Полимер тізбегінің құрылымдық бөлігі – мономерлерден тұратын, қайталама бірліктерден құралған полимер химиясының негізі. Кополимерлер жаңа материалдарды жасауда маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Полимерлік тізбектің құрылыс бөлігі
Building block of a polymer chain
Полимер химиясында құрылымдық бірлік – полимерлік тізбектің құрылыс бөлігі болып табылады. Ол ұзын тізбекке полимерленген мономердің нәтижесі. Қайталанатын бірлікте бірнеше құрылымдық бірлік болуы мүмкін. Егер әртүрлі мономерлер полимерленсе, сополимер түзіледі. Бұл жаңа материалдарға жаңа қасиеттер берудің қалыпты жолы.
In polymer chemistry, a structural unit is a building block of a polymer chain. It is the result of a monomer which has been polymerized into a long chain. There may be more than one structural unit in the repeat unit. When different monomers are polymerized, a copolymer is formed. It is a routine way of developing new properties for new materials.
Құрылымдық бірліктердің функционалдылығы
Мономерлік құрылымдық бірліктің функционалдығы, оның басқа реактивтермен құрайтын ковалентті байланыстар саны ретінде анықталады. Сызықты полимер тізбегінің сегментіндегі құрылымдық бірлік екі байланыс жасайды, сондықтан жоғарыда аталған ПЭТ құрылымдық бірліктері сияқты екіфункционалды. Басқа да функционалдық мәндері бар. Егер макромолекула циклдік болмаса, полимер тізбегінің екі шетінде моновалентті құрылымдық бірліктер болады. Бұтақтаналған полимерлерде әр тармақталу нүктесінде үшфункционалды бірліктер кездеседі. Мысалы, ПЭТ синтезінде этиленгликольдің шағын бөлігі үш спирт тобы бар глицеринмен алмастырылуы мүмкін. Бұл үшфункционалды молекула полимерлік тізбекке еніп, үш карбоксил қышқыл тобымен байланысып, тармақталу нүктесін құрайды. Соңында, торлы полимерлердің қалыптасуы төртфункционалды құрылымдық бірліктерді қажет етеді. Мысалы, торлы полистирол синтезінде мономерлі стиролдың (немесе винилбензолдың) шағын фракциясы 1,4-дивинилбензолмен (немесе пара-дивинилбензолмен) алмастырылады. Әрбір екі винил тобы полимерлік тізбекке енгізіледі, нәтижесінде тетравалентті бірлік екі тізбекке де еніп, оларды байланыстырады.
The functionality of a monomeric structural unit is defined as the number of covalent bonds which it forms with other reactants. A structural unit in a linear polymer chain segment forms two bonds and is therefore bifunctional, as for the PET structural units above. Other values of functionality exist. Unless the macromolecule is cyclic, it will have monovalent structural units at each end of the polymer chain. In branched polymers, there are trifunctional units at each branch point. For example, in the synthesis of PET, a small fraction of the ethylene glycol can be replaced by glycerol which has three alcohol groups. This trifunctional molecule inserts itself in the polymeric chain and bonds to three carboxylic acid groups forming a branch point. Finally, the formation of cross linked polymers involves tetrafunctional structural units. For example, in the synthesis of cross linked polystyrene, a small fraction of monomeric styrene (or vinylbenzene) is remplaced by 1,4 divinylbenzene (or para divinylbenzene). Each of the two vinyl groups is inserted into a polymeric chain, so that the tetravalent unit is inserted into both chains, linking them together.