Кіріспе

Канадалық музыкант және өнер әкімшісі (1896–1982)

Джозеф Луи Вильфрид Пеллетье (кейде Вильфред деп те жазылады), (20 маусым 1896 – 9 сәуір 1982) – канадалық дирижер, пианист, композитор және өнер әкімшісі. Ол Монреаль симфониялық оркестрін құруда маңызды рөл атқарды, 1935 жылдан 1941 жылға дейін оркестрдің алғашқы көркемдік жетекшісі және дирижері болды. Нью-Йорктегі Метрополитен операсымен 1917 жылы репетиция аккомпаниаторы болып тағайындалғаннан бастап ұзақ және жемісті серіктестікке ие болды; соңында 1929 жылдан 1950 жылға дейін негізінен француз опера репертуарында компанияның дирижерлерінің бірі ретінде жұмыс істеді. 1951 жылдан 1966 жылға дейін Квебек симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. Ол сонымен қатар RCA Victor-тің көптеген жазбаларында, соның ішінде Габриэль Форенің Реквиемін баритон Мак Харрелл мен Монреаль симфониялық оркестрі мен хорымен орындаған нұсқасында өнер көрсетті. Пеллетье 20-шы ғасырдағы Канададағы ең беделді музыка педагогтарының бірі болды. 1942 жылы Квебек музыка және драмалық өнер консерваториясы (CMADQ) құрылуына оның зор еңбегі сіңді, бұл ұйым Квебекте музыка және театр саласындағы тоғыз жоғары білім беру мектебін құрды және басқарады. 1943 жылдан 1961 жылға дейін CMADQ және оның алғашқы мектебі – Монреальдегі Квебек музыка консерваториясының директоры қызметін атқарды. 1944 жылдан 1946 жылға дейін CMADQ-тың екінші мектебі – Квебек музыка консерваториясының алғашқы директоры болды, сондай-ақ 1954 жылы Монреальдегі Квебек драмалық өнер консерваториясын құруға белсенді түрде атсалысты. Пианист ретінде Пеллетье 1920-1930 жылдары Бродвей композиторы Франк Лоссердің жартылай бауыры Артур Лоссермен бірге пианино дуэтінде өнер көрсетті. Олар екеуі Артур Боданцкийдің жетекшілігімен бірнеше жазба жасады. Ол сонымен қатар 1920-шы жылдардың басында бірнеше жеке жазбалар мен Ампико фортепиано роликтерін жасады, көбінесе француз композиторлары Жорж Бизе, Шарль Гуно және Жюль Массне операларынан фортепианолық аранжировкаларды орындады. Композитор ретінде ол тек аз ғана шығармалар жазды, ең танымалдарының бірі – «In the Dark, in the Dew» (Бостонда жарық көрген, 1923), сопрано Мария Ерица оны көптеген концерттеріне қосты. Ол өмірінде үш рет үйленді, оның ішінде опера әншілері Куина Марио және Роза Бэмптонмен неке қиюы ерекше атап өтіледі.

Канададағы ерте өмірі мен мансабы

Монреальде туған Пеллетье нан пісірушінің ұлы болды. Ол бос уақытында әуесқой музыкант ретінде белсенді өнер көрсетіп, қоғамдық концерттік оркестрді жүргізді. 8 жасында ол 1914 жылға дейін фортепиано, музыка теориясы және сольфеж үйреткен кларнетші және оркестр шебері Франсуа Эралидің әйелі Ида Эралиден музыка сабақтарын алды. Ағасы Альберт оны соққы аспаптарында ойнауға үйретті және 12 жасында ол жергілікті кинотеатрда концерттерде Сен-Пьер Апостр шіркеуінің тыйым салу тобымен бірге барабан ойнай бастады. 1910 жылы, 14 жасында Пельтье алғаш рет операны тамашалады – Амброаз Томастың «Миньон» операсы Монреальдегі Оның Ұлылық Театрында қойылды. Ол бұл қойылымнан қатты әсерленді және сол түні опералық дирижер болуды шешті. Опера саласында жұмыс іздеу кезінде ол Монреальдегі Ұлттық театр оркестрінің пианині болып жұмысқа орналасты. 1911 жылдың жазында Анри Дельчельер оны Монреаль опера компаниясының (МОК) репетициялық пианині ретінде жұмысқа алды және компания банкротқа дейін 1913 жылға дейін сол жерде қалды. Компанияда жұмыс істеген кезінде ол алғашқы әйелі Берте Жаннотпен, тенор Альберт Клерк Жанноттың қарындасымен үйленді. Метрополитен Операсындағы алғашқы жылдары ол Артуро Тосканинимен жақын достық қарым-қатынас орнатты, кейіннен ол өзі қолжетімді болмаған кезде оның NBC симфониялық оркестрін жүргізуге шақырды. Алғашқы әйелімен ажырасқаннан кейін (олардан екі ұлы болды: Камилла және Франсуа), ол 1925 жылы Метрополитен Операсының сопраносы Квина Мариоға үйленді. Бірақ бұл қарым-қатынас та бірнеше жылдан кейін ажырасып бітті. Кейіннен ол 1937 жылы Марионың бұрынғы дауыс оқушысы, опера жұлдызы Роза Бэмптонға үйленді. Консерваторияның директордың орынбасары болып тағайындалған Пельтье мен Шампань халықаралық оқытушылар құрамын іріктеуде маңызды рөл атқарды. CMQM 1943 жылдың қаңтарында есігін ашты, алғашқы курстары Сен-Сулпис кітапханасында өтті. Олардың басшылығымен мектеп білім беру сапасы бойынша жоғары беделге ие болды. 1956 жылы екеуі мектепті Сент-Кэтрин көшесіндегі жақсырақ ғимаратқа көшіруді ұйымдастырды. Пельтье 1961 жылы 18 жыл қызмет еткеннен кейін директорлық қызметтен Роланд Ледукқа жол берді. Ол сондай-ақ CMDAQ-дың екінші мектебінің, Квебек музыка консерваториясының алғашқы директоры болды, 1944 жылдан 1946 жылға дейін Анри Гагнон оны алмастырды. Бұл өзгеріс Пельтиеге уақытты босатып, Квебек симфониялық оркестрінің көркемдік жетекшісі болу туралы ұсынысты қабылдауға мүмкіндік берді. Ол 1951 жылдың маусымында бұл лауазымға кірісіп, келесі 15 жыл бойы сол қызметте болды. Сол кезде ол 1952-1957 жылдары Нью-Йорк филармониясының балалар концерттерін және 1960-1961 жылдары Канаданың Ұлттық жастар оркестрінің гастрольдерін жүргізді. Пельтье 1970-ші жылдардың басында өнерден зейнеткерлікке шықты және одан кейін әйелімен Нью-Йоркте тұрды. Ол 1982 жылы Пенсильвания штатының Уэйн қаласында қайтыс болды. Оның «Аяқталмаған симфония» атты естеліктері қайтыс болуына он жыл бұрын жарық көрді.

Құрметтер

1936 жылы Монреаль университеті оған музыка ғылымының құрметті докторы дәрежесін берді. 1946 жылы ол Санкт-Михаил және Санкт-Георгий орденінің серігі болып тағайындалды. 1952 жылы Лаваль университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды. 1953 жылы Альберта университетінің құрметті музыка докторы дәрежесін алды. 1958 жылы Монреаль қаласындағы Анжу қаласындағы бір бульварға оның есімі берілді. Сол жол бойында оның атымен аталатын бастауыш мектеп те бар. 1959 жылы Нью-Йорк музыка колледжінің құрметті докторлық дәрежесін алды. 1960 жылы Хобарт колледжінің құрметті музыка докторы дәрежесін алды. 1965 жылы Монреальдегі Сент-Анн сестерінің музыка мектебі оның есімімен аталды. 1966 жылы Оттава университетінің құрметті музыка докторы дәрежесін алды. 1966 жылы Канададағы ең ірі көп мақсатты концерт залы – Place des Arts-тағы Wilfrid Pelletier залы оның құрметіне аталды. 1967 жылы ол Канада орденінің серігі болып тағайындалды. 1968 жылы Макгилл университетінің құрметті музыка докторы дәрежесін алды. 1978 жылы Квебек университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды. 1983 жылы Вильфрид Пеллетье қоры құрылды, ол жыл сайын Квебек музыка консерваториясының «премьер-приз» иегерлеріне гранттар беретін ұйым. 1984 жылы мүсінші Арто Чакмакчян Пеллетьедің қоладан жасалған бюстін жасады, ол Place des Arts-та қойылды. 2002 жылы ол Канаданың Аудиовизуалды сақтау қорының «MasterWorks» құрметті атағына ие болды.