Солтүстік Американың Ұлы көлдер аймағы үшін күрес (1754–1815)
Sixty Years' War
Солтүстік Американың Ұлы көлдер аймағы үшін 1754-1815 жж. болған 60 жылдық соғыс: Британ, француз, испан империялары мен үнді тайпаларының қақтығысы. Тарихымызды зерттеңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Американың Ұлы көлдер аймағын бақылау үшін күрес (1754–1815)
Struggle for control of the Great Lakes region of North America (1754–1815)
Алпыс жылдық соғыс (1754–1815) – Солтүстік Американың Ұлы көлдер аймағын, оның ішінде Шамплейн және Джордж көлдерін бақылау үшін болған әскери күрес. Бұл бірнеше ұрпақ бойына созылған бірқатар соғыстарды қамтиды. Бұл қақтығыстарға Ұлыбритания империясы, француз отаршылдық империясы, АҚШ, Испания империясы және Американың жергілікті халықтары қатысты. «Алпыс жылдық соғыс» терминін академиялық тарихшылар осы дәуірді жеке-жеке оқиғалар ретінде емес, тұтас бір кезең ретінде қарастыру үшін пайдаланады.
The Sixty Years' War (; 1754–1815) denotes a military struggle for control of the North American Great Lakes region, including Lake Champlain and Lake George, encompassing a number of wars over multiple generations. The conflicts involved the British Empire, the French colonial empire, the United States, the Spanish Empire, and the Indigenous peoples of the Americas. The term Sixty Years' War is used by academic historians to provide a framework for viewing this era as a whole, rather than as isolated events.
Француздар мен үндістер соғысы (1754 1763)
Канадалықтар бұл соғысты жеті жылдық соғыстың американдық аренасы деп қарастырады, ал американдықтар оны еуропалық қақтығыстарға ешқандай қатысы жоқ, жеке американдық қақтығыс деп санайды. Кейбір ғалымдар бұл соғысты Ұлыбритания мен Франция патшалықтары арасындағы үлкен күрес ретінде түсіндіреді, ал көптеген тарихшылар оны Британдық Америка және Жаңа Франция колониялары арасындағы қақтығыс деп есептейді, екі жаққа да түрлі үнді тайпалары, сондай-ақ "ана елінен" келген көмекпен қолдау көрсетілді. Екі тарап та Огайо аймағы мен Ұлы көлдер аймағын бақылауға ұмтылды, Жаңа Францияда бұл аймақ "жоғарғы ел" (pays d'en haut) деп белгілі болды. "Жоғарғы елдің" үнділері француздармен ұзақ жылдар бойы сауда байланыстарында болды және көбінесе француздармен бірге шайқасты. Ирокез конфедерациясы, мохоктардан басқа, британдық одақтастар ретінде соғысқан, қақтығыста бейтараптық саясатын ұстанбаққа тырысты. Жаңа Францияның британдықтар тарапынан басып алынуы аймақтағы француз колониялық билігінің аяқталуын және Канадада британдық үкіметтің орнатылуын білдірді.
Canadians view this war as the American theater of the Seven Years' War, whereas Americans view it as an isolated American conflict with no bearing on European conflicts. Some scholars interpret this war as part of a larger struggle between the Kingdoms of Great Britain and France; most historians view it as a conflict between the colonies of British America and those of New France, each supported by various Indian tribes with some assistance from the "mother country". Both sides sought control of the Ohio Country and Great Lakes region, known in New France as the "upper country" (the pays d'en haut). Indians of the pays d'en haut had longstanding trade relations with the French and generally fought alongside the French. The Iroquois Confederacy attempted to remain neutral in the conflict, except for the Mohawks who fought as British allies. British conquest of New France marked the end of French colonial power in the region and the establishment of British rule in Canada.
Понтиак соғысы (1763 1765)
Жеңіліс тапқан француздардың үндістандық одақтастары, британдықтардың тайпалық дипломатияны жүргізуіне наразы болғандықтан, оларға қарсы соғыс бастады. Понтиак Детройттан (қазіргі Мичиган штаты), Пенсильвания мен Нью-Йоркке, тіпті Миссисипи өзені бойына дейін британдық бекіністеріне шабуыл жасауға дайын одақтастар тапты. 1764 жылы британдық әскери экспедициялары келесі екі жыл ішінде бейбіт келіссөздерге алып келді, соның нәтижесінде жаушылық тоқтатылды. Үндістер британдықтарды ығыстыра алмады, бірақ осы көтеріліс британ үкіметін қақтығысқа себеп болған саясатты өзгертуге мәжбүр етті. 1769 жылы Понтиактың қазасы нәтижесінде, бақталас үнді тайпалары арасында соғыс басталды.
Indian allies of the defeated French launched a war against the British due to dissatisfaction with their handling of tribal diplomacy. Pontiac found allies willing to attack British forts from Detroit in modern day Michigan, to Pennsylvania and New York, and even down the Mississippi. Hostilities came to an end after British expeditions in 1764 led to peace negotiations over the next two years. The Indian were unable to drive away the British, but the uprising prompted the British government to modify the policies that had provoked the conflict. The murder of Pontiac in 1769 led to war between rival Indian nations.
Американың төңкерістік соғысының батыс театры (17751783)
1763 жылғы Корольдік жарлығы американдық отаршылдарға Франция және үнді соғысының аяқталуымен Франциядан алынған жерлерге қоныстанғанын тиым салған болатын, бірақ бұл отаршылдардың наразылығын тудырды және көбінесе Америка революциялық соғысының (1775-1783) себептерінің бірі ретінде көрсетіледі. Соғыс шекараға дейін жетеді, ал Канададағы британдық әскери қолбасшылар Солтүстік Америка үндістерімен одақтасып, шығыс жағалаудағы негізгі шайқастардан стратегиялық түрде көңіл аудару үшін жұмыс істеді. Бұл батыс майданындағы көптеген қақтығыстар туған жердің иелері мен жаңа Құрама Штаттар арасындағы антагонизмді күшейтті. Соғыс аяқталғаннан кейін Ұлыбритания жаңа Құрама Штаттарға Ұлыбританияның үнді одақтастарының көпшілігі тұратын Ескі Солтүстік-Батыс және Мексика шығанағына дейінгі барлық жерлерді берді. Париж шарты (1783) АҚШ-қа Миссисипи өзеніне дейінгі аумаққа билік ету құқығын берді, бірақ онда тұратын жергілікті халықтармен кеңеспеді.
The Royal Proclamation of 1763 prohibited American colonists from settling the lands acquired from France at the conclusion of the French and Indian War, but this caused resentment among the colonists and is often cited as one of the causes of the American Revolutionary War (1775 1783). The war spilled onto the frontier, with British military commanders in Canada working with North American Indian allies to provide a strategic diversion from the primary battles in the east coastal colonies. Many conflicts in this western theater would harden the animosity between the native tribal nations and the new United States. At the conclusion of the war, Great Britain ceded to the new United States the Old Northwest, home of many of Britain's Indian allies, and all of the lands south to the Gulf of Mexico. The Treaty of Paris (1783) granted the United States jurisdiction to the Mississippi River without consulting the Native nations who lived there.
Солтүстік-батыс үнді соғысы (17851795)
1783 жылы Ұлыбританиямен жасалған бейбіт келісімнен кейін, жаңадан құрылған Америка Құрама Штаттары Огайо территориясын кеңейтуді көздеді. Американың түпкілікті халықтарының ірі конфедерациясы қоныс салуға қарсы тұрып, Огайо өзенін өздері мен АҚШ арасындағы шекара ретінде белгілеуге тырысты. Отаршылдар мен түпкілікті халықтар арасындағы жылдар бойына созылған ұсақ шайқастардан кейін, АҚШ Ұлы көлдер аймағына жазалау науқандарын бастады. Конфедерация 1790 және 1791 жылдары айқын жеңіске жетіп, Ұлыбританиядан қолдау алды. АҚШ армияны қайта құруға мәжбүр болды және 1794 жылғы Құлаған ағаштар шайқасында конфедерациялық күштерді жеңді. Конфедерация ыдырады, ал соғыс Гринвилл келісімімен ресми түрде аяқталды, ол АҚШ-қа қазіргі Огайо штатының көп бөлігін бақылауға беруге мүмкіндік берді. Осы кезеңде АҚШ Конгресі Солтүстік-Батыс жарлығын қабылдады, онда «үндістер; олардың жерлері мен мүліктері олардың келісімінсіз алынбауы керек; және олардың мүлігі, құқықтары мен бостандығына, Конгресс рұқсат берген әділ және заңды соғыстар болмаса, ешқандай шабуыл жасалмауы немесе бұзылмауы керек» делінген. Тағы бір қымбат соғыстан қашыну үшін президент Томас Джефферсон ассимиляция және қоныс аудару саясатын қолдады. Бұл түпкілікті халықтар арасында наразылықты күшейтті.
Following the 1783 peace treaty with Great Britain, a nascent United States sought expansion into the Ohio Territory. A large confederacy of Native American nations resisted settlement and sought to establish the Ohio River as the boundary between themselves and the United States. After years of minor skirmishes between militias and Native Americans, the United States launched a series of punitive campaigns deep into the Great Lakes region. The confederacy won overwhelming victories in 1790 and 1791, and gained support from Great Britain. The United States was forced to rebuild the Army and finally defeated the confederate forces at the 1794 Battle of Fallen Timbers. The confederation fractured, and the war officially ended with the Treaty of Greenville, which granted to the United States control over most of the modern state of contested Ohio. During this time period, U. S. Congress passed the Northwest Ordinance, which stated "Indians; their lands and property shall never be taken from them without their consent; and, in their property, rights, and liberty, they shall never be invaded or disturbed, unless in just and lawful wars authorized by Congress." Seeking to avoid another costly war, President Thomas Jefferson promoted a policy of assimilation and removal. This continued to foster resentment among the native nations.
1812 жылғы соғыс (18121815)
Шоннидің атақты соғыс басшысы Текумсехтің басшылығымен бірқатар Солтүстік Америка үндістері Американың Ескі Солтүстік-Батыстағы гегемониясына және кеңеюіне қарсы тұру үшін одақ құрды. Текумсег болмаған кезде, Текумсегтің конфедерациясы 1811 жылы Типпекано шайқасында, екінші британдық-американ соғысынан бір жыл бұрын, ауыр жеңіліске ұшырады. 1812 жылдың маусым айында АҚШ Ұлыбританияға соғыс жариялады, ал британдық канадалықтар шекарадағы соғыс күшін қамтамасыз ету үшін Солтүстік Американың ішкі аймақтарындағы үндістерге қайтадан жүгінді. Түпкілікті американдық жауынгерлер АҚШ-қа қарсы бірнеше шайқаста сәттілікке жетті, оның ішінде Форт Дирборн шайқасы (қазіргі Чикагоның жанында) және Детройт пен Прери-ду-Хиен қамалдарының қоршауы болды. АҚШ пен Британ Канадасы арасындағы соғыс көптеген қанды шекаралық қақтығыстардан кейін, солтүстік канадалық британдық және француздық отаршылдарын тәуелсіз американдық штаттар одағына ассимиляциялауға тырысқан американдық шабуылдарға қарсы тұрғаннан кейін, нәтижесіз аяқталды – бұл батыстың түпкілікті "Соғыс шоқыларының" басты мақсаты еді. 1815 жылы Гентте қол қойылған бейбіт келісім Солтүстік Америкаға жеткеннен кейін, екі ел арасындағы тұрақты шекара ретінде Ұлы көлдерді орнату бойынша бірлескен күш-жігер басталды. Ұлыбритания АҚШ-тан басып алған бекіністер мен аумақтарды қайтарды, бұл олардың үнді одақтастарын олардың үміттенген пайдасынан айырды. Осы ұзақ күрес салдарынан Еуропадан келген канадалық иммигранттардың саны артып, оңтүстіктегі тәуелсіз көршілері сияқты, Жоғарғы және Төменгі Канаданың бірнеше солтүстік британдық колонияларын жартылай тәуелсіз провинцияларға және ақырында 1867 жылы Британ Империясының Тақтының құрамындағы автономды доминионға біріктіруге мүмкіндік алды. Аймақтағы американдық үндістердің енді американдық және канадалық батысқа қарай кеңеюге қарсы күресте еуропалық одақтастары болмады.
A number of North American Indians under the leadership of famous Shawnee war chief Tecumseh formed a union to resist American hegemony and expansion in the Old Northwest. While Tecumseh was away, Tecumseh's Confederacy suffered a drastic defeat in the 1811 Battle of Tippecanoe, a year before the second British American War. The United States declared war on the United Kingdom in June 1812, and the British Canadians once again turned to North American Indians on the interior to provide manpower for their frontier war effort. Native American fighters were successful in multiple battles against the United States, including the Battle of Fort Dearborn (near the site of present day Chicago) and the sieges of Detroit and Prairie du Chien. The war between the United States and British Canada eventually ended after numerous bloody border engagements as a stalemate, after resisting a set of American invasions seeking to assimilate the northern Canadian British and French colonials into the independent American union of states, a prime goal of the original western "War Hawks" agitators, south of the border. After the peace treaty signed in Ghent reached North America in 1815, joint efforts began establishing the Great Lakes as a permanent boundary between the two nations. The United Kingdom returned outposts and territories captured from the United States, leaving their Native allies without the advantages they had earned. Following this long struggle, the increasing numbers of Canadian immigrants from Europe were, like their more independent neighbors to the south, free to gradually develop the several northern British colonies of Upper and Lower Canada into semi independent provinces, and eventual confederation in 1867 as an autonomous Dominion under the Crown in the British Empire. American Indians in the region no longer had European allies in the struggle against American and Canadian westward expansion.
Мұра
Эндрю Кейтон Ұлы көлдер аймағындағы соғыстар Атлантикалық жағалаудағы отаршылдық державалар тарапынан басып көрсетілмегенімен, олардың әсері зор екенін айтады. АҚШ Ұлы көлдер бойында британдық канадалықтармен ортақ шекарасын белгілеп, аумағын едәуір кеңейтті. Көлдердің оңтүстігіндегі француз қауымдастықтары тез арада америкалықтандырылды, ал жергілікті американдық тайпалар шеттетіліп, жер аударылды немесе жойылды. Соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ ресурстарын Оңтүстіктегі Крик соғысына және Семинол соғыстарына жұмсауға мүмкіндік алды. АҚШ және Саук тайпасы 1816 жылы шартқа қол қойды, бірақ АҚШ сол шартты Миссисипи өзенінің шығысындағы Саук жерлерін иелену үшін пайдаланды, нәтижесінде 1832 жылы Қара Шоқпар соғысы болды. Огайо өзені құлдыққа тыйым салынған Солтүстік-Батыс аймағы мен Оңтүстік штаттары арасындағы шекара болып қала берді, бұл Америка Азамат соғысының қалыптасуына ықпал еткен аймақтық ерекшеліктерді тудырды.
Andrew Cayton argues that while the wars in the Great Lakes region were downplayed by colonial powers along the Atlantic coast, their influence is immense. The United States greatly expanded in size, setting their shared border with British Canadians along the Great Lakes. French communities south of the lakes were soon Americanized, and Native American nations were marginalized, removed, or destroyed. The conclusion of hostilities permitted the United States to focus resources on the Creek War and Seminole Wars in the South. The United States and the Sauk later signed a treaty in 1816, but the United States used that treaty to claim Sauk lands east of the Mississippi River, leading to the Black Hawk War in 1832. The Ohio River continued to act as a border between southern states and the Northwest Territory, where slavery had been outlawed, setting regional differences that would help shape the American Civil War.