Кіріспе
Жер сілкінісінің әсерін азайтуға бағытталған шаралар жиынтығы. Жер сілкінісіне дайындық – өмірді сақтау шараларынан, жер сілкінісі кезінде аман қалу мүмкіндігін арттыруға бағытталған дайындықтан және жер сілкінісінің әсерін азайтуға арналған жеңілдету шараларынан тұрады. Өмірді сақтаудың негізгі шараларына төтенше жағдайға азық-түлік пен суды дайындау, сондай-ақ жер сілкінісі кезінде не істеу керектігін адамдарға үйрету кіреді. Жеңілдету шараларына ірі жиһазды (мысалы, кітап сөрелерін және үлкен шкафтарды) сенімді бекіту, сондай-ақ жер сілкінісі кезінде құлап қалуы мүмкін теледидар мен компьютер мониторларын бекіту жатады. Сондай-ақ, төсек пен диван үстіне заттар қоймау арқылы адамдардың үстіне заттардың құлау қаупін азайтуға болады. Сунами қатеріне байланысты жоспарлау, яғни цунамиге дайындық, жер сілкінісіне дайындықтың маңызды бөлігі болуы мүмкін.
Preparations for earthquakes can consist of survival measures, preparation that will improve survival in the event of an earthquake, or mitigating measures, that seek to minimise the effect of an earthquake. Common survival measures include storing food and water for an emergency, and educating individuals what to do during an earthquake. Mitigating measures can include firmly securing large items of furniture (such as bookcases and large cabinets), TV and computer screens that may otherwise fall over in an earthquake. Likewise, avoiding storing items above beds or sofas reduces the chance of objects falling on individuals. Planning for a related tsunami, tsunami preparedness, can also be part of earthquake preparedness.
Ғимаратты жобалау және қайта жабдықтау
Жер сілкінісіне бейім аймақтардағы сейсмикалық нормалар жаңа ғимараттардың жер сілкінісіне төзімділігін арттыруға бағытталған арнайы талаптарды қамтуы мүмкін. Ескі ғимараттар мен үйлер нормаларға сәйкес келмесе, олардың төзімділігін арттыру үшін күрделі өзгерістер енгізілуі мүмкін. Күшейту және жер сілкінісіне төзімді құрылыс жоғары орналасқан тас жолдар мен көпірлерде де қолданылады. Нормалар ғимараттарды жер сілкінісінен толығымен зақымсызданған қалпында сақтау үшін жасалмайды. Көптеген құрылыс жобаларының мақсаты – ғимаратқа келтірілетін жер сілкінісі зардабын азайту, соның арқасында тұрғындардың қауіпсіздігі қамтамасыз етіледі, ал белгілі бір шектегі зақымдар қабылданады және қажетті құрбандық деп есептеледі. Жаңартуға қосымша немесе алғышарт ретінде жер сілкінісіне төзімді жиһазды орнату қарастырылуы мүмкін. Жер сілкінісінен қорғау техникасы мен қазіргі заманғы құрылыс нормалары Рихтер шкаласы бойынша 8,5 балға дейінгі жер сілкінісі кезінде ғимараттардың толық құлауына жол бермеуге арналған. Рихтер шкаласы пайдаланылғанымен, ғимараттың төзімділігін анықтауда жергілікті жер сілкінісінің күші маңызды факторлардың бірі болып табылады.
Дайындық түрлері
Дайындықтың негізгі тақырыбы – жер сілкінісіне дайын болу. Дайындық адамның күнделікті өмірінен басталады және жер сілкінісі кезінде пайдалы болатын заттар мен оқытуды қамтиды. Дайындық жеке адамнан бастап, отбасылық, қоғамдық, бизнес, коммерциялық емес және мемлекеттік дайындыққа дейін жалғасады. Кейбір ұйымдар осы деңгейлерді біріктіреді. Бизнес үзіліссіздігін жоспарлау бизнесті апаттан сақтау жоспарына ие болуға ынталандырады. АҚШ-тың FEMA дайындықты пирамида түрінде бөледі, оның негізінде азаматтар, ал үстінде жергілікті билік, штаттық билік және федералдық билік орналасқан. Балалар ерекше мәселелер тудыруы мүмкін, сондықтан кейбір жоспарлау мен ресурстар оларды қолдауға бағытталған. АҚШ-тың FEMA кеңесінде: «Апаттар балаларды қорқыныш, ұйымсыздық және қауіпсіздіксіздік сезіміне түсіруі мүмкін» делінген, бала апатты тікелей бастан өткергенімен, досқа осы оқиға болғанымен немесе теледидардан көргенімен байланысты емес. Мүмкіндігі шектеулі немесе ерекше қажеттіліктері бар адамдар төтенше жағдайға дайындыққа қатысты арнайы талаптарға ие болуы мүмкін. FEMA-ның мүмкіндігі шектеулі адамдарға берген ұсыныстарына рецепттердің көшірмелері, моторлы коляскалар сияқты медициналық құрылғыларды зарядтау құрылғылары және бір апталық дәрі-дәрмек қоры кіреді. Дайындық үй жануарларын да қамтуы мүмкін. Дайындық психологиялық дайындықты да қамтиды: ресурстар апаттан зардап шеккен қоғам мүшелерін және оларға қызмет көрсететін апаттық қызметкерлерді қолдау үшін жасалған. Бірнеше қауіпке қарсы келу тәсілі, яғни қоғамдар бірнеше қауіпке дайын болса, жалғыз қауіпке қарсы келуден гөрі төзімдірек болады және осы тәсілге қызығушылық артып келеді. АҚШ Энергетика департаменті былай деп мәлімдейді: «Үй иелері, бизнес иелері және жергілікті басшылар энергияның тоқтатылуына байланысты мәселелерді өздері шешуі керек». Ауруханалар, әскери базалар және білім беру мекемелері сияқты ірі мекемелерде көбінесе қосалқы қуат жүйелері бар. Дайындық үйде немесе мектепте тоқтамайды. АҚШ Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау департаменті ауруханалардың төтенше жағдайларға дайындық мәселелерін қарастырады, соның ішінде қауіпсіз температураны сақтау, өмірді сақтау жүйелері үшін жеткілікті электр қуатын қамтамасыз ету және тіпті төтенше жағдайларда эвакуация жүргізу. FEMA барлық бизнеске төтенше жағдайларға жауап беру жоспары болуын ұсынады, ал Шағын бизнес басқармасы шағын бизнес иелеріне төтенше жағдайларға дайындыққа назар аударуды және әртүрлі жұмыс парақтары мен ресурстарды ұсынады. Табиғи газ ағып кетуінің қаупін ескере отырып, Ready.gov былай дейді: «Барлық үйдің мүшелері табиғи газды қалай тоқтатуды білуі керек» және үй иелері өздерінің газ қосылыстарына қажетті арнайы құралдарға ие екенін қамтамасыз етуі керек. Ready.gov сондай-ақ: «Барлық үйдің жауапты мүшелерін электр қуатын қайда және қалай тоқтату керектігін үйрету жөн» деп атап өтеді, сонымен қатар жеке тізбектерді басты тізбектерден бұрын тоқтату керек екенін ескертеді. Ready.gov сондай-ақ: «Барлық үйдің мүшелері басты клапаннан суды қалай тоқтатуды үйренуі керек» дейді және тозған клапандарды ауыстыру қажет болуы мүмкін екенін ескертеді.
Дайындыққа қол жеткізу
Халықтың хабардарлығын арттыруға жасалған әрекеттерге қарамастан, дайындық деңгейі көбінесе төмен қалады. Апаттарға дайындыққа жәрдемдесетін әртүрлі әдістер бар, бірақ олардың көпшілігі жақсы құжатталмаған және тиімділігі анықталмаған. Тәжірибелік оқулар, жаттығулар және тікелей байланыс адамдардың мінез-құлқына әсер етуде тиімдірек болып көрінеді. Цифрлық әдістер де пайдаланылды.