Кіріспе

Йель университетінің кірпіш мұнарасы

Харкнес мұнарасы – Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласындағы Йель университетінің кірпіштен салынған мұнарасы. 1922 жылы құрылысы аяқталған Колледждік готикалық Естелік Төртбұрыш кешенінің бір бөлігі, және ол Йель университетінің ең ірі меценаты Эдвард Харкнестің інісі Чарльз Уильям Харкнестің құрметіне аталған.

Тарих

Мұнара 1917-1921 жылдар аралығында Анна М. Харкнесс Йель университетіне сыйға берген Естелік төртбұрыстың бір бөлігі ретінде, жақында қайтыс болған ұлы Чарльз Уильям Харкнесс, 1883 жылы Йель университетін бітірген, оның құрметіне салынды. 1933 жылы жатақхана колледж жүйесі іске қосылғанда, мұнара Бранфорд колледжінің құрамына кірді. Оны Анна Харкнесс ұлы Эдвард С. Харкнесспен бірге Йель колледжінде оқыған Джеймс Гэмбл Роджерс жобалаған. Джеймс С. Хедден жобаның бас мердігерлік бақылауын жүзеге асырды және құрылыс процесінің көптеген суреттерін түсірді. Мұнара 2009 жылдың қыркүйегінен 2010 жылдың мамырына дейін қабырғаларын және әшекейлерін жөндеу мақсатында қайта жаңартудан өтті.

Ықпал

Харкнес мұнарасы – қазіргі заманда салынған ағылшынның тік бұрышты готика стиліндегі алғашқы "couronne" ("таж") мұнарасы. Мұнараны жобалаған және Йель университетінің көптеген колледждік готикалық құрылыстарын салған Джеймс Гэмбл Роджерс, оның 15 ғасырғы Бостон Стамбынан, Линкольнширдегі Бостон қаласының Сент-Ботольф шіркеуінің 272 фут (83 м) биіктігіндегі мұнарасынан шабыттанғанын айтты. Йель Herald апталық студенттік газеті мұнараның суретін өзінің логотипі ретінде пайдаланды.

Дизайн

Харкнесс мұнарасының биіктігі 216 фут (66 м) – Яль университеті құрылған жылдар санына тең, құрылыс кезінде әр жыл үшін бір футтан есептелген. Төртбұрышты негізінен бастап, мұнара сатылап көтеріліп, сегізбұрышты негіздегі екі қабатты тас тәжге жетеді, ал жоғары жағында тас әшекейлері орналасқан. Көше деңгейінен шатырға дейін 284 саты бар. Жоғары қарай ортасында төрт ашық металл мыс сағаттар уақытты көрсетеді. Сағаттардың артында, стальной арқалықтардан жасалған каркасқа бекітілген каррильон қоңыраулары орналасқан. Каррильонның ойнату пульті сағаттардың астындағы балкондар деңгейінде орналасқан. Мұнараның төменгі қабаттарында су резервуары (қазір қолданылмайды), екі оқу каррильоны, ескі қоңыраулар ойнату пульті, Йель университеті каррильоншылар гильдиясының кеңсесі және естелік шапкіш үй орналасқан.

Материалдар

Мұнара жеке тас блоктардан салынған, ал 1966 жылы каррильонның жаңа қоңырауларын көтеруге мүмкіндік беру үшін болатпен нығайтылған. Йель университетінің экскурсия жетекшілері жиі айтады, мұнара күшейтілгенге дейін әлемдегі ең биік тұрған тас құрылым болған деген аңыз бар. Көрнекті сәулетші немесе қайырымдастық белсендісі қабырғаларын ескіргендей көрсету үшін оларға қышқыл құюды бұйырғандықтан нығайту қажет болды деседі. Бірақ шындығында, Вашингтон монументі Харкнес мұнарасы салынбас бұрын-ақ елдегі ең биік құрылым болған.

Әшекейлеу

Мұнараның сәндік элементтерін Ли Лори жасаған. Скульптураның ең төменгі деңгейінде Йельдің сегіз көрнекті тұлғасы бейнеленген: Елиу Йель, Джонатан Эдвардс, Натан Хейл, Ноа Вебстер, Джеймс Фенимор Купер, Джон Кэлхун, Сэмюэл Ф. Б. Морс және Илай Уитни. Екінші деңгейдегі мүсіндер Фидий, Гомер, Аристотель және Евклидті көрсетеді. Скульптураның келесі деңгейі Медицина, Бизнес, Заң, Дің, Батылдық және Еңбек, Соғыс және Бейбітшілік, Көңілжомарттық және Тәртіп, Әділдік және Шындық, Өмір және Даму, Өлім және Бостандық сияқты аллегориялық бейнелерден тұрады. Жоғары деңгейдегі гаргулдар Йель студенттерін соғыста және оқуда бейнелейді (қаламмен жазатын жазушы, шебер спортшы, шай ішетін әлеуметтік қайраткер және жақсы оқитын ғалым), сонымен қатар Гомер, Вергилий, Данте және Шекспирдің бетперделері де бар.

Қабылдау

Модернист сәулетшілерге қатысты, егер Нью-Хейвенде тұруға кез келген жерді таңдауға мүмкіндік берілсе, олар Харкнесс мұнарасын таңдайтындары, себебі сонда оларға "оған қарау қажет болмас еді" деген әзіл, көрінеу, шындыққа жатпайды. Бұл, Гю де Мопассан мен Эйфель мұнарасы туралы айтылған ұқсас оқиғаның туындысы болып табылады.

Карлион

Мұнарада Йель ескерткіш кариллоны, 54 қоңыраудан тұратын кариллон орналасқан. Бұл - транспозициялық аспап; C қоңырауы концерттік B дыбысын шығарады. 1922 жылы он қоңырау орнатылып, 1966 жылы тағы 44 қоңырау қосылды. Аспапты студенттермен құрылған "Йель кариллоншылар гильдиясы" және шақырылған кариллоншылар орындайды. Оқу жылында аспапта күніне екі рет музыка ойналады: сағат 12:30-да жарты сағат, ал сағат 17:30-да бір сағат (Бранфорд және Сайбрук колледждерінің кейбір тұрғындары күнделікті орындалуларды "Ауыр металл" деп атайды). Жазда ол тек кешкі уақытта ойналады, сондай-ақ жазғы жұма күндері концерттер сериясы өткізіледі. 2009 және 2010 жылдары мұнара жөндеуден өткен кезде кариллон ойнау тоқтатылды.