Кіріспе
Торонто университетінің студенттік ғимараты, Торонто қаласында орналасқан.
the building in Toronto
Харт Хаусы – Торонто университетінің студенттік іс-шаралар орталығы. 1919 жылы құрылған бұл орталық Солтүстік Америкадағы ең алғашқы студенттік орталықтардың бірі болып есептеледі және салынысымен бірге студенттік пікірталастар мен конференциялар өткізіліп келеді. Харт Хаусын университеттің түлегі және меценаты Винсент Масси бастамамен құрды және қаржылады, ал оның атасы Харт Массинің құрметіне аталды. Колледждік готика стиліндегі кешенді сәулетші Генри Спроат, декоратор Александр Скотт Картер және инженер Эрнест Ролф бірлесіп жасады. Кейіннен ол оңтүстік-батыс бұрышындағы Саягөйлер мұнарасын (Soldiers' Tower) жобалады. 1957 жылы АҚШ президенті Джон Кеннеди осы үйге қонаққа келді.
Тарих
Бакалавриатта оқыған кезінде Винсент Масси Торонто университетінің Университет колледжінде тарих және ағылшын тілін оқыды, содан кейін Оксфордтың Баллиол колледжінде тарих мамандығы бойынша аспирантураны аяқтады. Канадаға оралғаннан кейін ол Торонто университетінің өте тәуелсіз колледждеріне Оксфорд колледждеріндегі әлеуметтік және демалыс өмірінен шабыт алып, біріктіретін, қауымдық рухты әкелуге тырысты. 1908 жылы отбасылық мүлкінің сенімдісі болған Масси университетте сабақтан тыс шараларға арналған құрылым құруды ұсынды, бұл идеяны университет әкімдері қабылдады. Ғимарат орналасқан жер Маккоул көлінің жанында болды, ол 1886 жылы Таддл Крикпен бірге көмілді. 1911 жылы құрылыс басталғанда, Масси мүлкінің басқарушылары жобаға 300 000 доллар бөлген болатын. Бас жоспарсыз жұмыс істеп, Масси және оның сәулетшісі құрылыс барысында жаңа идеяларды қабылдап, қолданыстағыларын кеңейтуді жалғастырды. 1919 жылы ғимараттың құрылысы аяқталған кезде оның құны 2 миллион долларға дейін өсті. Харт Хаус готикалық жаңғыру дәуірінде салынған. Бастапқыда готикалық сәулет соборлармен байланысты болған. Готикалық соборлар үлкен көлемде салынған. Англия мен Францияда стиль алғашқы күшіне енген кезде үлкен шіркеулер әшекейлермен безендірілген. Бұл әшекейлер Киелі кітап оқиғаларын суреттер арқылы бейнеледі, сондықтан тіпті сауатсыз адамдар да діннің идеалдарын ұғына алатын. Бастапқыда шіркеулер университеттер құрды. Харт Хаус осы тарихты еске түсіруді мақсат етеді. Ғимарат биік төбелі және мүсіндік бөлшектері бар бөлмелермен шенделінген дәліздерден тұрады. Массидің қайырымдылығы ғимаратты тек ер адамдар ғана пайдалануға тиіс екенін көрсетті, өйткені ол аралас білім беретін мекеме өзі құруды көздеген колледждік сезімді жояды деп ойлады. 1950 жылдары бұл шектеу көптеген дауларды тудырды, себебі әйелдер қабылдануды талап етті. Өмірінің соңына дейін Масси өзінің бастапқы шарттарында тұрды, бірақ кейбір прогресс те болды. 1954 жылы Арбор бөлмесіндегі кофехана салынды, ол Харт Хаустағы алғашқы аралас оқу кеңістігі болды. Сонымен қатар, 1958 жылы әйелдерге қатысуға рұқсат етілген алғашқы пікірсайыс өтті, бірақ олар арқанмен бөлініп, сөйлеуге рұқсат етілмеді. 1967 жылы Винсент Масси қайтыс болғаннан кейін Харт Хаустың басқарушылары мен әкімшілері Массидің сыйлық шартын әйелдерге мүше болуға мүмкіндік беру үшін өзгертті. 1972 жылдан бері әйелдер ғимараттың қызметіне толыққанды қатыса алады. Джон Ф. Кеннедидің 1957 жылғы 14 қарашада Харт Хауста Стивен Льюиспен өткен пікірсайысында Кеннеди: «Жеке өзім әйелдерді осы жерлерден тыс ұстауды жақсы көремін» деді. Ол сондай-ақ: «Әйелдердің барлық жерде араласа алмайтын елде болу – ләззат» деді (сыртта «Әділетсіз!» деген жазулармен пикет ұйымдастырған студенттерге назар аудармай).
Бірінші Комонвелл конференциясы
Алғашқы ресми емес Ұлттар Достастығы конференциясы 1933 жылдың 11-21 қыркүйегінде Харт-хауста өтті (Ұлттар Достастығы қатынастары конференциясы). Оны Канаданың халықаралық істер институты мен Ұлыбританияның халықаралық істер корольдік институты (Чатэм-хаус) делегаттарының бірі Винсент Массидің шақыруымен ұйымдастырды. Конференция төрағасы – Канаданың бұрынғы премьер-министрі сэр Роберт Борден, хаттамашысы – Арнольд Тойнби. Оған сол кездегі барлық Ұлттар Достастығы елдері мен 77 халықаралық делегат қатысты. Ол кезде Жеті ел болды: Канада, Ұлыбритания, Австралия, Жаңа Зеландия, Ньюфаундленд (кейін Канаданың провинциясы болды), Оңтүстік Африка және Ирландия еркін мемлекеті. Ғимараттың дебаттар залында делегаттардың суреті сақталған. Бұл конференциялар ресми Ұлттар Достастығы үкімет басшыларының кездесулері басталғанға дейін, келесі жылдары Ұлттар Достастығы елдерінде мерзімімен өткізіліп тұрды.
Сәулет
Харт Хаус, Уиклиф колледжі мен Стюарт обсерваториясы сияқты оны қоршаған ғимараттармен салыстырғанда үлкен. Готикалық стильге сәйкес, ғимарат енінен гөрі биіктігімен көзге түседі, бұл оның іргесінде тұрғандарға әсерлілік сезімін күшейтеді. Сырттан қарағанда, солтүстік және оңтүстік жақтарында үлкен терезелердің қайталануын көруге болады, олар ғимараттың бір бөлігінің аяқталуын және екінші бөлігінің басталуын көрсететін берік сыртқы тіректермен үйлеседі. Ғимараттың контурлары өткір, готикалық форманы күшейтіп, Харт Хаусқа сол дәуірдегі академиялық мекеменің ерекше бейнесін береді. Ішкі жағында да көптеген ұсақ-түйектерге кездесесіз. Театрдың артқы қабырғасында, сахна астындағы жерде, қызметтік оқ-дәрілерден қалған іздер бар, олар ғимаратқа ерекше мінез береді. Сонымен қатар, ғимараттың қабырғаларына кіріктірілген элементтер де бар, мысалы, үйдің алғашқы тұрғындары, олардың есімі оңтүстік фасадында мәңгі есте қалдырылған, ал карталар бөлмесінің терезелеріндегі ою-өрнектер соғыс кезінде сол жерде орналасқан негізгі бөлімшелерді бейнелейді. Үлкен зал готикалық стильге сәйкес келмейтін бір ескерішті сақтайды: тас тіреулердің бірі 1916 жылғы офицер курсантын, формада, далалық сөмкесі мен мылтығымен бейнелейтін ою-өрнекпен әшекейленген. Харт Хаус – готикалық жаңғыру архитектурасының мысалы, өйткені ол асимметриялық, тік аркалар мен терезелерге, кеңдігімен көзге түсетін әшекейлерге, тік шатырларға және биік мұнараға ие. 1919 жылы салынғандықтан, ол соңғы кезеңдегі колледждік готикалық ғимараттардың бірі болып есептеледі. Ғимарат төрт қанаттан тұрады, олар төртбұрышты ауланың төңірегінде орналасқан, ал оңтүстік-батыс бұрышынан төрт қырлы мұнара көтеріледі. Харт Хаус қабырғалы құрылыс сияқты көрінсе де, шындығында ол құрылымдық болаттан және сұр құмтаспен қапталған бетоннан жасалған. Шатырлар қақпалы ағаш қабырғаларынан тұрады. Ағаш және тас – бұл ғимаратты салуда қолданылған негізгі материалдар.
Құрамы
Харт Хаустың ішіндегі көптеген элементтер готика сәулетінің тікбұрышты стиліне сілтеме жасайды, сондықтан көбінесе қатарласа орналасқан. Аркалар мен күмбездер негізгі құрылымдық форма болып табылады, бірақ ғимараттың кейбір бөлімдері ашық кеңістіктерді, жалпақ төбелермен жасау үшін арқауларды пайдаланады (мысалы, Шығыс ортақ бөлмесі). Коридорлардағы және Ұлы залдың Жоғарғы галереясы сияқты көптеген бөлмелердің төбелері қырлы қабырғалы күмбездермен жабдықталған, бірақ кітапхана төбесінің безендірілуі ерекше назар аударады, ол әдемі Лиерн қабырғаларын қолданады, оларды кіреберіс күмбездерінде де көруге болады. Фронтонның жалпы пішіні және Тюдор стиліндегі аркалар сияқты көрінетін аркалар, мұржа аркаларының пішінін қайталайды, ал терезелерде қолданылатын бес жапырақты сәндік пішіндер есіктер мен қабырғалық конструкциялардың ағаш өңдеуінде де кездеседі. Оңтүстік жақтанғы басты кіреберіс, батыс жақтанғы кіреберіс және бүкіл шығыс қабырғасы тікбұрышты стильдегі қоршаумен жасалған. Құрылыстың готикалық сипаты құрылымдық жүйелер, орналасу және әшекейлеу арқылы күшейтіледі, ал тас салмағы безендіру арқылы және жұқа бояулы шыны терезелермен контраст арқылы жеңілдетіледі. Романдық стильге жақын, готикалық немесе готикалық жаңғыру стилі құрылыс үшін тас қалауды пайдаланады. Қараңдар құмтас пен әк тастың қолданылуы ішкі беттердегі тегіс кірпіш қаптамамен күрт контраст құрайды, ал терезелер мен есіктер мен дәліздерде бұрышты пішін басым болады. Портик – бұл архитектор Генри Спроатт қосымша салған готикалық жаңғыру элементі, ол жаман ауа-райы болған жағдайда адамдар паналау үшін басты кіреберістердің алдындағы қорғалған кеңістік. Декоративті ағаш аркалық тіректер мен төбелер Гарт Хаус оркестрі үшін дыбыс күшейткіш ретінде әрекет етеді. Готика стилі роман стилінен гөрі әлдеқайда қарапайым болғанымен, ғимараттың ішінде де, сыртында да әдемі тас және ағаш мүсіндері бар. Ғимараттың оңтүстік жағында ғимараттың жоғарғы бөлігінде тастан жасалған кішкентай адам басының мүсіндері тізіліп орналасқан. Басты есіктердің екі жағында да тас арқандар мен маймылдар орналасқан. Шығыс дәліздерінің жалпақ төбелеріндегі аркалық тіректерде мүсіндемелер бар. Терезелердің жоғарғы бөлігінде үш жапырақты безендірулер орналасқан. Тіпті мектептің гербі мен ұраны да Харт Хаус фасадына қашалған. Бұл мүсіндер ғимараттың эстетикалық сұлулығын арттырады.
Торонто университетінің Justina M. Barnicke галереясы, өнер мұражайы
Торонто университетінің өнер мұражайына Джастина М. Барник галереясы (Харт Хаус) және Торонто университетінің өнер орталығы (Университет колледжі) кіреді. Бір-бірінен бірнеше қадам қашықтықта орналасқан екі галерея 2014 жылы біріктірілді және Торонто университетінің өнер мұражайы ретінде жаңа визуальдық имиджбен жұмыс істей бастады, бұл Торонтодағы бейнелеу өнері көрмелері мен бағдарламалары үшін ең ірі галерея кеңістігінің бірі. Өнер мұражайы 1921 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі тарихи және заманауи канадалық өнердің коллекциясын ұсынады. Көрмелерде барлық медиадағы заманауи канадалық өнерге баса назар аударылады. Галерея сонымен қатар фильмдер көрсету, лекциялар мен перформанс өнері шараларын ұйымдастырады. Тұрақты көрмелерінен өзге, галереяда 10 миллионнан астам CDN долларына бағаланатын өнер жинағы бар.
Харт Хаус шахмат клубы
1895 жылы құрылған Харт Хаус шахмат клубы Торонто университетінің ең көне, ең танымал және ең сәтті клубтарының бірі. Клуб әр жұма сайын сағат 16:00-дан 23:00-ға дейін Харт Хаус оқу залында кездесіп, бейресми және бәсекелестік ойындар өткізеді. Кез келген деңгейдегі шахматшылар қабылданды. Шахмат клубы Канаданың жетекші шахматшыларынан лекциялармен қатар CFC рейтингілік турнирлерін де ұсынады. HHCC шахмат командасы Пан-Америкалық студенттер аралық командалық шахмат чемпионатында алты рет жеңімпаз атанды. Құрылғаннан бері клуб Пол Керес, Самуил Решевский, Джордж Кольтановски сияқты көптеген әйгілі шахматшыларды, сондай-ақ әлем чемпионаттарының жеңімпаздары Бобби Фишер, Макс Эуве, Михаил Ботвинник, Борис Спасский және Евгений Бареевті қабылдады.
Харт Хаус пікірсайыс қоғамы
1986 жылы Торонто университетінің дебат клубы – 1940 жылдардан бастау алатын, университет жүйесінде кең таралған дебаттық ұйым – Харт Хаус дебаттар комитетіне жүгініп, Харт Хаустан клубқа қолдау көрсету туралы келісімге келді. Ұйым, Харт Хаус дебат клубы деп қайта аталғаннан бері, Торонто университетінің барлық колледждері мен кампустарының студенттеріне ашық, негізгі дебат және сөз сөйлеу клубы болып табылады. Құрылғаннан бері Харт Хаус дебат клубы әр саланың жетекші тұлғаларын қабылдады, олардың ішінде мемлекет басшылары, жоғары лауазымды министрлер, кинорежиссерлер, бизнес лидерлер, қоғамдық белсенділер, ақындар, саясаткерлер және меценаттар бар. Оның ең белгілі спикерлерінің қатарында Джон Ф. Кеннеди, Кристофер Хиченс, Адриен Кларксон, Ноам Чомский, Джон Тернер, Брайан Малрони, Джон Тори, Маргарет Этвуд, Боб Рэй, Элизабет Мэй, Билл Грэм, Эндрю Койн, Маргарет Макмиллан және Атом Эгоян есімдері бар. Клуб Солтүстік Америка дебат чемпионаты және Әлемдік университеттер дебат чемпионаты сияқты ондаған беделді турнирлер өткізді, соңғысында 1981 және 2006 жылдары екі рет жеңіске жетті.
Харт Хаус әдебиет және кітапхана комитеті
Бұл комитет оқу жылы бойы Харт Хаус қолдауымен өткізілетін көптеген әдеби шараларды бақылайды. Оларға «le mot juste» және Algonquin Square Table жазу топтары, сондай-ақ Hart House Review жатады. Әдебиет және кітапхана комитеті тұрақты түрде жазушыны шақырып алады, ол семинарлар өткізеді және студенттердің жазбаларын қарап пікір береді. Комитет сонымен қатар Харт Хаус ғимаратының екінші қабатында орналасқан кітапхананы басқарады. Кітапханада зерттеу жұмыстары мен бос уақытта оқу үшін түрлі кітаптар бар, және ол жиі түрлі қоғамдық оқылымдарға арналған орын болып табылады (бұл шараларды да комитет ұйымдастырады).
Харт Хаус Музыкалық Комитеті
Бұл комитет түрлі музыка жанрларындағы – рок, регги және халық музыкасы сияқты – концерттер мен іс-шараларды қадағалайды. Концерттер университет қауымдастығының барлық мүшелеріне тегін. Оқу жылы бойы комитет алтыдан онға дейін концерт ұйымдастырады. Бұл іс-шаралар Харт Хаус үшін маңызды бөлік болып табылады және жылдан-жылға кеңейіп келеді. Комитеттің мақсаты – барлық кампустардан музыка қауымдастығының барлық өкілдерін біріктіру. Харт Хаус сонымен қатар барлығына ашық микрофон кештерін ұйымдастырады. Бұл шаралар бірінші курс студенттері үшін міндетті түрде көруге тиіс деп есептеледі.
Харт Хаус шолуы
The Hart House Review (HHR) – Торонто университетінің Харт Хаус студенттері жариялап, Coach House Press баспасында басылатын канадалық әдеби журнал. Журнал Канаданың жас және дамып келе жатқан жазушылары мен суретшілерінің прозасымен, поэзиясымен және фотосуреттерімен ең танымал. Рохинтон Мистри, Камилла Гибб, Линн Кросби сияқты Канада әдебиетіндегі белгілі тұлғалар HHR-де жарық көрген. Бұл журнал сонымен қатар, Канада әдебиеті мен баспа саласындағы танымал және жаңа есімдерді шақырып, лекциялар мен оқу кештерін ұйымдастырады.
Сериялы дәрістер
Харт Хаус Хэнкок лекциясы – жыл сайынғы көпшілікке арналған лекциялар сериясы. Студенттер, қызметкерлер және түлектерден құралған комиссия таңдаған лектор өткізеді, ол әдетте наурыз айының соңында Харт Хаустың Үлкен залында өтеді. Бұл серия 2001 жылы Харт Хауста жыл сайынғы қоғамдық лекцияны орнату мақсатымен басталды. 2007 жылғы лекторы Макгилл профессоры Дарен Барни болды, ол «Google-дың астында бір ұлт: Технологиялық республикада азаматтық» деген тақырыпта технология мен азаматтық арасындағы қатынасты зерттейтін дәріс оқыды. 2008 жылы Warchild Canada ұйымының негізін қалаушы және U of T профессоры Саманта Натт «Әлем – біздің арт жарымыз: жаһандық қоғам үшін жеке жауапкершілік» тақырыбында лекция берді. Доктор Натт Солтүстік Америка азаматтарының артықшылықтары мен соғыс зардап шеккен елдерде өзгерістерге әсер ету мүмкіндігі туралы айтты. Өткен лекцияларды оқығандардың арасында Майкл Гайст (2006), Дэвид Борнштейн (2005), Дженнифер Уэлш (2004), Алан Лайтман (2002) және Пико Айер (2001) бар. Кейбір өткен лекциялардың тізімдері онлайн режимінде қолжетімді.
Театр
Харт Хаус театрын көбінесе канадалық театрдың алғашқы ошағы деп атайды. 1919 жылдың қараша айында ашылған Торонто университетінің Сент-Джордж кампусындағы арт-деко стиліндегі театр 1920 және 1930 жылдардағы канадалық "Кіші театр" қозғалысының жетекшісіне айналды. Харт Хаус театры екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңдегі ең талантты актерлерді, режиссерлерді, драматургтерді және суретшілерді, оның ішінде Реймонд Масси, Дора Мавор Мур, Ллойд Бохнер, Лоурен Харрис, Артур Лисмер, Уэйн және Шустер, сондай-ақ Меррилл Денисонды қалыптастырды және таныстырды. Соғыстан кейін Роберт Гилл басшылығымен Харт Хаус театры студенттік үйірме театрға айналып, жиырма жыл бойы сахнадағы кәсіби мамандардың жаңа буынын тәрбиеледі. Уильям Хатт, Дон Харрон, Кейт Рид, Дэвид Гарднер, Артур Хиллер, Дональд Сазерленд, Норман Джуисон және Лорн Майклз – барлығының мансабы Харт Хаус сахнасынан бастау алды. 1960 жылдардың ортасында театр драманы зерттеу орталығы құрылғанда академиялық ортамен байланысты. Студенттердің жаңа буыны драмалық әдебиетті театр тәжірибесімен үйлестіріп, 1970 жылдардағы Торонто театр өнерінің дамуына үлкен үлес қосты. Бүгінде Харт Хаус театры Торонто университетіндегі сахналық өнердің басты орталығы болып табылады. Драма, би, музыка және кино бойынша жыл сайын жүзге жуық студент үйірмелік бағдарламаға қатысып, Харт Хаус театры әрбір жаңа буынға ықпал етуді жалғастыруда. Театр қойылымдары көбінесе өнер сыншыларының жоғары бағасын алып, көбінесе билеттер сатылып кетеді.
Харт Хаус оркестрі
1976 жылдан бері HHO Торонто университетінің музыкаға қызығушы және музыкалық білімі бар қауымдастығының мүшелеріне бірлесіп жұмыс істеуге және күрделі симфониялық туындыларды орындауға мүмкіндік беріп келеді. Оркестр 80-90 музыканттан құралған. Мүшелік жыл сайын өткізілетін тыңдау арқылы іріктеледі, ол университеттің барлық сатыларының студенттеріне, түлектерге, оқытушыларға, қызметкерлерге және Харт Хаус аға мүшелеріне ашық. Оркестр әдеттегі маусымда үш концертті өз сахнасында, ал бір концертті Онтарио немесе Квебек провинцияларының басқа қалаларында өткізеді. Бұрынғы концерттік турлар Монреаль, Оттава, Кингстон, Виндзор, Лондон, Гвельф және Садбери қалаларына бағытталған. Ерекше жағдайларда оркестр Нью-Йорк қаласындағы Карнеги залына, Германиядағы Тюбинген, Дюссельдорф және Геттинген қалаларына, Чикаго, Иллинойс штатына және Мичиган штатындағы Энн-Арбор қаласына гастрольдік сапарлар жасаған. Ұйымдық жұмыстарды оркестр мүшелерінен сайланған комитет жүзеге асырады. Оркестр жыл сайын екі скрипкалық конкурсты өткізеді, біреуі ішкі (оркестр мүшелері үшін), екіншісі сыртқы (жалпы қоғам үшін). Конкурстың жеңімпаздары оркестрмен бірге, әдетте келесі маусымда өнер көрсетеді.
Харт Хаус кино басқармасы
Бұл танымал клуб мүшелеріне жабдықтарды жалға беру және оқыту арқылы, сондай-ақ топтық жобалар (мысалы, «Жаңа фильм жасаушы жобасы») мен көрсетілімдер ұйымдастыру арқылы фильмдер жасауға көмектеседі. Атом Эгоян мен Бабак Пайами алғашқы фильмдерін Харт Хаус кино тақтасының жабдықтарын қолданып түсірді. 2006 жылдан бері Харт Хаус кино тақтасы фильм жасау бойынша кең ауқымды оқу курстарын ұсынып келеді.
Басқа ерекшеліктері
Харт-хаустың тартымды сұлулығы оны тойлар, кәсіби конференциялар және басқа да шаралар үшін танымал орынға айналдырды. Харт-хауста студенттерге арналған шаштараз да бар. Харт-хаус сонымен қатар Ниагара жарлығының биіктігіндегі Каледон төбелерінде шаруашылықты иеленеді және басқарады. Шаруашылық ұзақ жылдардан бері танымал демалыс орны болып табылады.