Кіріспе

Нидерландыдағы Петтендегі зерттеу реакторы

Петтен Жоғары Ағынды Реакторы (HFR) Нидерландының Петтен қаласында орналасқан ядролық зерттеу реакторы. HFR Петтен зерттеу орталығының аумағында орналасқан және ол жоғары ағымды реактор болып табылады. Ол Біріккен зерттеу орталығына (JRC) тиесілі және Ядролық зерттеу және консультациялық тобы (NRG) басқарады. HFR-дің бастапқы мақсаты Голландияның дамып келе жатқан ядролық энергетика бағдарламасы үшін тәжірибе және сәулелендіру қабілеттерін ұсыну болды. Құрылысы 1958 жылы басталды, ал реактор 1961 жылғы 9 қарашада сынаққа қолданылды.

Тарих

HFR құрылысы American Car & Foundry Industries Incorporated (ACF) корпорациясының 1954 жылы құрылған, коммерциялық ядролық реакторлар секторына енуіне мүмкіндік берген бөлімшесі – Nuclear Reactor Engineering Organization (әрі қарай Nuclear Products ERCO) орындаған алғашқы келісімшарттардың бірі болды. Келісім 1956 жылдың мамыр айында қол қойылды. "Атомдар бейбітшілік үшін" бағдарламасы аясында ACF экспорттық лицензия алды және 1958 жылы Петтендегі учаскеде құрылыс жұмыстары басталды. Бірақ 1959 жылы ACF өз ядролық бөлімін Allis Chalmers компаниясына сатты, ол жобаны өз мойнына алып, реакторды пайдалануға берді. Реактор 1961 жылдың 9 қарашасында жоспардан екі жыл кешігіп, сынаптық деңгейге жетті.

Медициналық маңызы

Ғылыми-зерттеу орталығы ретіндегі қызметінен басқа, ХФР медициналық диагностика және қатерлі ісіктерді емдеу (радиофармацевтикалық препараттар) мақсатында радиоактивті материалдың ірі өндірушісі болып табылады. Ядролық нысан Еуропаның медициналық изотоптарға қажеттілігінің 60%-ын қамтамасыз етеді. Жоғары флюс реакторындағы нейтрондық сәуле арналарының бірі, бастапқыда негізгі зерттеулер үшін орнатылған, науқастарды тікелей сәулелендіру үшін арнайы модификацияланған. Бұл нейтрондарды, ісіктерді борон қосылған дәрімен қанықтырғаннан кейін, емдеу үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Нейтрондық сәулеге түскен кезде борон жергілікті сәуле шығарып, ісікті жояды. Бұл техника көбінесе ми ісіктерін емдеуге қолданылады.

Технология

2006 жылдан бастап Петтендегі объектілерде тек қана аз байытылған уран отыны қолданылды. АҚШ және Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (МАГАТЭ) саяси қысымы салдарынан зерттеу реакторларына жоғары байытылған уран отыны қолдануға тыйым салынды, себебі оны ядролық қару жасауға пайдалану мүмкіндігі бар. Медициналық изотоптар өндіру үшін жоғары байытылған уранды қолдану 2018 жылдың қаңтар айында тоқтатылды.

Жоғары ағынды реактор

1970 жылға қарай оның қуаты кезең-кезеңімен 45 МВт (жылулық) дейін арттырылды. Реактор Еуропалық Комиссияның меншігі болып табылады және Ядролық зерттеулер мен кеңес беру тобы (NRG) басқарады. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, реактор 2030 жылға дейін жұмыс істеуі күтілуде, содан кейін Петтенде жаңа жоғары флюкс реакторымен (PALLAS) ауыстырылады. 2008 жылдың тамызынан бастап реактор негізгі салқындату контурындағы құбырлардың коррозиясы салдарынан тоқтатылды. Оператор 2009 жылдың ақпан айында стансаны қайта іске қосты.

Төмен ағынды реактор

Төмен ағынды реактор алғаш рет 1960 жылы қолданысқа енгізілді және 2010 жылы толығымен тоқтатылды. Оның қуаты 30 кВт құрады. Реактор Ядролық зерттеу және консультациялық тобының (NRG) меншігінде болды және негізінен биологиялық және физикалық зерттеулер үшін нейтрондар өндіруге пайдаланылды.