Кіріспе

Жер сілкінісінің түрі

Сейсмологияда күшті жер қозғалысы – себепші жарықшаның жанында (шамамен 50 км-ге дейін) болатын күшті жер сілкінісі. Күшті жер қозғалысына байланысты сілкіністің күші сейсмометрді жеңіп шығып, акселерографтарды (немесе күшті жер қозғалысы акселерометрлерін) қолдануға мәжбүр етеді. Күшті жер қозғалысы ғылымы жарықшаның жарылуының өзгеруімен де айналысады, оның ішінде жалпы орын ауыстыру, босатылған энергия және жарылу жылдамдығы да қарастырылады. Сейсмикалық құралдар (әсіресе акселерометрлер) көбейген сайын, күтілетін зақымды құрал көрсеткіштерімен байланыстыру қажеттігі туындайды. Ескі Модификацияланған Меркалли интенсивтілік шкаласы (ММ), құралдар пайда болғанға дейінгі дәуірдің қалдығы, әр интенсивтілік деңгейі сейсмикалық зақымның байқалатын айырмашылығын көрсететінімен пайдалы болып қалады. Акселерометрдің уақыт бойынша тіркелген мәліметтерін әртүрлі өңдеуге көп жылдық тырысқаннан кейін, ең қарапайым жердің ең жоғары жылдамдығы (PGV) зақыммен ең жақсы байланыс беретіні анықталды. PGV жылдамдық тіркелген мәліметтерінің бірінші интегралының ең жоғары шегін көрсетеді. Қабылданған формулалар қазір PGV-ді ММ интенсивтілігімен байланыстырады. Жұмсақ топырақтың әсері ескеріледі, себебі мұндай негіздер PGV-ді едәуір күшейтеді деп күтуге болады. АҚШ Геологиялық қызметі жасаған "Шейк-карталар" маңызды жер сілкінісі туралы дерлік нақты уақыт ақпаратын ұсынады және апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету топтары мен басқа да мекемелерге көмектесе алады.

Меркалли шкаласымен байланыстылық

Америка Құрама Штаттарының геологиялық қызметі Instrumental Intensity шкаласын жасады, ол жердің ең жоғары жылдамдығын Меркалли шкаласына ұқсас қарқындылық шкаласында картаға түсіреді. Әлемнің сейсмологтары осы мәндерді Шейк-карталарды құру үшін пайдаланады. Аспаптық қарқындылық Жылдамдық (см/с) Сезілетін діріл Потенциалды зақым I < 0,0215 Сезілмейді Жоқ II–III 0,135 – 1,41 Әлсіз Жоқ IV 1,41 – 4,65 Жеңіл Жоқ V 4,65 – 9,64 Орташа Өте жеңіл VI 9,64 – 20 Қатты Жеңіл VII 20 – 41,4 Өте күшті Орташа VIII 41,4 – 85,8 Ауыр Орташа-ауыр IX 85,8 – 178 Жәбірлі Ауыр X+ > 178 Өте ауыр