Кіріспе

Солтүстік Америкадағы 18 ғасырдағы британдық форт. Форт-Лаудун – қазіргі Теннесси штатының Монро округінде орналасқан британдық форт. 1756 жылдан 1757 жылға дейін француз және үнді соғысының бастапқы кезеңінде чероки тайпасының қолдауын алу үшін салынған бұл форт, Аппалачи тауларының батысындағы алғашқы маңызды британдық бекіністерінің бірі болды. Фортты Джон Уильям Жерар де Брам жобаласа, құрылысын капитан Раймонд Демере қадағалады, ал форт гарнизонына Демередің інісі Пол Демере басшылық етті. Форт сол кездегі Солтүстік Америкадағы британдық күштердің бас қолбасшысы Лудун графының құрметіне аталды. Форт-Лаудун гарнизоны мен жергілікті чероки тұрғындары арасындағы қарым-қатынас бастапқыда достық болды, бірақ 1758 жылы чероки жауынгерлері мен ағылшын-американдық қоныс аударушылар арасындағы шекарадағы қақтығыстар салдарынан ушықты. 16 ақпанда Форт-Принс-Джорджда тұтқынға алынған 16 чероки басшысы гарнизондық әскерлер тарапынан өлтірілгеннен кейін, чероки тайпасы 1760 жылдың наурыз айында Форт-Лаудунды қоршауға алды. Форт гарнизоны бірнеше ай бойы қарсылық көрсетті, бірақ азық-түлік қорының азаюы салдарынан 1760 жылдың тамызында форттық гарнизон қарсылық танысқаннан кейін, форттық гарнизон капитуляциялауға мәжбүр болды. Форттан Оңтүстік Каролинаға қайтып бара жатқанда, чероки жауынгерлері форт гарнизонына шабуыл жасап, екі оннан астам сарбазды өлтіріп, көптеген тұтқынға алды. Олардың көпшілігі кешірімге ие болды. Оңтүстік Каролина провинциясы чероки тайпасымен сауда жасауды өте маңызды деп есептеді, бірақ чероки қалаларының көпшілігі Аппалачи тауларындағы өзен аңғарларында, Солтүстік және Оңтүстік Каролинада, сондай-ақ Джорджия провинциясында орналасқандықтан, оны реттеуде қиындықтарға тап болды. Британдық саудагерлердің чероки тайпасын жиі пайдалануы салдарынан, чероки басшыларының көпшілігі британдықтарға қарсы сезімдерге ие болды. Британдықтар форт пен гарнизон сауданы реттеуге мүмкіндік береді деп сенді. 1743 жылы Джеймс Гленнің Оңтүстік Каролинаның губернаторы болып тағайындалуымен фортқа қолдау айтарлықтай артты. Глен мұндай форт Солтүстік Америка құрлығының ішкі аймақтарында британдық билікті кеңейтуге көмектеседі деп сенді, өйткені Франция Миссисипи және Огайо өзендерінің салаларындағы Иллинойс аймағында, сондай-ақ оңтүстіктегі Нью-Орлеан мен Мексика шығанағының жағалауында бірнеше колонияларға ие болды. 1758 жылдың соңында Форт-Лаудунға келген британдық сарбаздар күдікпен қарап, Аттакуллакулла және басқа да жауынгерлердің қаруын алып, оларды қысқа мерзімге ұстап тұрды. Вирджинияның лейтенант-губернаторы Фрэнсис Фаукьер Аттакуллакулланы жұбатуға ұлыс болғанымен, осы қарым-қатынасқа ашуланған чероки жауынгерлері Теннесси аймағына қайтып келе жатқанда Вирджинияның шекаралық поселкелеріне шабуыл жасады. Өздерінің жағдайларының тұрақсыз екенін сезінген чероки тайпасы Грантпен бейбіт келісімге келді, ол 1761 жылдың 23 қыркүйегінде қол қойылды. Генри Тимберлейк пен Томас Самтер, Бёрд экспедициясының сарбаздары, 1761-62 жылдары бейбітшілік миссиясы аясында Оверхилл қалаларына сапар жасады. Тимберлейк өз естеліктерінде Форт-Лаудун қираған күйде екенін жазды. Қоныс аударушылар 1790 жылдары форттан өзеннің арғы жағында орналасқан Теллико блоктарын салу үшін Форт-Лаудуннан құтқарылған тастарды пайдаланған болуы мүмкін. Францияның болашақ королі Луи Филипп 1797 жылы АҚШ-та тұтқындықта болған кезде бұл блокхаусты аралап көрді және Форт-Лаудун негізінен қираған және бұталармен жабылған екенін атап өтті. Ол форт орнының дұрыс таңдалмағанын айтты. Американың отаршыл әйелдері 1917 жылы форт орнына ескерткіш орнатты. 1925 жылы жарияланған "Кіші Теннессидегі Форт-Лаудун" атты мақаласында тарихшы Филип Хамер форттың жер жұмыстары әлі де көрінетінін айтты. TVA ақырында жерді көтеруді және фортты су деңгейінен жоғары орналасқан жерде қайта құруды қаржыландыруға келісті. Су тасқыны белгілі тарихи және тарихи-археологиялық ескерткіштерді, соның ішінде бірнеше чероки қалаларын су астына түсіретіндіктен, агенттік зерттеулерді және аңғарда кең көлемді археологиялық қазбаларды қаржыландырды. Ең көп қазба жұмыстары 1975 жылдың мамыр айынан 1976 жылдың тамызына дейін жүргізілді және оларды Теннесси археология бөлімінің Карл Каттруфф басқарды. Форт-Лаудун қазір Кіші Теннесси және Теллико өзендерінің қосылған жерінде, Теллико көлінен құрылған аралда орналасқан. 360 мемлекеттік автожолы (Unicoi Turnpike) арал арқылы өтеді, ол мемлекеттік паркті солтүстікке қарай Вонормен және Монро округі мен Чероки ұлттық орманының ауылдық аймақтарын оңтүстікке қарай жалғастырады. Фортқа іргелес орналасқан парктің кіреберіс орталығында форттың макеті мен түрлі қазбалардан алынған бірнеше артефакттар бар кішкентай мұражай орналасқан. Форт маңындағы ормандарда, сондай-ақ оңтүстіктегі көлден өтетін МакГи Карсон аймағында бірнеше шақырымдық жаяу жолдар салынған. Чероки ғалымы Секуоя шамамен 1770 жылы форттың оңтүстігінде орналасқан Таскегиде дүниеге келген. Федералдық үкімет тарапынан мойындалған Шығыс Чероки тайпасы басқаратын Секуояның туған жері мұражайы форттың батыс жағында, 360 тас жолының ар жағында орналасқан. Мұражайда Теллико археологиялық жобасы кезінде қазылған 200-ден астам жерлеулерді қамтитын жерлеу дөңгелегі бар. Бұл жоба Теллико тоғанының су басуына дайындық ретінде бірнеше чероки қалалық орындарын зерттеген. Форт-Лаудуннан оңтүстікке қарай шамамен 12 шақырым (19 км) қашықтықта, 360 тас жолынан ажырап тұрған Бейкон Ферри жолының бойында 18 ғасырдың ортасы мен соңындағы "ана қала" атанған Танаси және Чота қалаларына қойылған ескерткіштер орналасқан. Теллико блокхаусының орны Форт-Лаудунның шығысында, Кіші Теннесси өзенінің арғы жағында орналасқан. Блокхаус және оған байланысты құрылыстар Теллико археологиялық жобасы кезінде зерттелген және қазірде ағаш тіреулермен және тастармен белгіленген. Блокхаус орнынан қазылған бірнеше артефакттар Форт-Лаудунның кіреберіс орталығында қойылған.

Мұра

Теннесси штатының Луддон округі мен оның округтік орталығы Луддон екеуі де форттың құрметіне аталған (Луддон округі солтүстікке қарай Монро округімен шектеседі). Теннесси алқабының билігі Форт-Лодун бөгеті, солтүстікке қарай Леноир қаласында орналасқан, және оған байланысты көл де сол форттың атымен аталады. Форттың атымен аталған басқа да мекемелер: жергілікті электр энергиясын жеткізуші Fort Loudoun Electric Cooperative; Леноир қаласындағы Форт Лудун медициналық орталығы және Лудон қаласындағы Форт Лудун орта мектебі.