Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Триэтиламин - N(CH2CH3)3 формуласына ие химиялық қосылыс, көбінесе Et3N деп қысқартылады. Ол сондай-ақ ТЭА деп те қысқартылады, бірақ триэтаноламин немесе тетраэтиламониймен шатастырмау үшін осы қысқартуды сақтықпен қолдану керек, себебі ТЭА олар үшін де жиі қолданылатын аббревиатура. Бұл аммиакты еске түсіретін күшті балық иісіне ие, түссіз ұшқыш сұйықтық. Диизопропилэтиламин (Хюниг негізі) сияқты, триэтиламин де органикалық синтезде, әдетте негіз ретінде кеңінен қолданылады.
Triethylamine is the chemical compound with the formula N(CH2CH3)3, commonly abbreviated Et3N. It is also abbreviated TEA, yet this abbreviation must be used carefully to avoid confusion with triethanolamine or tetraethylammonium, for which TEA is also a common abbreviation. It is a colourless volatile liquid with a strong fishy odor reminiscent of ammonia. Like diisopropylethylamine (Hünig's base), triethylamine is commonly employed in organic synthesis, usually as a base.
Арнайы мақсаттағы пайдалану
Триэтиламин аниондық ПУД өндірісінде жиі қолданылады. Полиуретан преполимері изоцианат пен полиолды диметилпропион қышқылымен (DMPA) қолданып дайындалады. Бұл молекулада екі гидроксил және бір карбоксил қышқыл тобы бар. Бұл преполимер суға триэтиламин немесе басқа бейтараптандырғышпен шашыратылады. ТЭА карбоксил қышқылымен реакцияласып, суда еритін тұз түзеді. Әдетте, диамин тізбекті ұзартқышы қосылады, нәтижесінде суда дисперстенген полиуретан пайда болады, онда бос NCO топтары жоқ, бірақ полиуретан және полиурея сегменттері бар. Dytek A жиі тізбекті ұзартқыш ретінде қолданылады. Триэтиламин триклопир және 2,4-дихлорофеноксиуксус қышқылы сияқты әртүрлі карбоксил қышқылдарының тұздарын алу үшін қолданылады. Триэтиламин – FlyNap құрамындағы белсенді ингредиент, ол Drosophila melanogaster-ді есірткілеуге арналған препарат. Триэтиламин маса және векторларды бақылау зертханаларында масаларды есірткілеу үшін қолданылады. Бұл түрлерді анықтау кезінде кездесуі мүмкін вирустық материалды сақтау үшін жасалады. Триэтиламиннің бикарбонат тұзы (жиі TEAB, триэтиламоний бикарбонаты деп қысқартылады) кері фазалық хроматографияда, көбінесе нуклеотидтер мен басқа да биомолекулаларды тазарту үшін градиентте пайдалы. Триэтиламин 1940 жылдардың басында азот қышқылымен үйлесімде гиперголикалық екені анықталды және ерте гиперголикалық зымыран қозғалтқыштары үшін потенциалды отын ретінде қарастырылды. Кеңес Одағының "Скуд" зымыраны TG 02 ("Тонка 250") – 50% ксилидин және 50% триэтиламин қоспасын, зымыран қозғалтқышын іске қосу үшін бастапқы сұйықтық ретінде қолданды.
Triethylamine is commonly used in the production of anionic PUDs. A polyurethane prepolymer is prepared using an isocyanate and polyol with dimethylol propionic acid (DMPA). This molecule contains two hydroxy groups and a carboxylic acid group. This prepolymer is then dispersed in water with triethylamine or other neutralizing agent. The TEA reacts with the carboxylic acid forming a salt which is water soluble. Usually, a diamine chain extender is then added to produce a polyurethane dispersed in water with no free NCO groups but with polyurethane and polyurea segments. Dytek A is commonly used as a chain extender. Triethylamine is used to give salts of various carboxylic acid containing pesticides, e. g. Triclopyr and 2,4 dichlorophenoxyacetic acid. Triethylamine is the active ingredient in FlyNap, a product for anesthetizing Drosophila melanogaster. Triethylamine is used in mosquito and vector control labs to anesthetize mosquitoes. This is done to preserve any viral material that might be present during species identification. The bicarbonate salt of triethylamine (often abbreviated TEAB, triethylammonium bicarbonate) is useful in reverse phase chromatography, often in a gradient to purify nucleotides and other biomolecules. Triethylamine was found during the early 1940s to be hypergolic in combination with nitric acid, and was considered a possible propellant for early hypergolic rocket engines. The Soviet "Scud" Missile used TG 02 ("Tonka 250"), a mixture of 50% xylidine and 50% triethylamine as a starting fluid to ignite its rocket engine.
Табиғи пайда болуы
Ағаштық гүлдердің иісі ауыр және күрделі, оның ерекше бөлігі – триэтиламин, ол адам денесі шіру басталғанда шығаратын алғашқы химиялық заттардың бірі. Осы иіске байланысты, британдық мәдениетте үйге қара өскіл әкелу бақытсыздыққа алып келеді деп есептеледі. Гангрена мен сперманың да ұқсас иісі бар делінеді.
Hawthorn flowers have a heavy, complicated scent, the distinctive part of which is triethylamine, which is also one of the first chemicals produced by a dead human body when it begins to decay. Due to the scent, it is considered unlucky in British culture to bring hawthorn into a house. Gangrene and semen are also said to possess a similar odour.