Кіріспе

Euxton (/ɛ//k//s//t//ən/ EKStən) – Англияның Ланкашир графтығындағы Чорли ауданындағы ауыл және азаматтық приход. 2011 жылғы халық санауы бойынша азаматтық приходтың халқы 9 993 адамды құрады, бірақ қазір ауылдағы тұрғын үйлердің көбеюіне байланысты, оның ішінде Бакшоу құрылысының дамыуына байланысты халық саны шамамен 14 000-ға жетеді деп есептеледі. Ауыл Чорлидің батысында және Клейтон-ле-Вудстың оңтүстігінде орналасқан. Экстон шығыстан батысқа қарай 2,5 миль, солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 мильдей жерге созылған. Ауылға Раншоу-Мур, Балшоу, Шоу-Грин, Дейзи-Хилл, Бакшоу, Пинкок, Примроуз-Хилл, Глид-Хилл, Доуберс, Спут-Хиллок, Калбек және Перри-Три сияқты бірнеше аймақтар кіреді. Экстон бес бастауыш мектеппен қамтамасыз етілген: Балшоу-Лейн бастауыш мектебі, Примроуз-Хилл бастауыш мектебі, Экстон шіркеуінің бастауыш мектебі, Экстон католик бастауыш мектебі және Тринити шіркеуі/Методист бастауыш мектебі.

Тарих

Пинкок ауылындағы Экстонның алғашқы қонысы Яроу өзенінің арғы бетіндегі бродына жақын орналасқан, бұл орын ежелгі римдік Уотлинг көшесінің бойында – қазіргі А49 тас жолы – ауылдың барлық ұзындығымен, Пинкоктан Паксадлға дейін созылады. Маңыздылығын көрсететіндей, 1301 жылы Экстонға Эдуард I базар құқығын берді, ал аймақ Экстон деп аталса да, ауыл Экстонбург деп аталды. Атауының шығу тегі англосаксондық екені айтылады. Ол "Efe's Tun" деген сөзден туындаған деген болжам бар, мұнда "tun" шаруашылықты білдіреді, ал Efe – жеке есім, ал "burgh" қосымшасы қоныстың өсіп, бекітілгенін көрсетеді. Экстон Холл – бұл поместье, алғаш Молино отбасының, кейін Андертон отбасының меншігінде болды. Хью Андертон (1466–1516/17) 16 ғасырдың басында жаңа поместье үйін салған деседі. Бұл поместье шіркеуге жақын орналасқан болуы мүмкін. Уильям Андертон (шамамен 1708–44) 1769 жылы жаңа зал салды, ал 1850 жылы сол жерде, бірақ әлдеқайда ірі масштабта қайта жаңартылды. Экстон Холл қазір жекеменшік аурухана, өрт салдарынан жоғарғы қабаты бұзылғандықтан, залдың төменгі қабатынан тұрады. Карл II 1651 жылы Вустерге оңтүстікке қарай жол тартқанда Экстон Холлда тоқтады, ол Экстонның шетіндегі бұлақтан су ішіп, оны "Кул Бек", яғни салқын бұлақ деп атап, осы аймаққа осы атты берді. Залда үш кіреберіс болды: біреуі Чапел Браудың төменгі жағында, біреуі Уиган жолындағы Экстон паркінің бас қақпаларында және біреуі Доубер көшесінде, ол қазір кеңейтіліп, Доуэр Хаус деп аталады. Ауылдың орталығы кейіннен ескі бродан Экстон Холлға және оның шіркеуіне (қазіргі Экстон шіркеуіне) жақын жерге көшірілді. Ең көне ғимарат – шіркеу, ал Экстон Холлдың кейбір бөліктері 1662 жылға дейін салынған болса да, Арметридинг фермасы ең көне тұрғын үй болып саналады. Экстонның ең маңызды ғимараттарының бірі – Букшоу Холл, құмтас негіздегі H пішіндес екі қабатты ағаштан жасалған үй, кірпіш және битуммен толтырылған және шифер шатыры бар. Ол Ланкаширдегі ең жақсы сақталған Тюдор залдарының бірі деп есептеледі. Экстон Холл шіркеуін сәулетші Э. В. Пугин (1834–1875) жобалаған, ол 1866 жылы Экстон Холлда тұратын Андертон отбасы үшін жеке шіркеу ретінде салынған. Раншоу Холлда орта ғасырдан бері ғимарат болған, ал қазіргі үй 1862 жылы салынды, кейін Уильям Бретхертон сатып алды.

Алғашқы өнеркәсіп

Экстон-холл, бұрынғыда маңызды сарай резиденциясы болған, қазір жеке аурухана ретінде қызмет етеді және бұрынғы шағылымының жартысына дейін кеміп қалған, 20 ғасырда екінші қабаты және оның әсем колоннадасы алынып тасталды. Экстон-холлдың 19 ғасырдағы қақпа үйлерін Чапел Браудың төменгі жағында, приход шіркеуіне жақын жерде көруге болады, ал екінші қақпа үйі Экстон-холл бақтарының кіреберісінде орналасқан. Алдыңғы қақпалар бұрын Доуберс-лейн және Раншоу-лейн көшелерінде болған. Жақында қайта жаңартылған Балшоу Лодж бастапқыда зал үшін қонақ үй ретінде салынған. Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындық кезеңінде мұнда ірі Корольдік қару-жарақ фабрикасы (ROF Chorley) салынды (Nevell және басқалар, 1999). Өркендеген кезінде фабрикада 40 000-нан астам адам жұмыс істеді және оның жеке теміржол станциясы болды. Бұл, мүмкін, әлемдегі ең ірі оқ-дәрі толтыру фабрикасы болған, ал «Dambusters» шабуылында қолданылған серіппелі бомбалар осы жерде жасалғаны айтылады. ROF Chorley кейіннен British Aerospace компаниясына қарасты, ал келесі жылдары жабылып, жері сатылды. 2000 жылдардың басында бұрынғы ROF Chorley учаскесі толығымен тегістеліп, тазартылды, соның нәтижесінде жаңа Бакшоу ауылы құрылды.

Қазіргі заманғы өнеркәсіп

2008 жылдың тамызында қала құрылысы инспекторы ауылдың жанында құм карьерін ашуға қатысты "Tarmac" компаниясының жоспарын бекіткен. Раншоу-Лейн мен Доубер-Лейн арасында орналасатын бұл карьерді ашу туралы ұсыныс он жылдан бері қарастырылып келді. Ауылдық кеңес пен жергілікті тұрғындар оған қарсылық білдірді, ал олардың бір бөлігі денсаулыққа, көлікке және жергілікті экологиялық жағдайға тигізетін әсеріне байланысты "Экстон тұрғындары құм өндіруге қарсы" (ERASE) атты іс-қимыл тобын құрды. Карьерге 15 жыл бойы жұмыс істеуге рұқсат берілген.

Елді мекендер мен қонақ үйлер

Ауылда жеті қоғамдық үй бар: Талбот, Экстон диірмендері, Экстондағы теміржол, Бей атты, Саяхатшының серуені, Соқа және Соғыс атты (Экстонның Бакшоу бөлігінде). Экстонда бірнеше ірі тұрғын үй кешендері бар, әсіресе ауылдың шығыс жартысында 1960 жылдардың соңында Тревор Хемингс салған. Талбот иелігі Экстонның шығысында, ал Гринсайд иелігі Раншоу-Лейн бойында солтүстікке қарай орналасқан. Жаңа тұрғын үй кешендеріне ауылдың солтүстік-шығысындағы Уентворт драйвы және батысындағы Черч-Уолк пен Парк-авеню жатады. Бэкшоудағы Корольдік қару-жарақ фабрикасы бұзылғаннан және қайта жаңартылғаннан кейін Экстон халқының саны айтарлықтай өсті, нәтижесінде ауылдың солтүстігінде үлкен жаңа тұрғын және коммерциялық аймақ құрылды.

Спорт

Бұрынғы ROF Chorley спорт алаңы ағылшын футбол командасы «Болтон Уондерерс» өзінің жаттығу орталығы ретінде пайдаланды. 2016 жылдың 19 ақпанында «Болтон Уондерерс» жаттығу кешенін «Уиган Атлетикке» сатты, ал 2020 жылдың 1 қыркүйегінде «Уиган» оны «Престон Норт-Эндке» сатты. Ауылда сондай-ақ «Эукстон Коринтианс» футбол клубы, «Эукстон Вилла» футбол клубы, «Эукстон қыздар» футбол клубы және «Эукстон крикет» клубы орналасқан. «Эукстон Вилла» футбол клубының Раншоу-Лейн көшесінде жаттығу алаңы бар.