Кіріспе

FanWing – бұл горизонтальді осьті көлденең ағынды желдеткішті, қанатпен тығыз байланыста қолданылатын ұшақ конструкциясы. Желдеткіш ауа ағынын қанаттың үстінен өткізу арқылы көтеру күшін және алға жылдамдатуды қамтамасыз етеді. Бұл концепция алғаш рет 1997 жылы дизайнер Патрик Пиблс жасаған, ал қазір оның FanWing Ltd. компаниясы оны дамытып жатыр. 2018 жылдың желтоқсанына дейін тек тәжірибелік дрондар ұшырылды.

Жұмыс істеу қағидаттары

Крестік желдеткіш орталық осьтен сәулеленіп шығатын және осьпен бір бағытта орналасқан қақпақтардан тұрады, бұл цилиндрлі шабу машинасының қақпақтарына ұқсас. Ол желдеткіш айналғанда бағытталған ауа ағынын тудыратын пішіндегі түтікшеде орналасқан. FanWing конструкциясында желдеткіш бекітілген қанаттың алдыңғы бөлігінің үстінде орналасып, қанаттың бүкіл ұзындығын қамтиды. Қанаттың үстіңгі беті желдеткіштің айналасын жартылай түтікшеге айналдыра жасайды. Қанаттың ені желдеткіштен шамамен сондай-ақ қашықтыққа дейін созылады, ал артқы бөлігі артқы жиекке дейін созылатын үшбұрышты қаптама түрінде болады. Желдеткіш айналғанда, жоғарғы жиегі артқа, ал төменгі жиегі алға қарай қозғалса, бекітілген жартылай түтікше ауаның артқа қарай таза ағынын құру үшін пішінделеді, нәтижесінде алға жылғақ күш пайда болады. Үстіңгі беттердегі бұл артқа қарай ағын роторлық қанат комбинациясының айналасында ауаның айналымын тудырады, соның салдарынан тік көтерілуге қол жеткізіледі. Сыртқы құйрықты қосу арқылы қанат ұшының құйылыстарынан энергия қалпына келтіріліп, жалпы тиімділік айтарлықтай арттырылады. Бұл өз кезегінде ең төменгі алға жылдамдықты одан да төмендетуге мүмкіндік береді.

Артықшылықтар

Алға жылғақ күш берумен қатар, радиалды желдеткіш қанаттың үстіңгі бетіндегі ауа ағынының жылдамдығын ұшақтың алға жылжуына тәуелсіз түрде арттырады, соның арқасында дәстүрлі қанаттың тоқтау жылдамдығынан төменгі жылдамдықтарда да қосымша көтергіш күш пайда болады.

Тарих

Қиылыс ағынды желдеткіш он тоғызыншы ғасырдың соңынан бері белгілі болғанмен, оны айналмалы қанатты ұшақ ретінде қолдану 1997 жылға дейін зерттелмеді. Осы жылы Ұлыбританияда тұратын америкалық Патрик Пиблс оны STOL (қысқа қону және көтерілуге арналған) құрылғысы ретінде ұсынды және кейіннен FanWing Co. компаниясын құрды. Жел туннеліндегі сынақтар мен қуатты модельдердің ұшуы Ұлыбритания үкіметінің қаржылық қолдауымен жүзеге асырылды, нәтижесінде 2002 және 2003 жылдары SMART гранттары ұтып алынды. STOL қалалық бақылау нарығына бағытталған ұшқышсыз аппараттың прототипін жасау жұмыстары басталды. Даму процесінде құйрық қосудың артықшылықтары анықталды. 2018 жылдың желтоқсанына дейін тек ұшқышсыз прототиптер ғана сынақтан өтті.