Кіріспе
Америкалық ауылдық тақырыптағы телебағдарламалардың координацияланған тоқтатылуы – Америка телеарналарының (әсіресе CBS) 1970-ші жылдардың басындағы "ауылдық тазалау" деп аталатын шарасы. Бұл шара демографиялық тұрғыдан ерекшеленетін, бірақ әлі де танымал ауылдық тақырыптағы шоулардың тоқтатылуынан құралды, олардың көп бөлігі 1970-71 жылғы телесезонның соңында болды. Mayberry R. F. D., The Beverly Hillbillies, Petticoat Junction және Green Acres сияқты ауылдық тақырыптағы бағдарламалармен қатар, телехабарды бастағаннан бері CBS арнасында көрсетіліп келген бірнеше жоғары рейтингті әртүрлі жанрдағы шоулар да тоқтатылды. Осы өзгерістер CBS арнасының бағытын күрт өзгертті, ауылдық тақырыптағы бағдарламалардан бас тартып, қалалық және қала маңындағы көрермендерге көбірек ұнатуға бағытталды.
The "rural purge" of American television networks (in particular CBS) was a series of cancellations in the early 1970s of still popular rural themed shows with demographically skewed audiences, the majority of which occurred at the end of the 1970–71 television season. In addition to rural themed shows such as Mayberry R. F. D., The Beverly Hillbillies, Petticoat Junction, and Green Acres, the cancellations ended several highly rated variety shows that had been on CBS since the beginning of television broadcasting. CBS saw a dramatic change in direction with the shift, moving away from shows with rural themes and toward more appeal to urban and suburban audiences.
Өмірбаян
1957 жылы ABC телеарнасының "The Real McCoys" бағдарламасынан бастап, АҚШ теледидары "ауылдық революцияға" ұшырады, онда "Американың тереңіндегі қарапайым, бірақ адал жандарды" көрсететін комедиялық бағдарламаларға басымдық берілді. 1966 жылға қарай, индустрия басшылары американдық теледидар ұсыныстарының жеткіліксіз әртүрлілігіне және сол кездегі Үш ірі телеарнада ауылдық тақырыптағы бағдарламалардың үстемдігіне көңіл көшірді, "рейтингтер американдықтардың ауылдықтарды, ковбойларды және тыңшыларды көбірек жақсы көретінін көрсетеді" деп мәлімдеді. CBS вице-президенті Майкл Данн өзі эфирге шығаратын ауылдық бағдарламаларды жек көретін (теледидар басшыларының көпшілігі сияқты), бірақ олардың жоғары рейтингтерін ескере отырып, бағдарламаларды эфирде қалдырды, оны бағдарламаның табысының ең маңызды көрсеткіші деп санайтын. Данннің жоғары лауазымды басшысы, CBS президенті Джеймс Т. Обри де ауылдық ситкомдардың желінің табысқа жету формуласының маңызды бөлігі екеніне сенді, оның айтуынша, сол кезде жарнама берушілер ауылдық ситкомдарды тамашалайтын көрермендерді қалаған. CBS-тің келесі президенті Роберт Вуд Даннға ауылдық бағдарламаларды тоқтатуға қысым жасады. Дэнн Вудқа берген жауабынан кейін көп ұзамай жұмыстан босатылды: "Тоңазытқыштарды сатып алатын адамдардың жасы 26-дан 35-ке дейін, ал тұратын жері Скарсдейл болғандықтан, сіз өзіңіздің бағдарламаларыңызды тек оларға ғана бағыттауыңыз керек емес".
Ауыстырылған шоулардың танымалдылығы
Гомер Пайл, АҚШ Теңіз корпусы, ауылдық тақырыбындағы шоулардың біріншісі болды, ол өзінің тақырыбына байланысты емес, Джим Наборстың "басқа деңгейге жетуге" деген ниетінен эфирден алынды – жоғарыласа да, төмендесе де. Оған келесі маусымда алмастыру ретінде "Джим Наборс сағаты" жаңа шоуы берілді. "Mayberry R. F. D.", "The Andy Griffith Show" сериалының тікелей жалғасы, 1969 жылы төртінші орынды иеленді және тағы екі маусымға жаңартылды, бірақ соңғы маусымда рейтингі 15-ке дейін төмендеді. Алғашқы тоқтатылған шоулардың бірі – 1969-70 маусымын жетінші орында аяқтаған "The Red Skelton Show" болды. Дегенмен, ол 1971 жылы NBC арнасына көшкеннен кейін топ 30-дан шығып қалды. "Мэри Тайлер Мур шоуы", "All in the Family" және 1967 жылы "The Carol Burnett Show", ал 1970 жылы "The Flip Wilson Show" (басты бәсекелес NBC арнасында) сияқты жаңа, қалалық шоулардың табысы, жоғары рейтингтеріне және танымалдылығына қарамастан, 1971 жылдың соңында көптеген "қажетсіз шоуларды" тоқтатуға мүмкіндік берді. "Green Acres" және "The Beverly Hillbillies" екеуі де 1970-71 маусымда Нильсеннің топ 30-ынан шығып қалды, бірақ екі шоу да өз уақыт кезеңдерінде жеңіске жетіп, адал көрермендерін сақтап, тағы бір маусымға жаңартуға лайық болды. Тоқтатылған кезде әлі де жоғары рейтингтерді көрсеткен шоулардың қатарында "Mayberry R. F. D." (15-орында), "Hee Haw" (16-орында) және "The Jim Nabors Hour" (29-орында) болды.
Ауыстыру шоулары
Жойылған бағдарламалардың көп бөлігі тікелей алмастырылмады. Prime Time Access Rule желілерді кешкі сағат 7:30-дағы шығыс уақыты бойынша эфирді филиалдарына қайтаруға мәжбүр етті, бұл ауылдық тазалауға себеп болған факторлардың бірі болды. Ласси мен Хи Хоу бірден синдикацияға өтіп, станциялар (көбінесе CBS филиалдары) шоуларды желілердің тапсыруға мәжбүр болған шеткі уақыт белдеуінде көрсетті. (ABC-нің Лоуренс Велк шоуы және NBC-нің Жабайы патшалық сияқты ұқсас себептермен тоқтатылған бірнеше желілік актерлер де сол кезде синдикация арқылы көрсетілімдерін ұзартты.) 1971 және 1972 жылдары CBS басшысы Фред Сильверман тоқтатылған бағдарламалардың көп бөлігін «актуальды» контентпен алмастырды. «All in the Family» сериалынан кейін көптеген спин-оффтар пайда болды, соның ішінде 1972 жылы дебют жасаған «Мод» және 1975 жылы премьерасы өткен «Джефферсондар». «The Mary Tyler Moore Show» сериалының табысынан кейін, сериалдың продюсерлік компаниясы MTM Productions танымал «The Bob Newhart Show» сериалын жасады. M*A*S*H 1972 жылы желіге қосылып, он бір маусымның соңғы жетісінде үздік 10 шоуға кірді және 1983 жылғы соңғы эпизодында АҚШ теледидары тарихындағы ең көп көрілген эпизод болды. Ауылдық тазалаудың бір салдары күлкі тректерінің азаюы болды. Ауылдық бағытталған бағдарламалардың көпшілігі студиялық көрерменсіз бір камерамен түсірілді, ал күлкі трегінің иесі Чарли Дуглас қосымша күлкіні қосты. 1970-ші жылдардың басында теледидарға келген жаңа шоулар студиялық көрермендермен бірнеше камерамен түсірілді, бұл 1970-ші жылдарда және тіпті бүгінгі күнге дейін қалыпты жағдайға айналды, ал Дугластың күлкі трегі көбінесе күшейте түсу үшін қолданылды. Бұл M*A*S*H үшін мүмкін емес еді, өйткені ол жергілікті жерде түсірілді, бірақ материалдың кейде күрделі сипатымен байланысты, әскери аурухана драмасының продюсерлері күлкі трегін пайдалануды қаламады. CBS кейбір көріністерде, операциялық бөлмесінде күлкі трегін пайдаланбау арқылы келісімге келді. Сильверманның бақылауымен, осы кезеңде ойын-шоулар желінің күндізгі кестесіне оралды. (NBC немесе ABC-ден айырмашылығы, CBS 1968 жылы «To Tell the Truth» эфирден алынғаннан бері күндізгі ойын-шоуын көрсетпеді, оның орнына «The Lucy Show» және «Gomer Pyle, U.S.M.C.» сияқты 1960-шы жылдардағы ең жақсы уақыттағы ситкомдардың қайта көрсетілімдерін таңдады, екеуі де сол кезде эфирден шықты.) Біріншісі 1972 жылдың көктемі мен жазында үш ай бойы көрсетілген «Аматорлардың махаббатқа нұсқаулығы» болды. Одан кейін, 4 қыркүйекте желі үш жаңа ойын-шоуды ұсынды: «The New Price Is Right», «Gambit» және «The Joker's Wild». «Gambit» 1976 жылға дейін көрсетілді және 1980 жылы NBC-де «Las Vegas Gambit» ретінде қосымша жыл бойы қайта оралды; «Joker» 1975 жылы CBS-де көрсетілімін аяқтады, содан кейін 1977 жылдан 1986 жылға дейін синдикатта көрсетілді; ал «Price» 2023 жылдың қыркүйегінде 52-ші маусымда. «Эски гард» шоуларының салыстырмалы түрде көп саны жойылғанына қарамастан, Сильверман іс жүзінде ол тоқтатқан шоулардың орнына жаңа шоулар жасауды жалғастырды; алғашқылардың бірі 1971 жылы ақпанда дебют жасаған және Сони мен Шер 1974 жылы ажырасқанға дейін жалғасқан «The Sonny & Cher Show» болды. (Сильверман кейін Шердің қызметтерін сақтап қалды, оны 1976 жылы өзінің жеке шоуына қол қойды, содан кейін ол 1977 жылы аяқталғанға дейін Sonny-мен соңғы жылы эфирде кәсіби түрде қайта қосылуға келісті.) Сильверман кейіннен Дони мен Мариді бес жылдан кейін ABC-ге тапсырды. Ол сондай-ақ, сәл сәттілікпен, 1976 жылы ABC үшін «The Brady Bunch Hour» және 1980 жылы NBC үшін «Pink Lady and Jeff» және «The Susan Anton Show» тапсырысын берді, олардың үшеуі де нашар қабылданды. NBC 1980 жылдың наурыз айында дебют жасаған 90 минуттық үлкен, жарқын шоу «The Big Show» деп аталатын шоуды сынады, бірақ ол екі айдан кейін ғана тоқтатылды. Конгресстің бірнеше консервативті мүшелері, сондай-ақ президент Ричард Никсон және оның әкімшілігінің мүшелері кейбір алмастыру шоуларына наразылық білдірді, олардың көбі (әсіресе әлеуметтік саналы шоулар, мысалы, «All in the Family») әсіресе «отбасылық достық» емес. Тазалаудан болған қарсылық CBS-ті 1972 жылдың күзінде телефильмге негізделген ауылдық отбасылық драма, «The Waltons» тапсыруға мәжбүр етті. Телеарна оны танымал сериалдар «The Flip Wilson Show» және «The Mod Squad-қа» қарсы өлім слоты болады деп ойлаған, шоудың төмен нәтижеге жетуіне және тез жойылуына үміттенген. Оның орнына, шоу бірден хит болып шықты, CBS-ті бағытын өзгертуге және шоуды толық қолдауға мәжбүр етті; «Уолтондар» тоғыз маусым бойы көрсетілді, Nielsen-де екінші орынға жетті және тоғыз жылдың жетісінде үздік 30-ға кірді, содан кейін ондаған жылдар бойы синдикатта қайта көрсетілді. «Уолтондардың» табысы 1970-ші жылдарда отбасылық драмаларға үрдіс берді; мысалы, «Little House on the Prairie», «Apple's Way», «Family» және «Eight Is Enough». Тазалаудан кейін төрт онжылдық бойы Оңтүстікте өтетін аз ғана ситкомдар жасалды, соның ішінде көптегендер қалалық немесе қала маңындағы қауымдастықтарда өтті. Бір медиа сыншысы төрт ғана жасалғанын айтты—«House of Payne», «Meet the Browns» (екеуі де Атланта негізделген Тайлер Перриден), «Designing Women» және «The Carmichael Show». Олардың ішінде алғашқы үш Атлантада немесе оның аймағында, ал төртінші Шарлоттада өтеді. Басқа мысалдар: «Evening Shade», Берт Рейнольдстың Арканзас штатындағы Evening Shade-тің ойдан шығарылған нұсқасында түсірілген; «The Golden Girls», Майами, Флоридада өтетін және анық Оңтүстікке тән Бланш Деверо және ауылдық Роуз Найлундты басты рөлдерде бейнелейтін; «Mama's Family», Миссури штатындағы Рейтаунның Оңтүстік нұсқасында өтетін және «Mayberry RFD» жұлдызы Кен Берриді маңызды рөлде бейнелейтін; және «Fox» желісінде 13 маусым көрсетілген және қала маңындағы Техас өмірін карикатуралық бейнелейтін анимациялық ситком «King of the Hill».
Қатысушы есімдерді жою
CBS-тің ауылдық емес тақырыптағы шоуларының арасында 1971 жылы «Отбасылық іс» және «Хоганның батырлары» сериалдары тоқтатылды, ал 1972 жылы «Менің үш ұлым» сериалы аяқталды. 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-шы жылдардың басында «Джеки Глисон шоуы» және «Эд Салливан шоуы» сияқты телешоулар 1970 және 1971 жылдары эфирден алынды. Сол сияқты, «The Original Amateur Hour» (желілік теледидарда дебюттен бері берік тұрған, ал бұрын 1934 жылдан бері радиода) 1970 жылы шоудың көрермендерінің ескіруіне байланысты өздігінен тоқтатылды. «The Red Skelton Show» сериалы CBS 1969–1970 маусымының соңында тоқтатылып, NBC (сериалдың бастапқы арнасы) тағы бір маусымға ұзартты. NBC сондай-ақ Скелтонның шоуын CBS-тегі бір сағаттық форматынан бастапқы жарты сағаттық форматына қайтарды. 1972 жылдың соңында Люсиль Болл теледидардың алтын дәуірінен кейін әлі де жеке шоуы бар жалғыз ұзақ жылдар бойы танымал жұлдыз болып қалды. Боллдың «Here’s Lucy» шоуы Нильсеннің топ-10 тізімінде болды және 1974 жылы аяқталғанға дейін жоғары рейтингтерді сақтап тұрды. Телевестерн жанры да тоқтатуға ұмтылған жанрлардың бірі болды. Брюс Ли өзінің «Жауынгер» сериалын телеарналарға ұсынғанда, оған «Батыс идеясы өткен» деп жауап бергенін айтты. Алайда, 1972 жылы ABC Лидің идеясына негізделген жаңа вестерн сериалын шығарды, бірақ басты рөлге ақ нәсілді актер Дэвид Каррадинды бекітті. «Gunsmoke» және «Bonanza» екі басты уақыттағы шоулардан басқа, 1971 жылы 28 жыл бойы эфирде болған (және 1975 және 1973 жылдарға дейін жалғасты), жанрдағы көптеген шоулар тазалау кезінде эфирден шығарылды. NBC 1971 жылы қалған екі вестерн сериалын – «The Virginian» және «The High Chaparral» тоқтатты. 1971 жылғы CBS жоспарына «Gunsmoke» сериалын 1970–1971 маусымының соңында тоқтату кірді, ал «Mayberry R.F.D.» және «Отбасылық іс» 1971–1972 маусымына жаңартылды. Фред Сильверман мен Роберт Вуд екеуі де «Gunsmoke» сериалын «Mayberry R.F.D.» және «Отбасылық іс» сериалынан бұрын тоқтатуды жақтады. Бұл «Gunsmoke» сериалының Nielsen рейтингісінде #5 орынды иеленгендігіне байланысты қайта қарастырылды (1970–1971 маусымында) және 1971–1972 маусымында #4 орынға көтерілді. Тағы бір фактор – «Gunsmoke» сериалы CBS бас директоры Уильям Пейлидің әйелі Барбара Пейлидің сүйікті телешоуы болды. Вестерн фильмдері теледидардағы зорлық-зомбылыққа қарсы шыққан ата-аналар тобының және американдық үндістердің бейнеленуіне алаңдағандардың назарына ілікті. Жанрдың танымалдылығы да шамадан тыс көрсетілімге байланысты төмендеді; 1960-шы жылдары форматтың танымалдылығы артып, соңғы жаңа дәстүрлі телевестерн фильмдері 1968 жылы дебют жасады. ABC 1971–1972 жылдарғы ең жақсы уақыттағы кестесіне «Отбасылық іс» сериалын қосуды және оны ұқсас аудиториясы бар басқа екі шоумен («The Brady Bunch» және «The Partridge Family») бірге «жұма күнгі» бағдарламасына қосуды қарастырды, бірақ «Отбасылық іс» сериалы өз уақытын өтегенін түсінді.