Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Византия империясының Италия түбегіндегі провинциясы (965–1071)
Province of the Byzantine Empire in the Italian Peninsula (965–1071)
Италияның катепанаты (немесе катапанаты) (Katepaníkion Italías) 965 жылдан 1071 жылға дейін Византия империясының провинциясы болды. Ең ірі аумағында ол Монте Гарганодан Салерно шығанағына дейінгі сызықтың оңтүстігіндегі Италияның құрлық бөлігін қамтыды. Ол сызықтың солтүстігінде Амальфи мен Неаполь да катепан арқылы Константинопольге адалдықтарын сақтады. Италияның Капитаната аймағы өз атын катепанионнан (katepanikion) алған.
The Catepanate (or Catapanate) of Italy ( Katepaníkion Italías) was a province of the Byzantine Empire from 965 until 1071. At its greatest extent, it comprised mainland Italy south of a line drawn from Monte Gargano to the Gulf of Salerno. North of that line, Amalfi and Naples also maintained allegiance to Constantinople through the catepan. The Italian region of Capitanata derives its name from katepanikion.
Тарих
751 жылы Равенна экзархатының құлдырауынан кейін Византия Оңтүстік Италияның істерінен шамамен бір ғасыр бойы қалысқан еді, бірақ Константинополь тағына Василий I-нің (867–886 жылдары билеген) келуі бұл жағдайды өзгертті: 868 жылдан бастап императорлық флот пен византиялық дипломаттар Адриатика теңізін сарацендердің шабуылдарынан қорғау, Далмациядағы византиялық үстемдікті қайта орнату және Италияның бір бөлігіне византиялық билікті қайта кеңейту үшін күш салды. Осы күш-жігердің нәтижесінде 873 жылы Отраното сарацендерден тартып алынды, ал 871 жылы Киелі Рим императоры Людовик II арабтардан басып алған Бари 876 жылы византиялық билікке көшті. 880-ші жылдардың ортасында қабілетті генерал Никефор Фоканың жорықтары Апулия мен Калабрияның көп бөлігіне византиялық билікті кеңейтті. Осы жеңістерді оның ізбасарлары жалғастырды және 892 жылы Лонгобардия тақыбының құрылуымен аяқталып, Оңтүстік Италияда византиялық биліктің қайта жандануының негізін қалады. Апулия, Калабрия және Базиликата аймақтары 11 ғасырға дейін византиялық билікте болды. Шамамен 965 жылы Лукания тақыбы құрылды, ал Баридің стратэгы (әскери губернаторы) Италияның кетепано шеніне көтерілді, көбінесе патрикий дәрежесімен. Кетепано атағы грек тілінде «ең жоғары» дегенді білдіреді. Бұл көтерілу, бұрын византиялық иелік болған, бірақ соңғы кезде арабтарға өткен Сицилияны жоғалтқаннан кейін әскери тұрғысынан қажет деп танылды. 1017 жылы Монте-Сант-Анджело-суль-Гарганоға қажыналық сапармен келген кейбір норманды оқиғақорлар Апулияның ломбард қалаларына византиялықтарға қарсы күресте көмектесті. 1016 жылдан 1030 жылға дейін нормандар жалақылы әскерлер болып, византиялықтарға немесе ломбардтарға, содан кейін Неаполь герцогы Сергий IV-ке қызмет етті, олардың басшысы Ранульф Дренготты 1030 жылы Аверса бекінісіне орналастырды. Бұл нормандарға Оңтүстік Италияда алғашқы бекініс берді, содан кейін олар жерді ұйымдасқан түрде басып алды. 1030 жылы Вильгельм мен Дрого, Нормандияның Кутанс абыройынан шыққан Танкред де Отвильдің үлкен ұлдары Оңтүстік Италияға келді. Екеуі де 1040 жылға дейін провинцияның көп бөлігін жоғалтқан византиялықтардан Апулияны тартып алуға ұйымдасқан түрде тырысты. Бари 1071 жылдың сәуір айында нормандар басып алды, ал византиялық билік Италияда Юстиниан I-нің жаулап алуларынан бес ғасыр өткен соң толыққан тоқтатты. 1154-1156 жылдары император Мануил I Комненнің жоспары бойынша византиялықтар Бариді қоршауға қайта оралды және нормандық билікті құлатуға жақын болған жаппай көтеріліске итермелеуде белгілі бір табысқа жетті (бұрынғы кетепанаттың көп бөлігін византиялық империяға қайтару мүмкін болды), бірақ нәтижелер «жамандықтан кері қайтарылды». Апулия мен Кампанияның катапаны шені 1166 жылы Наварраның королева-регенті Маргареттің туысы Гилберт Гравина графына қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды. 1167 жылы Гилберт катапан ретінде өзінің билігін пайдаланып, неміс әскерлерін Кампаниядан шығарып, Фридрих Барбароссаны Анкона қоршауын көтеруге мәжбүр етті.
Following the fall of the Exarchate of Ravenna in 751, Byzantium had been absent from the affairs of southern Italy for almost a century, but the accession of Basil I (reigned 867–886) to the throne of Constantinople changed this: from 868 on, the imperial fleet and Byzantine diplomats were employed in an effort to secure the Adriatic Sea from Saracen raids, re establish Byzantine dominance over Dalmatia, and extend Byzantine control once more over parts of Italy. As a result of these efforts, Otranto was taken from the Saracens in 873, and Bari, captured from Arabs by the Holy Roman Emperor Louis II in 871, passed under Byzantine control in 876. The expeditions of the capable general Nikephoros Phokas the Elder in the mid 880s further extended Byzantine control over most of Apulia and Calabria. These victories were followed up by his successors and laid the foundation of a resurgence of Byzantine power in southern Italy, culminating in the establishment of the theme of Longobardia in c. 892. The regions of Apulia, Calabria and Basilicata would remain firmly under Byzantine control until the 11th century. In c. 965, a new theme of Lucania was established, and the stratēgos (military governor) of Bari was raised to the title of katepanō of Italy, usually with the rank of patrikios. The title of katepanō meant "the uppermost" in Greek. This elevation was deemed militarily necessary after the final loss of nearby Sicily, a previously Byzantine possession, to the Arabs. Some Norman adventurers, on pilgrimage to Monte Sant'Angelo sul Gargano, lent their swords in 1017 to the Lombard cities of Apulia against the Byzantines. From 1016 to 1030 the Normans were pure mercenaries, serving either Byzantine or Lombard, and then Duke Sergius IV of Naples, by installing their leader Ranulf Drengot in the fortress of Aversa in 1030. This gave the Normans their first foothold in southern Italy from which they began an organized conquest of the land. In 1030, William and Drogo, the two eldest sons of Tancred of Hauteville, a noble of Coutances in Normandy arrived in southern Italy. The two joined in the organized attempt to wrest Apulia from the Byzantines, who had lost most of that province by 1040. Bari was captured by the Normans in April 1071, and Byzantine authority was finally terminated in Italy, five centuries after the conquests of Justinian I. In 1154 1156, through a plan hatched by Emperor Manuel I Komnenos, the Byzantines returned briefly to besiege Bari and were moderately successful in inciting a mass revolt which nearly toppled Norman control (potentially handing much of the former Katepanate back to the Byzantine Empire), but the gains were "reversed by misfortune". The title Catapan of Apulia and Campania was revived briefly in 1166 for Gilbert, Count of Gravina, the cousin of the queen regent Margaret of Navarre. In 1167, with his authority as catapan, Gilbert forced German troops out of the Campania and compelled Frederick Barbarossa to raise the siege of Ancona.