Кіріспе

Шмидт тіккенде болатын ауырсыну индексі – әртүрлі гименоптералардың тігуінен туындайтын ауырсынудың салыстырмалы деңгейін бағалайтын шкала. Бұл жұмыс негізінен Аризонадағы Карл Хейден ара зерттеу орталығының энтомологы Джәстин О. Шмидттың еңбегі. Шмидт осы тақырыпта бірнеше жұмыс жариялаған және көптеген гименоптералардың шаққандығын мәлімдеген. Оның 1983 жылғы алғашқы мақаласы жәндіктердің уының гемолитикалық қасиеттерін жүйелеу және салыстыру мақсатында жазылған. Мақаладағы кесте тігуден туындайтын ауырсынуды бағалауға арналған бағанды қамтыды, адамға мүлдем әсер етпейтін тігулер үшін 0-ден бастап, жалпы ара немесе шершене шағу сияқты таныс ауырсынуға дейін 2-ге дейін, ал ең ауыр тігулер үшін 4-ке дейін бағаланды; түпнұсқа мақалада тек Paraponera clavata түріне 4 бағасы берілді. Индекстің кейінгі өңделген нұсқаларында Synoeca septentrionalis және tarantula hawks түрлері де осы рейтингті бөліседі. Ең ауыр мысалдардың сипаттамалары келтірілген, мысалы: "Paraponera clavata тігуі бірден, шыдамсыз ауырсынуды және қарындаш ұшымен басылғандағы сезімсіздікті, сондай-ақ зақымдалған бөлікті бақылаусыз дірілдетуге ұқсас қозғалыстарды тудырды." және бұл 2016 жылы жарық көрген кітапта толыққанды сипатталды. Шмидттың жарияланған ғылыми мақалалары 1-ден 4-ке дейінгі толық сандық шкаланы пайдаланса, The Straight Dope журналында жарияланған бір жазбада "Outside" журналы 1996 жылы жариялаған мақаласы үшін "бұлқарлы акация құмырсқасы 1.8" сияқты "өте нақты сандарды" одан "сұрап алғандығы" айтылған. 2015 жылдың қыркүйегінде Шмидт, гименоптераларды зерттегені үшін Майкл Смитпен бірге Физиология және энтомология саласындағы Иг Нобель сыйлығымен марапатталды.

Шолу

Шмидттің гименоптералардың шағуының ауырсыну шкаласы 1 мен 4 деңгейге бөлінген, 4-ші деңгей ең қатты ауырсынуды көрсетеді. Бірақ, мүлдем басқаша сезім тудыратын шағулар да бір деңгейге жатқызылуы мүмкін. Сондықтан, шкаланың кейінгі нұсқаларында әрбір жәндік шаққандағы оның жеке тәжірибесінің қысқаша сипаттамасы міндетті түрде беріледі.