саласында байқалды. Маритим кемелері Солтүстікке соғысқа қажетті жабдықтарды көп көлемде тасымалдау арқасында дамыды, себебі Одақ кемелері Конфедерацияның теңіз шабуылдарына ұшырау қаупі бар еді. Ұлыбритания мен Одақтың арасындағы дипломатиялық шиеленіс, Ұлыбританиядағы кейбір топтардың Конфедерацияның таралуын қолдауынан кейін күшейді. Одақ теңіз күштері, британдық Корольдік теңіз күштеріне қарағанда әлдеқайда кішкентай болғанымен және Маритим үшін қауіп төндірмегенімен, кейде Маритим жағалауларында Конфедерация теңіз кемелерін, әсіресе Галифакста жөндеуге және қайта жабдықтауға тырысқанда қууға тырысты. Алайда, Азамат соғысының соңына қарай планетадағы ең ірі армия болған Одақ армиясының үлкен көлемі 1860-шы жылдардың басында Маритим тұрғындарының алаңдауын арттырды. Тағы бір алаңдаушылық – Ирландиядағы британдық үкіметті құлатуға тырысқан Фениан бауырластығының Нью-Брансуиктегі шекаралық аймақтарға жасаған шабуылдарының қаупі болды. Бұл жағдайлардың жиынтығы, сондай-ақ Ұлыбританияның аймаққа әскери және экономикалық қолдауының Африка және басқа жерлердегі жаңа колониялық жобаларға басымдық беруі салдарынан төмендеуі, Маритим саясаткерлерін Маритим одағы туралы конференция өткізуге итермеледі. Конференция 1864 жылдың қыркүйек айының басында Шарлоттаун қаласында өтті. Жаңа Брансуик пен Нова-Шотландия саясаткерлері конференция Шарлоттаунда өткен жағдайда, аралдық саясаткерлерді ұсынысты қолдауға көндіре алады деп үміттенеді. Шарлоттаун конференциясы деп аталған бұл шараға көршілес Корольдік колония – Канада провинциясынан келген көптеген делегаттар да қатысты, олар өздерінің жеке күн тәртібімен шақырылған болатын. Бұл күн тәртібі Британдық Солтүстік Американың барлық аумағын біріктіріп, жаңа колония құру мәселесіне бағышталды. Шарлоттаун конференциясы келесі айда Квебек қаласында кездесуге келісіммен аяқталды, онда ресми талқылаулар өтті, содан кейін Лондон қаласындағы кездесулер және Британдық Солтүстік Америка заңына (1867) қол қою болды. Маритим провинцияларының ішінде тек Нова-Шотландия мен Жаңа Брансуик бастапқыда BNA заңына қатысты: Принс-Эдвард аралының тартыншақтығы және өркендеген ауыл шаруашылығы және балық шаруашылығы экспорттық экономикасы осы колонияның қол қоймау шешіміне әкелді.

Негізгі халықты мекендейтін орталықтар

Аймақтың ірі қалаларына Новая Шотландиядағы Галифакс және Кейп-Бретон, Нью-Брансуиктегі Монктон, Сент-Джон және Фредериктон, ал Принс-Эдвард аралындағы Шарлоттаун кіреді.

Демография

Маритим аймағы соңғы онжылдықтарға дейін көбінесе ауылдық болды, оның экономикасы балық шаруашылығы, егіншілік, орман шаруашылығы және көмір өндіру сияқты табиғи ресурстарға негізделген. Маритим халқының көп бөлігі Батыс Еуропадан шыққан: шотланд канадалықтары, ирланд канадалықтары, ағылшын канадалықтары және акадиялықтар. Жаңа Брансуик, әдетте, басқа екі Маритим провинциясынан франкофонды халық санымен ерекшеленеді. Бұрын канадалық гейл тілінде сөйлейтін ірі халық болған. Хелен Крейтон 1900 жылдардың ортасында Новая Шотландияның ауылдық аймақтарындағы кельт мәдениетін жазбаға алған. Қара канадалықтардың көпшілігі Қара лоялистердің немесе 1812 жылғы соғыстан қашқан афроамерикандықтардың ұрпақтары болып табылады. Бұл Маритим халқының көп бөлігі Қара Новая Шотландияда шоғырланған. Үш провинцияның барлығында Микмак резервациялары бар, сондай-ақ Батыс Жаңа Брансуикте Малисит халқы аз қоныстанған.

Қазіргі жағдай

Аймақтың халқының аздығын ескере отырып (Орталық Канада провинцияларымен немесе Жаңа Англия штаттарымен салыстырғанда), аймақтық экономика табиғи ресурстардың, өндірілген тауарлардың және қызметтердің таза экспорттаушысы болып табылады. Аймақтық экономика ұзақ уақыт бойы балық аулау, орман шаруашылығы, егіншілік және кен өндірісі сияқты табиғи ресурстарға байланысты болды. XIX ғасырдың екінші жартысындағы маңызды индустрияландыру болатты Трентон қаласына, Новая Шотландияға әкелді, ал кейіннен аймақтың жер астындағы көмір кен орындарын пайдалану үшін кеңінен таралған өнеркәсіптік база құрылды. Алайда, Конфедерациядан кейін бұл өнеркәсіптік база технологиялық өзгерістерге байланысты әлсіреп, Еуропа және АҚШ-пен сауда байланыстары Онтарио және Квебекпен байланыстардың пайдасына төмендеді. Соңғы жылдары, теңіз аймағының экономикасы қайтадан өндіріс саласынан үлес алып, тұрақты түрде қызмет көрсету экономикасына өтуде. Аймақтағы маңызды өндіріс орталықтарына Пикту округі, Труро, Аннаполис аңғары және Оңтүстік жағалау, сондай-ақ Новая Шотландиядағы Кансо бұғазы аймағы, Принс-Эдвард аралындағы Саммерсайд, Мирамичи аймағы, Солтүстік жағалау және Нью-Брансуиктің Жоғарғы Сент-Джон өзені аңғары жатады. Кейбір жағалау аймақтары ірі туристік орталықтарға айналды, мысалы Принс-Эдвард аралының, Кейп-Бретон аралының, Новая Шотландияның Оңтүстік жағалауының, Сент-Лоуренс шығанағының және Нью-Брансуиктің Фанди шығанағының жағалаулары. Аймақтағы көптеген университеттер мен колледждердің ақпараттық технологиялар, фармацевтика, сақтандыру және қаржы салаларындағы қосымша қызметтері, сондай-ақ зерттеулерге байланысты жаңа бастамалар экономикаға маңызды үлес қосады. Новая Шотландияның провинциялық экономикасына тағы бір маңызды үлес – теңіздегі мұнайды барлау және дамытуға байланысты түсімдер мен роялтилер. Негізінен провинцияның Атлантика жағалауындағы континенттік шельфте, Сэбл аралының жанында барлау жұмыстары 1960 жылдары басталды және 1980 жылдары мұнай өндірудің алғашқы коммерциялық кеніші пайда болды. Табиғи газ да 1980 жылдары барлау жұмыстары кезінде табылды және 1990 жылдардың соңынан бастап коммерциялық тұрғыдан өндірілуде. Новая Шотландияда теңіздегі ресурстардың әлеуетіне байланысты бастапқы үміттер жаңа жаңалықтардың болмауына байланысты төмендеді, бірақ барлау жұмыстары жалғасуда және континенттік шетке қарай жылжуда. Аймақтық көлік желілері де соңғы онжылдықтарда порттарды жаңғырту, жаңа тас жолдар салу және артериялық тас жолдарды салу, түрлі төмен сыйымды теміржол тармақтарын (Принс-Эдвард аралы мен Жаңа Шотландияның оңтүстік-батысындағы теміржол жүйесінің барлығын қоса алғанда) жабу, Кансо бұғазы мен Конфедерация көпірінің құрылысымен айтарлықтай өзгерді. Әртүрлі орталықтардағы әуежайлар жақсартылды, бұл Солтүстік Американың қалған бөлігіндегі және шетелдегі нарықтарға және бағыттарға жақсы байланыс жасады. Инфрақұрылым мен аймақтық экономиканың жақсаруына қарамастан, үш провинция Канаданың салыстырмалы түрде кедей аймақтарының бірі болып қала береді. Қалалық аймақтар өсіп, дамыса да, ауылдық және ресурстарға тәуелді қоғамдарда экономикалық қиындықтар болды, эмиграция аймақтың кейбір бөліктерінде жалғасуда. Тағы бір мәселе – аймақтағы орташа жалақы мен отбасылық табыстың төмен болуы. Мүліктің құны төмендеп, нәтижесінде бұл үш провинцияның салық базасы төмендеді, әсіресе орталық және батыс Канаданың экономикалық өсуінен пайда көретін ұлттық орташа деңгеймен салыстырғанда. Бұл 1950 жылдан бері Канададағы әлеуметтік мемлекеттің өсуіне байланысты, нәтижесінде ұлттық әлеуметтік қызметтерді ұсыну үшін теңестіру төлемдерін алу қажеттілігі туды. 1990 жылдардан бері аймақ өзінің аймақтық экономикасында ерекше дүрбелеңді кезеңді бастан кешірді, Атлантикалық Канададағы балық шаруашылығының үлкен бөліктерінің құлдырауы, Кейп-Бретон аралындағы көмір шахтасы мен болат зауытының жабылуы және үш провинциядағы әскери базалардың жабылуы. Алайда, Нью-Брансуикте Ұлттар Достастығының (CFB Gagetown) ең ірі әскери базаларының бірі бар, ол провинцияның астанасы Фредериктондағы мәдени және экономикалық салаларда маңызды рөл атқарады.

Өсу

Теңіз экономикасының экономикалық өсімнің баяулауы ұзаққа созылған, бірақ ол әрқашан осылай болған жоқ. XIX ғасырдың ортасы, әсіресе 1850 және 1860 жылдар, Маритим аймағы үшін «Алтын ғасыр» ретінде танылды. Өсім қарқынды болды, аймақта Британдық Солтүстік Американың ең дамыған өндіріс секторы және ірі халықаралық теңіз тасымалы индустриясы болды. Сондықтан, Маритимнің Канаданың өндіріс орталығынан экономикалық артта қалған аймаққа айналу себебін анықтау, аймақтың қаржылық қиындықтарын зерттеудегі басты мәселе болып табылады. Осы құлдырауға себеп болатын көптеген факторлар болды. 1867 жылы Нова-Шотландия және Нью-Брансуик Канадамен бірігіп, Конфедерацияны құрды, ал Принс-Эдвард аралы алты жылдан кейін, 1873 жылы оларға қосылды. Канада АҚШ-пен еркін сауда (Өзара келісім шарты түрінде) тоқтатылғаннан кейін бір жыл өткен соң құрылды. 1870 жылдары Джон А. Макдональдтың Ұлттық саясаты іске асырылды, бұл жаңа мемлекеттің айналасында қорғау тарифі жүйесін құрды. Осы кезеңде тауар өндірісі мен тасымалдану салаларында да маңызды технологиялық өзгерістер болды.

"Алтын ғасыр" деп аталатын

Бірнеше ғалым Конфедерацияға дейінгі жылдардағы теңіз аймақтарының "Алтын ғасыры" деп аталатын кезеңді зерттеді. Жаңа Шотландияда халық саны 1851 жылы 277 000-нан 1871 жылы 388 000-ға дейін тұрақты өсті, көбінесе иммиграция аз болғандықтан табиғи өсім есебінен. Бұл дәуір "Алтын ғасыр" деп аталды, бірақ бұл 1930 жылдары туристерді романтикалық кезеңге, алып кемелер мен антиквариаттарға тарту үшін құрастырылған миф. Жақында халық санағы деректерін пайдаланған тарихшылар бұл жаңылыс екенін көрсетті. 1851–1871 жылдары жан басына шаққандағы байлықтың жалпы өсімі болды. Дегенмен, пайданың көп бөлігі қалалық элитаға, әсіресе Галифакста тұратын бизнесмендер мен қаржыгерлерге тиді. Ең жоғары 10%-дың байлығы екі онжылдық ішінде айтарлықтай өсті, бірақ ауылдық аймақтардағы байлық деңгейі шамалы ғана жақсарды, олар халықтың басым көпшілігін құрады. Сондай-ақ, Гвин мырзалардың, саудагерлердің, банкирлердің, шахта иелерінің, кеме иелерінің, кеме жасаушылардың және кеме капитандарының гүлденгенін хабарлайды. Алайда, отбасылардың басым көпшілігі шаруалар, балықшылар, қолөнершілер және жұмысшылармен басқарылды. Олардың көпшілігі – және көптеген жесірлер де – кедейлікте өмір сүрді. Көшіп кетудің қажеттілігі күшейді. Осылайша, бұл дәуір шынымен алтын ғасыр болды, бірақ тек шағын, бірақ күшті және көзге түсетін элита үшін.

Экономикалық құлдырау

Маритимдердегі экономикалық дағдарыстың себебі тарихшылар, экономистер және географияшылар арасында қызу пікірталас пен дау тудырады. Әр түрлі пікірлерді шартты түрде «құрылымдықтарға» бөлуге болады, олар нашар саяси шешімдерді кінәлайды, ал қалғандары бұл төмендеуге технологиялық және географиялық факторлартың болмайтын себеп болғанын айтады. Канаданың қалған бөлігінен қалып қоюдың нақты мерзімін анықтау қиын. Тарихшы Крис Инвуд бұл мерзімді өте ерте деп санайды, кем дегенде Новая Шотландияда, 1870 жылға дейін, Конфедерация немесе Ұлттық саясаттың маңызды әсері тиесіз болған кезде, теңіздердің «Алтын ғасыры» аяқталғанын анық көрсетеді. Ричард Кейвс бұл мерзімді 1885 жылға жақын деп есептейді. Т. В. Эчсон осыған ұқсас көзқарас білдіреді және 1880-ші жылдардың басында Новая Шотландияда өсімнің болғанын, бірақ бұл өсім сол онжылдықтың соңында ғана әлсірегенін көрсететін маңызды дәлелдер келтіреді. Дэвид Александр бұрынғы төмендеулердің жай ғана әлемдік Ұзақ депрессияның бір бөлігі болғанын, ал теңіздер Канаданың қалған бөлігінен кейін қалды, өйткені 20-шы ғасырдың басындағы үлкен өркендеу кезеңі аймаққа аз әсер етті деп санайды. Алайда, Э. Р. Форбс 1920-ші жылдары жаңа теміржол саясаты енгізілгенге дейін, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана қарқынды төмендеудің болғанын атап өтеді. Форбс сондай-ақ, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданың қорғаныс шығындары Орталық Канададағы күшті саяси топтарға, мысалы, С. Д. Хоуға, ірі кеме жасау орындары мен зауыттарына, сондай-ақ Кейп-Бретон аралында орналасқан Канаданың ең ірі болат зауытына нашар әсер еткенін мәлімдейді. Осы кезеңде болған көлік революциясы ең маңызды өзгерістердің бірі болды және оның әсері болғаны сөзсіз. 1870-ші жылдары теңіздер Канаданың орталық бөлігімен Колонияаралық теміржол арқылы байланысты, бұл саудаға ұзақ уақыттан бері кедергі келтірген. Бұл алғаш рет теңіз өндірушілерін Орталық Канаданың өндірушілерімен тікелей бәсекеге салды. Теңіз саудасының үлгілері негізінен Жаңа Англия, Ұлыбритания және Кариб теңізімен сауда жасаудан, федералды үкіметтің тарифтік саясатымен күштелген Канаданың ішкі аймақтарымен саудаға назар аударуға айтарлықтай өзгерді. Аймақта теміржолдың салынуымен бірге ағаштан жасалған желкенді кемелердің дәуірі аяқталды, олардың орнына үлкен және жылдам болаттан жасалған пароходтар келді. Теңіздер ұзақ уақыттан бері кеме жасау орталығы болды, ал бұл сала өзгеріске ұшырады. Үлкен кемелер, сондай-ақ, Сент-Джон және Галифакс сияқты шағын халықты мекендейтін орталықтарға сирек тоқтайтын, Нью-Йорк және Монреаль сияқты қалаларға баруды жөн көретін. Тіпті, теңізші Самуэль Кунард негіздеген Cunard Line компаниясы да жыл сайын Галифакске бір ғана салтанатты сапарды жасауды тоқтатты. Технологияның рөлінен гөрі, саясаттың аймақтың құлдырауына себепкер екені туралы пікірталас күшейді. Конфедерация және одан кейінгі тарифтік және теміржол жүк тасымалы саясаты теңіз экономикасына зиянды әсер еткендігі үшін жиі айыпталады. Теңіздердің кедейлігі Орталық Канаданың саясатты бақылауына байланысты болды, ол ұлттық құрылымдарды өз баюы үшін пайдаланды деген пікірлер айтылды. Бұл 1920-ші жылдардағы теңіз құқықтарының қозғалысының негізгі көзқарасы болды, ол аймақтың қаржысына жергілікті бақылау жасауды ұсынды. Т. В. Эчсон - бұл теорияның негізгі қолдаушыларының бірі. Ол Ұлттық саясаттың алғашқы жылдары Новая Шотландияда орын алған өсімнің теміржол тарифтері мен тарифтік құрылымының әсері осы өсімді қалай бұзғанын көрсетеді. Орталық Канададан келген капиталистер теңіздердің зауыттары мен өндірістерін олардың банкротқа ұшыраған жергілікті иелерінен сатып алды және олардың көпшілігін жабуды жалғастырды, бұл Орталық Канададағы өнеркәсіпті нығайтты. Конфедерацияның алғашқы жылдарындағы саясат Орталық Канада мүдделерімен құрылды және олар сол аймақтың қажеттіліктерін көрсетті. Канаданың бірыңғай нарығы және теміржолдың пайда болуы теңіз экономикасының салыстырмалы әлсіздігін тудырды. Ачесонның пікірінше, бұл тұжырымдаманың басты бөлігі - теңіздердегі мегаполистердің жоқтығы. Монреаль мен Торонто Квебек пен Онтариодағы ірі өндіріс пен кең теміржол жүйелерінің дамуынан пайда табуға жақсы бейімделген, бұл Макдональд пен Лориер үкіметтерінің мақсаттары. Теңіздерде жағдай мүлдем басқаша болды. Бүгінде Нью-Брансуикте Сент-Джон, Монктон және Фредериктонда бірнеше орташа өлшемді орталықтар бар, бірақ маңызды халықты мекендейтін орталық жоқ. Новая Шотландияда Галифакстың төңірегінде өсіп келе жатқан қалалық аймақ бар, бірақ өнеркәсіптік Кейп-Бретон округінде халық азайып барады, сондай-ақ Бриджуотер, Кентвилл, Ярмут және Пиктоу округінде бірнеше кішкентай орталықтар бар. Принц-Эдуард аралындағы маңызды халықты мекендейтін орталықтар Шарлоттаун және Саммерсайд қалаларында орналасқан. 19-шы және 20-шы ғасырлардың соңындағы кезеңде, жағдай керісінше болды, өйткені негізінен ауылдық және ресурстарға тәуелді теңіз экономикасы Еуропалықтардың аймақтың жағалауына қоныстанғаннан бері соққан жолымен жалғасты. Аймақтың басқа аймақтармен салыстырғанда экономикалық өсімнің болмауына қарамастан, теңіздер 20-шы ғасыр бойында айтарлықтай өзгерді, жаһандық және ұлттық экономикалық тенденциялардың, сондай-ақ үкіметтің араласуының нәтижесінде. Теңіздердегі әр аймақ уақыт өте келе әртүрлі ресурстарды пайдалану және біліктілікті дамыту үшін өркендеді. Сент-Джон ағаш саудасы мен кеме жасау орталығы болды және қазір мұнай өңдеу және кейбір өндіріс орталығы болып табылады. Эдмундстон, Кэмпбелтон, Далхаузи, Батурст және Мирамичи сияқты Солтүстік Нью-Брансуик қауымдастықтары қағаз және целлюлоза өнеркәсібіне және кейбір кен өндіруіне бағытталған. Монктон теміржол орталығы болды және көліктің көп түрлі орталығына, сондай-ақ өндіріс және бөлшек сауда мүдделеріне ауысты. Галифакс қалалық аймағы Новая Шотландияның жартылай аралының бөлшек сауда және қызмет көрсету орталығына айналды, бірақ провинцияның өнеркәсібі өнеркәсіптік Кейп-Бретон және Пиктоу округтерінің көмір және болат өнеркәсібінен, Солтүстік жағалаудың және Аннаполис алқабының аралас шаруашылығынан, сондай-ақ балық аулау өнеркәсібі негізінен Оңтүстік жағалауда және Шығыс жағалауда орналасқан. Принц-Эдуард аралының басым бөлігі шаруашылық, балық аулау және туризммен байланысты. Теңіздердегі әртүрлі географиялық ерекшеліктерді ескере отырып, халықты және экономиканы орталықтандыру саясаты бастапқыда сәтті болған жоқ, сондықтан теңіздердегі зауыттар жабылды, ал Онтарио және Квебектердегі зауыттар гүлденді. S. A. Saunders сияқты ғалымдар ұсынған дәстүрлі тірек тақырыбы теңіздердің ресурстық қамтамасыз етілуін қарастырады және кеме жасау және балық аулау сияқты дәстүрлі өнеркәсіптердің құлдырауы теңіздердің кедейлігіне әкелді деп санайды, өйткені бұл процестер географияға байланысты және осылай болуға тиіс. Крис Инвуд тірек тақырыбын жаңартып, Орталық Канадаға қатысты бірнеше географиялық кемшіліктерді қарастырады. Ол Эчсонның аймақта ірі қалалық орталықтардың жоқтығы туралы аргументін қайталайды, бірақ теңіздерде Квебек пен Онтарионың қалалық және өндірістік дамуына қажетті арзан және көп мөлшердегі гидроэлектр қуаты беретін үлкен өзендердің де болмағанын қосады, сондай-ақ теңіздердің ресурстарын өндірудің құны жоғары болғанын (әсіресе Кейп-Бретон көмірінің жағдайында) және аймақтың топырағы нашар болғандықтан ауылшаруашылық секторы әлсіз болғанын айтады. Теңіздер - 19-шы ғасырда Конфедерацияға кірген және бастапқы колониялық шекараларын сақтап қалған Канаданың жалғыз провинциялары. Үш провинцияның барлығы ең аз жер көлеміне ие және қолда бар ресурстармен күшін салуға мәжбүр болды. Салыстыру үшін, бұрынғы...

Өнеркәсіп саласы

Теңіз жағалауындағы облыстардың негізгі саласы – балық аулау. Балық аулау кез келген теңіз жағалауындағы облыста кездеседі. Бұған лобстер, скумбрия, тунец, лосось және тағы да көптеген балық түрлерін аулау кіреді. Остра және лосось тұқымдас балықтарды өсіру де экономикалық тұрғыдан маңыздылығы артуда.

Жаңа Шотландия

Жаңа Шотландия ауыл шаруашылығы, орман және балық аулау салаларында өте күшті.

Принс Эдуард аралы

Туризм Принс-Эдуард аралының экономикасы үшін маңызды. «Жасыл шаңырақтан Анна» Принс-Эдуард аралында жазылған, және бұл туристерді Принс-Эдуард аралына тартады. Принс-Эдуард аралы сонымен қатар картоп егісі және балық аулау өнеркәсіптерімен қатар ауыл шаруашылығымен де белгілі.

Жаңа Брансуик

Ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығы – Нью-Брансуиктегі екі маңызды өнеркәсіп саласы. Жағалау жолының кеңдігіне қарамастан, Нью-Брансуиктің өнеркәсіп секторы балық шаруашылығының табысына толығымен тәуелді болған емес. Сонымен қатар, провинцияның кеме жасау тарихы оның орман ресурстарымен тікелей байланысты. Осы себепті, Нью-Брансуик халқы өздерінің мәдени мұрасын теңізбен емес, орман және өзендермен байланыстырады.

Саясат

Теңіз консерватизмі Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Қызыл Тори дәстүрінің маңызды бөлігі болды, оның негізгі ықпалы – бұрынғы Новая Шотландия премьер-министрі және федералды Прогрессивті консервативтік партияның басшысы Роберт Стэнфилд және Нью-Брансуик Тори саясаткері Дальтон Кемп. Соңғы жылдары аймақтағы әлеуметтік-демократиялық Жаңа демократиялық партия (НДП) федералды және провинциялық деңгейде елеулі табыстарға жетті. НДП Нью-Брансуиктен парламент мүшелерін сайлады, бірақ партияның федералды және провинциялық деңгейдегі басым бөлігі қазіргі уақытта Новая Шотландияның Галифакс аймағында шоғырланған. Өнеркәсіптік Кейп-Бретон тарихи еңбек қозғалысының ортасы болды, Кооперативтік Комонвелл федерациясының (кейін НДП) депутаттарын сайлады және тіпті Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде Канада Коммунистік партиясының көптеген алғашқы мүшелерін тәрбиеледі. 2004 жылғы федералды сайлауда НДП Новая Шотландияда 28,45% дауыс жинады, бұл кез келген басқа провинциядан жоғары көрсеткіш. 2009 жылғы провинциялық сайлауда НДП аймақтағы алғашқы көпшілік үкіметін құрды. 2004 жылғы федералды сайлауда консерваторлар 1993 жылғы сайлауды есептемегенде, оңшыл партия үшін аймақтағы ең нашар нәтижелердің бірін көрсетті. Консервативтік партия 2008 жылы өкілдік санының өсуін қамтамасыз етті және 2011 жылғы сайлауда 13 депутат сайлады. Дегенмен, 2015 жылғы сайлауда Либералдық партия консервативтік (және НДП) барлық қарсыластарын жеңіп, аймақтағы барлық орынды жеңіп алды. Канаданың Либералдық партиясы бұрынғы аралық аймақтардағы араласушы саясатының арқасында жақсы нәтижелерге қол жеткізді. Нью-Брансуиктің Акадия түбегі әлеуметтік-саяси себептермен, сондай-ақ әртүрлі партиялардың француз тілдес халқына қатысты ұстанымына байланысты либералдарға немесе НДП-ға дауыс беруге бейім. 1997 жылғы федералды сайлауда премьер-министр Жан Кретьеннің либералдары маусымдық жұмысшыларға жұмыссыздық жәрдемақысын қысқарту, бірнеше Канада Қарулы күштері базаларын жабу, тауарлар мен қызметтер салығын жою туралы уәдесін орындамау, провинциялық теңестіру төлемдерін, денсаулық сақтауды, орта білімнен кейінгі білім беруді және әуежайлар, балық аулау порттары, теңіз порттары және теміржолдар сияқты аймақтық көлік инфрақұрылымын қысқарту салдарынан ПК және НДП-дан ауыр жеңіліске ұшырады. Либералдар Принс-Эдвард аралы мен Нью-Брансуикте орын сақтады, ал Новая Шотландияда толығымен орынсыз қалды, бұл тарихта екінші рет болды (алғашқы рет Дифенбейкердің үстемдігі). 2015 жылы либералдар консервативтік және НДП депутаттарын жеңіп, аралық аймақтардағы барлық орынды жеңіп алды. Қазіргі уақытта Канада Парламентінде 25 депутат (Новая Шотландия – 11, Нью-Брансуик – 10, Принс-Эдвард аралы – 4) және 24 сенатор (Новая Шотландия мен Нью-Брансуик – 10-нан, Принс-Эдвард аралы – 4) өкілдік етеді. Мұндай деңгейдегі өкілдік Конфедерация кезінде белгіленді, онда аралық аймақтар ұлттық халықтың үлкен бөлігін құрады. 20 ғасырдағы иммиграциялық толқын кезінде Батыс және Орталық Канаданың халық санының салыстырмалы түрде өсуі аралық аймақтардың ұлттық халық санындағы үлесін 10%-дан төмендетіп, Парламентте артық өкілдікке әкелді, кейбір федералды округтерде 35 000-нан аз адам тұрады, ал Орталық және Батыс Канадада округтерде әдетте 100 000–120 000 адам тұрады. Канада Сенаты аймақтық принцип бойынша құрылған, ол аралық аймақтарға, Онтариоға, Квебекке және Батыс Канадаға тең орын береді (24), сондай-ақ Ньюфаундленд пен Лабрадордың және үш аумақтың кіруіне қосымша. Конституцияда бекітілген бұл модель елдің ешбір аймағының Сенатта артық ықпал етуіне жол бермеу үшін жасалды. Ұлттық халықтың үлесі Конфедерация кезіне қарағанда әлдеқайда аз болғандықтан (аралық аймақтар), Сенатта да артық өкілдікке ие, әсіресе Онтарио мен Батыс провинцияларының халық санының өсуімен салыстырғанда. Бұл Сенатты реформалау туралы шақыруларға әкелді, бірақ мұндай қадам конституциялық өзгерістерді қажет етеді. Сенаттағы орын санымен байланысты тағы бір фактор – 20 ғасырдың басындағы конституциялық түзетуде ешбір провинцияның сенаторлар санынан кем емес депутаттары болуы керек деп белгіленген. Бұл сот шешімі Принс-Эдвард аралы үкіметінің сол кездегі ұлттық халықтың азаюына байланысты сол провинциядағы депутаттар санын 4-тен 3-ке төмендету ұсынылғаннан кейін берген шағымынан кейін туды. 1873 жылы ПЭИ Конфедерацияға 6 депутат және 4 сенатормен қосылды, бірақ 20 ғасырдың басына қарай бұл көрсеткіш 4 депутатқа дейін төмендетілді. Сенаторлар осы уақытта өмір бойына тағайындалғандықтан, бұл құрметті орындар Канаданың кез келген жерінде ұзақ уақытқа бос тұрмады. Нәтижесінде ПЭИ-дің шағымы федералдық үкімет тарапынан қабылданды және федералдық өкілдік деңгейі сақталды. 1989 жылғы бюджеттен кейін, либералды сенаторлар тауарлар мен қызметтер салығын құру заңнамасын тоқтатуға тырысып, филибюстер жасағаннан кейін премьер-министр Брайан Малруни жаңа провинцияларда, соның ішінде Нью-Брансуикте қосымша орындар құру арқылы Сенатты «толтырды», бірақ бұл провинциялар Сенаттағы өкілдік өзгерісін көрсету үшін депутаттар санын арттыруға тырысқан жоқ.