Италия банкі: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Итальяндық банк

Banca Monte dei Paschi di Siena S.p.A., BMPS немесе жай ғана MPS деп аталатын итальяндық банк – итальяндық банк. 1472 жылы құрылған және қазіргі түрінде 1624 жылы бекітілген, бұл анықтамасына байланысты әлемдегі ең көне немесе екінші ең көне банк, сондай-ақ Италиядағы ең ірі бес коммерциялық және бөлшек сауда банкінің бірі. 1995 жылы банк (сол кезде Monte dei Paschi di Siena деп аталған) заңды корпорациядан Banca Monte dei Paschi di Siena (Banca MPS) деп аталатын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке айналды. Monte dei Paschi di Siena қоры банктің қайырымдылық қызметтерін жалғастыру және 2013 жылғы құтқаруға дейін оның ең ірі акционері болу үшін құрылды. Mediobanca-ның зерттеулеріне және Banco BPM-нің баспасөз хабарламасына сәйкес, Banco BPM 2017 жылдың 1 қаңтарында Banco BPM ресми түрде құрылғаннан кейін, 2016 жылдың 31 желтоқсанында Италиядағы үшінші ірі коммерциялық банктік тобы ретінде (жалпы активтері бойынша) BMPS-ті озып кетті. 2016–2017 жылдары BMPS құлдыраудың алдын алу үшін күресіп, 2017 жылдың шілдесінде Италия үкіметінен қайтадан көмек алды. 2020 жылы BMPS-тің шамамен 1400 филиалы, 21000 қызметкері және 3,9 миллион тұтынушысы болды. 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау күшіне енгеннен бері ол маңызды мекеме деп тағайындалды және нәтижесінде Еуропалық Орталық банк тікелей қадағалауда.

Тарих

Banca Monte dei Paschi di Siena тарихы 1472 жылдың 4 наурызында Сиена Республикасы Магистратурасының бұйрығымен құрылған, жарғысы бекітілген, құдайшылдық қорына (monte di pietà) бастау алады. Сондықтан ол үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан әлемдегі ең көне банк деп есептеледі. Оның негізі 1419 жылы жазылған Statuto dei Paschi, Мареммадағы ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығымен байланысты барлық қызметті реттейтін заң. Оның қазіргі түрі 1624 жылы Сиена Тоскананың Ұлы Герцогтығына қосылғанда қалыптасты, және Ұлы Герцог Фердинанд II Монте сақтаушыларына кепілдік ретінде Маремма мемлекеттік жайылымдарынан түсетін кірісті ("Паски" деп аталатын, банкке атын берген) берді. Банк 17 және 18 ғасырларда банктік қызметін консолидациялап, кеңейтті. Италияның бірігуімен банк өз бизнесін Италия жарты аралында кеңейтіп, ипотекалық несиелер сияқты жаңа қызметтерді бастады, бұл Италиядағы алғашқы тәжірибе болды. MPS сондай-ақ Cassa di Risparmio di Prato-ны құтқаруға қатысып, оның ірі акционеріне айналды. 1995 жылдың 8 тамызында Италия Республикасы Қазынашылық министрлігінің жарлығымен екі мекеме құрылды: Banca Monte dei Paschi di Siena S.p.A. және Fondazione Monte dei Paschi di Siena, білім, ғылым, денсаулық сақтау және өнер салаларында, әсіресе Сиена қаласы мен провинциясына қатысты көмек, қайырымдылық және әлеуметтік пайдалы қызметтер көрсетуді заңдық мақсаты ретінде белгілеген коммерциялық емес ұйым. 1999 жылдың 25 маусымында Banca Monte dei Paschi di Siena Италия қор биржасында сәтті тіркелді.

Дүниежүзілік қаржы дағдарысы (2008-2012 жж.)

Еуропалық мемлекеттік қарыз дағдарысында итальяндық мемлекеттік қарыздың өсімдігі мен құнсыздануынан кейін, MPS 2012 жылдың бірінші жартысында 2 миллиард доллардан астам шығынға ұшырады, қайта капиталдануға мәжбүр болды және қайта құрылымдау немесе одан да жаман жағдайға тап болды. Қайта капиталдануға дейін басым үлесіне ие болған Fondazione Monte dei Paschi di Siena ұзақ уақыт бойы үлесін азайтатын жаңа капитал шығаруға келіспеді. 2012 жылдың қыркүйегінде, тіпті капиталды сусыздандырғаннан кейін де, банк қосымша капитал алмасу үшін ұлттық үкіметке үлестің көбеюіне келісім білдірді. 2012 жылдың желтоқсанында Cassa di Risparmio di Biella e Vercelli компаниясы Cassa di Risparmio di Asti компаниясына шамамен 205,5 миллион еуроға сатылды.

Жасырын шығындар және Италия банкіне көмек (2013)

2009 жылы Санторини мен Алессандрия операциялары зор шығынға ұшырады. Бұл шығынды банк есептіліктерінен жасыру үшін жоғарғы басшылық, оның ішінде банк президенті Джузеппе Муссари, Deutsche Bank және Nomura банктерімен туынды келісімшарттар жасасуды шешті. Нәтижесінде 13 банк басшысы түрмеге кесілді. Санторини мен Алессандрия операцияларының туынды келісімшарттарға дейінгі кезеңдегі жиынтық шығыны 500-750 миллион еуроға бағаланды. Бұл операцияларға қатысты құжаттар банк аудиторларына немесе Banca d'Italia-ға ұсынылмады. Туынды келісімшарттар мен оларға байланысты құжаттама 2012 жылдың қараша айының соңында банктің жаңа басқармасы тарапынан ашылып, жарияланды. Аталған құжаттар 2012 жылдың желтоқсаны мен 2013 жылдың қаңтары аралығында Banca d'Italia-ға жіберілді. Акционерлер мен сарапшылар банк деривативтерден туған шығынды жарияламағанын анықтады. 2013 жылдың 22 қаңтарында банк акциялары биржада 5,6%-ға төмендеді, ал Муссари Associazione Bancaria Italiana президенті лауазымынан кетті. 2013 жылдың 23 қаңтарында жасырылған туынды келісімшарттар туралы мәлімдеме жасалды. Сол күні банк акциялары биржада 8,43%-ға құлдырады, келесі күні тағы 8% төмендеді. 2013 жылдың 25 қаңтарында банк акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы өтті. Олар директорлар кеңесіне акционерлік капиталды Монти облигацияларын айналдыру құқығын жүзеге асыру үшін ең көп дегенде 4,5 миллиард еуроға дейін ұлғайтуға өкілеттік берді. MPS 3,9 миллиард еуро көлемінде қаржылық көмек сұрады, оның 1,9 миллиард евросы бұрынғы Tremonti облигацияларын алмастыруға бағытталды. Директорлар кеңесіне берілген төтенше өкілеттіктерге акциялармен төленетін дивидендтерді төлеу мақсатында акционерлік капиталды 2 миллиард еуроға ұлғайту мүмкіндігі де кірді. Акционерлер 98% дауыспен мақұлдады. Дауыс беруден кейін банк акциялары үш күн ішінде үш сауда сессиясында құнының 20%-дан астамын жоғалтқаннан кейін 11,36%-ға қалпына келтірді. 2013 жылдың 26 қаңтарында Banca d'Italia (Италия банкі) банктің 3,9 миллиард еуроға (5,3 миллиард доллар) құтқару туралы өтінімін мақұлдады. Компания 2013 жылы Италияның нарық реттеушісін 2012 жылдың қазан айында, 4,1 миллиард еуролық (5,47 миллиард доллар) мемлекеттік құтқаруды алғанға дейін аз уақыт бұрын қателеуіне қатысты жаңа дау тудырды. 2013 жылдың 29 желтоқсанында Fondazione Monte dei Paschi di Siena 3 миллиард еуроға жаңа акцияларды шығару жоспарларын қабылдамады, бұл капиталды жинау мерзімін кем дегенде 2014 жылдың мамырына дейін ықшамдады және ұлттандыру қаупін арттырды. 2019 жылдың қараша айында үш жылдық сот процесінен кейін 13 бұрынғы банк басшысы түрме жазасын алды. Monte dei Paschi компаниясының бұрынғы төрағасы мен бас директоры әрқайсысы жеті жылдан, екі жоғары лауазымды қызметкер бес және төрт жылдан сотталды. Deutsche Bank-тың үш банкирі бес жылдан, ал Nomura-ның екеуі бес және үш жылдан жаза алды. Сот олардың 2008-2012 жылдар аралығында күрделі туынды келісімшарттарды пайдаланып, Monte dei Paschi компаниясының 2 миллиард еуролық шығынын жасыру үшін сөз байласқанын анықтады. Deutsche Bank және Nomura 160 миллион еуро айыппұл төледі, ал Monte dei Paschi 2016 жылы жасалған келісім бойынша 10,6 миллион еуро төледі. 2022 жылдың мамырында Милан апелляциялық соты бұрынғы басшылар мен екі банкке қатысты 2019 жылғы сот шешімін күштен шығарып, Deutsche Bank пен Nomura Holdings Inc-ке қатысты салынған тыйымды жойды. 2023 жылдың қазанында Италияның Жоғарғы кассациялық соты Monte dei Paschi деривативтер ісі бойынша ақталғандарды растады.

In 2009, the Santorini and Alessandria operations began creating huge losses. In order to hide them in the bank's financial statements, the top management, including Giuseppe Mussari, the bank president, chose to enter into derivative contracts with Deutsche Bank and Nomura. This arrangement eventually led to prison sentences for 13 bank executives. Estimates of the losses accumulated by the Santorini and Alessandria operations in the period leading up to the derivative contracts range from €500 to €750 million. The documentation concerning these operations was never communicated to the bank's own auditors or the Banca d'Italia. The derivative contracts and related documentation were discovered and made public by the new board of the bank at the end of November 2012. The documentation was then forwarded to the Banca d'Italia between December 2012 and mid January 2013. The shareholders and the analysts have ascertained that the bank had not declared losses from derivatives. On 22 January 2013, the bank's shares lost 5.6% on the stock exchange and Mussari resigned as president of Associazione Bancaria Italiana. On 23 January 2013, the scandal of the hidden derivatives was revealed. The bank's shares dropped 8.43% on the stock exchange that day, and another 8% the next day. On 25 January 2013, an extraordinary general meeting of the shareholders of the bank was convened. They resolved to grant the Board of Directors the power to increase the share capital by a maximum amount of €4.5 billion to service the exercise of conversion rights of the bank of the Monti bonds. MPS called for an intervention of €3.9 billion, including €1.9 billion for the replacement of the previous Tremonti bonds. The delegation of the extraordinary powers to the Board of Directors has also included the possibility of increasing the share capital of €2 billion at the exclusive service of the payment of interest payable in shares. The shareholders approved with a 98% vote in favour. After the vote, the bank recovered 11.36% on the stock exchange after having lost more than 20% of its value in three sessions in three days. On 26 January 2013 the Banca d'Italia (Bank of Italy) approved a bailout request from the bank for €3.9 billion ($5.3 billion). The firm sparked fresh controversy in 2013 when it was accused of misleading Italy's market regulator in October 2012, shortly before it received a 4.1 billion euro ($5.47 billion) state bailout. On 29 December 2013, Fondazione Monte dei Paschi di Siena rejected plans for issuing €3 billion worth of new shares, delaying the raising of capital until at least May 2014 and increasing the risk of nationalization. In November 2019, after a three year trial, 13 former bank executives received prison sentences. The Monte dei Paschi ex chairman and CEO received seven years each; two senior executives five and four years. Three bankers from Deutsche Bank received five years and two from Nomura received five and three years. The court decided that they had conspired to hide Monte dei Pasche's losses of €2bn between 2008 and 2012 by using complicated derivative contracts. Deutsche Bank and Nomura were fined €160m; Monte dei Paschi had paid €10.6m after a plea bargain in 2016. Following an appeal, in May 2022, a Milan appeals court ruling overturned the 2019 conviction of the former executives and the two banks over derivative deals and cancelled the seizures imposed on Deutsche Bank and Nomura Holdings Inc. In October 2023, Italy's Supreme Court of Cassation confirmed the acquittals in Monte dei Paschi derivatives case.

Пайдалылыққа және жекешелендіруге қайта оралған (2023 жылдан бастап)

2023 жылғы 20 қарашада Италия үкіметі MPS-тегі 25% үлесін сатты, осылайша банкты ішінара жекешелендіріп, үкіметтік үлесін 64%-дан 39%-ға дейін төмендетті. 2022 жылы 178 миллион еуролық зиянға ұшырағаннан кейін, MPS 2023 жылғы толық жылдық пайдаға 2 миллиард еуродан астам рекордтық табыспен қайта оралды. 2024 жылғы ақпанда MPS 2010 жылдан бері алғашқы дивидендін төледі, акционерлерге 315 миллион еуро қайтарды. 2024 жылғы 27 наурызда Италия үкіметі MPS-тегі тағы 12,5% үлесін шамамен 650 миллион еуроға сатты. Бұл сату Италияның MPS-тегі үлесін 39,2%-дан 26,7%-ға дейін азайтып, үкіметтің MPS-ті жекешелендіру жоспарын ілгерілетуге көмектеседі.

Мәдени және экономикалық даму

Сиенадағы Салимбени сарайындағы МПС штаб-пәтерінде өнер коллекциясы мен ғасырлар бойы өмір сүрген көптеген баға жетпес тарихи құжаттар сақталған. Алайда, бұл коллекция көбінесе жұртшылыққа ашық емес. Банк соңғы рет сатып алған өнер туындысы – Сегна ди Бонавентураның алтын жалатылған панеліне шамамен 1 миллион еуро жұмсалды. Сонымен қатар, банк қазіргі уақытта Lega A лигасында және Еуролигада тұрақты қатысатын Сиена қаласының «Mens Sana Basket» баскетбол клубының негізгі демеушісі ретінде халықаралық деңгейде танымал. 2010 жылы банк Тоскананың орталық ауданындағы шағын Сиена–Ампуньяно әуежайын кеңейтіп, оны халықаралық әуежайға айналдыруға қаржы бөлді. Халықаралық және жергілікті топтар бұл кеңейтуге қарсылық танытып, оның аймақтың табиғи сұлулығына, экологиялық жағдайға және туризмге зиян келтіретінін айтты. Нәтижесінде, жобаны жүзеге асыру үшін құрылған «Aeroporto di Siena S.p.A.» компаниясы таратылды. Еуро дағдарысына дейін банктың табысы «Палио ди Сиена» фестивалын, Сиена қаласының тарихи ғимараттарын қайта жаңартуды және Тоскана жазығын ғылыми-зерттеу орталығына айналдыруға бағытталған «биотехнологиялық бағдарламаларды» қаржыландырды. 1996 жылдан 2010 жылға дейін жыл сайын орташа есеппен 150 миллион доллар жұмсалған ақшаның көбі 2010 жылдан бері «жоғалып кетті». 2010 жылдан бастап банкке байланысты және байланыссыз туындаған шығындардың салдарынан, қор басқа ұйымдарға барлық қаржылық қолдауды тоқтатуға мәжбүр болды.