Кіріспе

Ағаштар туысы

| сурет = Casuarina equisetifolia 0004. jpg
| сурет сипаттамасы = Casuarina equisetifolia, қызыл аналық гүлдері мен піскен жемістері көрсетілген
| таксон = Casuarina
| автор = L.
| типтік түр = Casuarina equisetifolia және жергілікті қарағай – Casuarinaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы, Австралияда, Үндістан субконтинентінде, Оңтүстік-Шығыс Азияда, Батыс Тынық мұхиты аралдарында және Шығыс Африкада табиғи түрде өседі. Casuarina туысына жататын өсімдіктер – жасыл, иілген, фотосинтездік бұтақшалары бар, жапырақтары бұтақшалардың айналасында спираль тәрізді орналасқан кішкентай қабықшаларға дейін тоғысқан, аталық және аналық гүлдері бөлек шоғырларға жиналған, жемісі – сұр немесе сары қоңыр қанатты тұқымдарды қамтитын конус.

Сипаттама

Казуарина туысына жататын өсімдіктер - екі жынысты ағаштар (C. equisetifolia-дан басқа, ол бір жынысты), жарықтары бар немесе қабыршақты, сұрғылт қоңырдан қара түске дейінгі қабықпен. Оларда жұмсақ, төмен салбыраған, жасыл, фотосинтездік бұтақшалар бар, ал жапырақтары бұтақшалардың айналасында 5-ден 20-ға дейін орналасқан ұсақ қабықша тәрізді жапырақтарға дейін кемітілген. Бұтақшалар әрбір айналымда терең ойыстармен сегменттелген, бұл ойыстар саңылауларды жасырады. Аталық гүлдер бұтақшалар бойында тік шоғырларда орналасқан, олардың гүл серігі (брактеола) сақталады, ал аналық гүлдер қысқа бүйір бұтақшаларда (фактыде "гүл сабақтарында") орналасқан, олар вегетативтік бұтақшалардан өзгеше көрінеді. Ұрықтанғаннан кейін аналық шоғырлар жұқа, ағаш тәрізді гүл серігі (брактеола) конус денесінен ұзаққа созылатын "конустарға" айналады. Конустардың ішінде сұр немесе сары-қоңыр түсті қанатты тұқымдар, яғни самаралар орналасқан.

Экология

Казуарналарға түрлі өсімдіктермен қоректенетін жәндіктер шабуыл жасайды. Hymenoptera: Bootanelleus orientalis және тағы бір Bootanelleus түрі (Torymidae) тұқымдармен қоректенеді. Selitrichodes casuarinae және S. utilis (Eulophidae) ісіктер тудырады. Lepidoptera: Көптеген лепидоптерлер Oecophoridae тұқымдасына жатады. Zauclophora pelodes, Araeostoma aenicta және Lichenaula sp. жапырақтарды жейді, ал соңғы екеуі жапырақтарды орап та қоректенеді. Cryptophasa irrorata бұтақтар мен сабақтарды тесіп кіреді. Curculionidae: Haplonyx туысына жататын мырышқұрттар конустармен қоректенеді. Misophrice және Apion туыстары да казуарнада кездеседі, бірақ олардың байланысының мәнісі белгісіз. Бұл туысқа жататын тағы бір гемиптер – Choneochiton casuarinae (Eriococcidae) – қызылшаң қабықты жәндік. Diptera: Ophelmodiplosis clavata (Cecidomyiidae) қалқаншалық шыбығы бұтақшалардың ұштарында ісіктер тудырады.

Таксономия

Казуарина туысы алғаш рет 1759 жылы Карл Линней Amoenitates Academicae еңбегінде ресми түрде сипатталды, ал ол сипаттаған алғашқы түр (типтік түр) – Casuarina equisetifolia болды. Туыс атауы казуар құсының малай тіліндегі «kasuari» сөзінен шыққан, бұл құстың қауырсыны мен өсімдіктің жапырақтарының ұқсастығына байланысты айтылған.

Инвазивті түрлер

C. cunninghamiana, C. glauca және C. equisetifolia көптеген елдерде табиғи түрде таралып кеткен, соның ішінде Аргентина, Бермуда, Кайман аралдары, Куба, Қытай, Египет, Израиль, Ирак, Маврикий, Кения, Мексика, Бразилия, Оңтүстік Африка, Багам аралдары және Уругвай. АҚШ-та, әсіресе Оңтүстік Флоридада олар инвазивті түрлерге жатады, онда 1993 және 2005 жылдар аралығында олардың саны шамамен төрт есеге өсті және оларды «Австралия қарағайы» деп атайды. C. equisetifolia Гавай аралдарында кеңінен таралған, ол құрғақ, тұзды, әктасты топырақта, сондай-ақ жауын-шашын көп жайылған таулы аймақтардағы жанартаулық топырақта өседі. Бұл өсімдік Бермудада да инвазивті болып саналады, онда ол 1940 жылдары тарақ жәндігінен қырылған Juniperus bermudiana желден қорғайтын жолақтарын алмастыру үшін әкелінді.