Кіріспе
The Fugitive) – американдық қылмыстық драмалық телесериал. Оны Рой Хаггинс жасаған, ал QM Productions және United Artists Television өндірген. Сериал 1963 жылдың 17 қыркүйегінен 1967 жылдың 29 тамызына дейін ABC телеарнасында көрсетілді. Дэвид Янсен доктор Ричард Кимбл рөлінде ойнады, ол әйелін өлтірді деген жалған айыппен өлім жазасына кесілген дәрігер. Өлім жазасын өтеуге бара жатқанда доктор Кимблдің пойзы рельстен шығып, оның қашуына және нағыз қылмыскерді – "бір қолды адамды" (Билл Райш ойнады) іздеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Ричард Кимблді билік өкілдері, әсіресе полиция лейтенанты Филип Жерард (Барри Морс) тынымсыз қудалайды. "Қашқын" төрт маусым бойы көрсетілді, 120 минуттық 51 эпизод түсірілді. Алғашқы үш маусым қара-ақ түсте, ал төртінші және соңғы маусым түсті түсірілді. Сериал бес рет «Эмми» сыйлығына ұсынылып, 1966 жылы «Үздік драмалық сериал» номинациясында «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы TV Guide журналы оны «Барлық уақыттың ең үздік 50 телешоуы» тізімінде 36-шы орынға қойды. 2013 жылы TV Guide журналы «Барлық заманның ең жаман 60 қылмыскері» тізімінде бір қолды адамды бесінші орынға орналастырды. Сериалдың танымалдылығы әртүрлі бейімделулерге және франшизаның құрылуына әкелді.
The Fugitive is an American crime drama television series created by Roy Huggins and produced by QM Productions and United Artists Television. It aired on ABC from September 17, 1963 to August 29, 1967. David Janssen starred as Dr. Richard Kimble, a physician who is wrongfully convicted of his wife's murder and sentenced to death. En route to death row, Dr. Kimble's train derails over a switch, allowing him to escape and begin a cross country search for the real killer, a "one armed man" (played by Bill Raisch). At the same time, Richard Kimble is hounded by the authorities, most notably by Police Lieutenant Philip Gerard (Barry Morse). The Fugitive aired for four seasons, with 120 51 minute episodes produced. The first three seasons were filmed in black and white, while the fourth and final season was filmed in color. The series was nominated for five Emmy Awards and won the Emmy for Outstanding Dramatic Series in 1966. In 2002, it was ranked number 36 on TV Guides 50 Greatest TV Shows of All Time. TV Guide named the one armed man number five in their 2013 list of the 60 Nastiest Villains of All Time. The popularity of the series led to the various adaptations, and the realization of a titular franchise.
Доктор Ричард Кимбл
Шоудың басты кейіпкері және барлық 120 эпизодта көрінген жалғыз кейіпкер – доктор Ричард Дэвид Кимбл (Дэвид Янссен) еді. Доктор Ричард Кимбл Индиана штатының Стаффорд қалашығында беделді педиатр болғанмен, оның әйелі Хеленмен оның өлімінен бұрын пікір келіспеушіліктер болғаны белгілі еді. Хеленнің жүктілігі өлі туған ұлмен аяқталды, ал оның өмірін сақтап қалу үшін жасалған операция оны бала көтере алмайтын етті. Ерлі-зайыптылар қатты қайғыға батты, бірақ Хелен Ричардтың бала асырап алу туралы ұсынысын қабылдамады. Хеленнің өлтірілген күні түнде Кимблдердің осы мәселе бойынша көршілерімен қызу дауласқанын естіген. Кейін Ричард үйіне қайтар жолда Кимблдер үйінен қашып бара жатқан бір қолы жоқ адамды шауып жіберуге аздап шалысты. Содан кейін Ричард Хеленнің өлтірілгенін тапты, бірақ ешкім Ричардтың көлікпен кеткенін көрген жоқ, оны жолда көрген де жоқ, сондай-ақ Ричард Кимбл көрген «бір қолы жоқ адамның» бар болғанына ешқандай дәлел табылған жоқ. Сотта Ричард Кимбл Хеленді өлтіргені үшін әділетсіз айыпталып, электр орындығында өлім жазасына кесілді. Пойыз апатынан және қамаудан қашқаннан кейін Ричард Кимбл қаладан қалаға көшіп, тұтқындалудан қашып, сол бір қолы жоқ адамды табуға үміттене отырып, әрқашан көзге түспеуге тырысты. Ол көптеген жалған есімдерді қабылдады және аз жалақы төленетін, қарапайым жұмыстар істеді (яғни, жеке куәлікті немесе қауіпсіздік тексеруін қажет етпейтін және көп әлеуметтік назар аудармайтын жұмыстар). Көптеген эпизодтарда ол қиын жағдайдағы әйелге немесе қауіпті жағдайдағы балаға кездеседі; содан кейін ол осы лайықты адамға көмектесу арқылы өзінің аты-жөнін ашу қаупіне барады. Тағы бір жиі кездесетін сюжеттік тәсіл – біреу Кимблдің нағыз кім екенін біліп алып, оны полицияға беру қаупімен оны манипуляциялауға тырысу. Доктор Ричард Кимбл ақылды және тапқыр, әдетте кез келген жұмысты жақсы орындай алады. (Бұл кейде күдік тудырады, өйткені оның білімді мінез-құлқы көбінесе оның мәжбүрлі түрде істеуге мәжбүр болған жұмыстардың қарапайым сипатына қайшы келеді.) Сонымен қатар, ол қолға-қол соғыста да шеберлік танытады. «Немезис» эпизодында ол орман сақшысын (Курт Расселдің әкесі Бинг ойнаған) алаңдатып, содан кейін есінен айырып, оның мылтығын тез алып, оны қуып келсе, атып тастамауына көз жеткізеді. Алтыншы эпизодта Кимбл Корея соғысында дәрігер болып қызмет еткенін айтты. Ричард Кимблдің отбасы сериал бойына сирек көрінеді, ең бастысы оның қарындасы Донна (Жаклин Скотт) және оның күйеуі Леонард Тафт (әртүрлі эпизодтарда Джеймс Сиккинг, Лин Маккарти және Джеймс Андерсон ойнады; Ричард Андерсон классикалық екі бөлімді соңғы эпизодта «Сот» Леонард Тафт рөлін сомдады). Кимблдің отбасы алғаш рет 15-ші эпизодта «Үй – аңшылықта» пайда болады, онда доктор Ричард Кимбл өзінің туған қаласына оның әкесі, доктор Джон Кимблдің (Роберт Кит) зейнетке шығатыны туралы хабарды оқығаннан кейін қайтып келеді. Сонымен қатар Ричард Кимблдің ағасы Рей (Эндрю Прайн) таныстырылады. Донна мен Джон Ричард Кимблдің кінәсіздігіне сенсе, Рей оған сенбейді және Ричардқа ренжіді, өйткені олардың қарым-қатынасы Рейдің жұмысына және никесіне зиян келтірді; алайда Рей Ричардтың кінәсіздігіне көз жеткізеді. Сондай-ақ Леонард пен Доннаның ұлдары Дэвид (Билл Муми) және Билли (Клинт Ховард) де бар; олардың көрінісіне қарамастан, сериалдың екі бөлімді финалында «Сотта» тек Билли (Джонни Дженсен) ғана пайда болады (екінші бөлімде Донна Биллиді уақытша ағасына қонаққа шақыру үшін көшіріп әкелгенін айтады). Бүкіл отбасы таныстырылса да, кейінгі эпизодтарда тек Донна мен оның отбасы ғана қайта пайда болды. Рей шоуда қайта аталмады, ал үшінші маусымның «Қорқынышпен жүгіру» эпизоды Ричард Кимбл мен Доннаның әкелерінің өліміне қайғыру үшін қайта қосылуымен байланысты. «Құтқарылғандар» эпизодында Ричард Кимбл Хеленнің отбасымен, Уэверлилермен қайта байланысқа түседі, оның әкесі Эдтің (Ллойд Гоф) әйелі Эдиттің (Рут Уайт) медициналық шоттары бойынша банкротқа ұшырағанын білгеннен кейін, Хеленнің естелігіне асылып, оның өлімінен бұрын жасаған фонограф жазбаларын тыңдағандықтан, жүрек ауруына шалдыққан. Ричард Кимбл отбасына барып, Эдиттің қарсылығына қарамастан, олармен бірге тұрады және Хеленнің әпкесі Терридің (Луиза Сорел) көмегімен Хеленнің жедел жағдайларға арналған құпия банк шотын табады. Ол Эдке шотқа қол қояды, оны қаржылық қиындықтан құтқарады, бірақ Эдит Терридің оның кінәсіздігіне сенетінін (Эд сияқты, аздап) және Ричард Кимблге ғашық екенін білгеннен кейін оның қауіпсіздігіне нұқсан келтіреді және оны полицияға шақыруға әрекеттеніп, оны қорқытады. Ричард Кимбл Терриге мейірімділікпен жауап бергеннен кейін үйден қашып кетеді. Дэвид Янссен доктор Ричард Кимблдің қиын жағдайын шеберлікпен бейнеледі. Ол 1965 жылы «Алтын глобус» сыйлығын «Драмалық телесериалдағы үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды және 1966 жылы осы номинация бойынша ұсынылды. Ол «Драмалық сериалдағы үздік актер» номинациясы бойынша үш рет «Primetime Emmy» сыйлығына ұсынылды (1964, 1966, 1967).
Даму
Сериалды Рой Хаггинс ойлап тапты және Куинн Мартин продюсерлік етті. Хаггинс ұқсастықтарды жоққа шығарса да, шоу ішінара Сэм Шепардтың ісіне, сондай-ақ басқа да ықпалдарға, оның ішінде «Жәбірленушілер» романына негізделген. Шепард сотталғанмен және түрмеге қамалғанмен, әйелі Мэрилиннің «көктесін шашы бар адам» қолынан қаза тапқанын мәлімдеді. Шепардтың бауырлары Ф. Ли Бейлиді сот шешімін қайта қарауға жалдады. Бейли Шепардты қорғап, екінші сотта ақталды. Кездейсоқ жайтқа, шоудың музыкалық жетекшісі Кен Уилхойт Сьюзан Хейзге үйленген, ол Шепардпен кісі өлтіруге дейін жақын қарым-қатынаста болған және 1954 жылғы алғашқы сотта куәлік берген. Шоуда әділ адамның өзі жасаған жоқ қылмыс үшін полициядан қашып, сонымен бірге нағыз қылмыскерді іздеуі бейнеленеді. Бұл сюжеттік өрнек Альфред Хичкоктың «39 баспалдақ», «Саботаж» және «Солтүстік-батысқа қарай» фильмдерінде кездеседі. Үлкен қылмыс жасағаннан кейін жасырынып жүрген дәрігер тақырыбы Джеймс Стюарттың «Жердегі ең үлкен шоуда» ешқашан макияжын шешпеген құпия клоун Бутонс рөлінде де бейнеленген. Жазушы Дэвид Гудис сериалдың 1946 жылғы «Қараңғы жол» романынан шабыт алғанын айтты. Гудис бұл мәселе бойынша соттасуы 1967 жылы қайтыс болғаннан кейін де жалғасты. Биліктен қашып жүрген қашқынның сюжеттік өрнегі Виктор Гюгоның 1862 жылғы «Көңілсіздер» романынан шабыттандырылды. Ричард Кимбл кейіпкері романның басты кейіпкері Жан Вальжаннан, бұрын сотталған және қашқын өмір салған, көптеген жалған есімдермен өмір сүрген, сондай-ақ айналасындағы адамдарға көмектескен. Кимблді тұрақты түрде қуалайтын лейтенант Джерард кейіпкері де сол романнан, қашқынды ұстауға міндетті Жаверт есімді полиция инспекторынан шабыт алды. «Route 66» сияқты басқа шоулар да серуендеушілердің әрбір жаңа жерде оқиғаға тап болатын антологиялық сюжетін қолданды. Дегенмен, «Құқықшы» осыған ұқсас көптеген сериалдарды мазалаған екі сұраққа жауап берді: біріншіден, неліктен кейіпкер ешбір жерде тұрақтап қалмады, екіншіден, неліктен кейіпкер полицияны шақырудың орнына осы мәселелерді өзі шешуге тырысты. Басты кейіпкер ретінде дәрігерді таңдау сериалға жергілікті оқиғаларға енуге кең мүмкіндік берді, өйткені Кимблдің медициналық білімі эпизодтың маңызды элементтерін (мысалы, ұқыпсыз медициналық белгілер немесе дұрыс қолданылмаған дәрі-дәрмектер) тануға мүмкіндік берді, ал дәрігерлік этика (мысалы, төтенше жағдайларда көмек көрсету) оны қауіпті жағдайларға итермеледі.
Музыкалық ұпай
Пит Руголо, Дэвид Янссеннің бұрынғы «Ричард Даймонд, жеке детектив» сериалында жұмыс істеген, «Қашқын» сериалы үшін түпнұсқа музыканы жазды. (Руголо кейіннен Рой Хаггинспен «Өмірің үшін қаш» және басқа да жобалар бойынша жұмыс істеді.) Музыкалық қосымшалар сол кездегі стандартты тәжірибе болды, бірақ 1960 жылдардың басым бөлігі сценарийлік телесериалдарынан өзгеше, тіпті «Үкім» эпизоды да түпнұсқа музыкалық қосымша алмады; серияда қолданылған барлық түпнұсқа музыка Руголо жазды және серия түсірілместен бұрын Лондонда жазылды. Шындығында, көптеген эпизодтарда Руголо эпизодтың музыкасын жазған жалғыз композитор ретінде көрсетілді, бірақ серияда естілген музыканың тек бір бөлігі ғана Руголоның түпнұсқа музыкасы болды. Кітапханалық музыка (басқа классикалық телешоулардан немесе «Суперменнің оқиғалары» сияқты музыкалық кітапханалардан алынған) эпизодтардың көп бөлігін құрады. Мысалы, Доминик Фронтьердің музыкалық үзінділері төртінші маусымда жиі қолданылды; мұқият тыңдаушы «Қашқын» сериалының соңғы эпизодында «Шығыс шегінен тыс» сериалынан осындай үзінділерді ести алады. «Таймз зонасы» сериалының «Басқыншылар» эпизоды сияқты көптеген қауіпті, драмалық және күмәнді музыкалық үзінділер серияның барлық кезеңінде тиімді қолданылды. «Мен ешқашан қайта күлімдемеймін» және «Мен сәуірді есімде сақтаймын» ескі поп-әндері серияда бірнеше рет пайда болады, көбінесе Кимблдің қайтыс болған әйелі Хеленмен байланыстырылады. Жазылған және жазылған аз ғана түпнұсқа мелодия жүгіруді бейнелейтін жылдам темп негізінде құрылды. Көптеген аранжировкалар, музыкалық жетекшіге нақты көріністерге ең қолайлы деп таңдау үшін, қайғылыдан бастап әрекетке бағытталған түрлерге дейін жасалды. Сонымен қатар, лейтенант Жерар үшін «Dragnet» стиліндегі түпнұсқа тақырып қолданылды. Шоудың жарияланбаған, ұзын нұсқасының кіріспе және қорытынды сахналарында басқа (жазылған) музыкалық қосымша қолданылды. Сонымен қатар, бірнеше өшірілген сахналар түсірілді, оның ішінде лейтенант Жерардтың капитан Карпентермен сөйлескен сахнасы қайта түсірілді. Куинн Мартин бұл Жерардты аздап осал көрсеткенін айтты. Бұл нұсқада Уильям Конрад соңғы титрлерде баяндаушы ретінде тізілген.
Эпизодтар
"Құқықшы" сериалының тұңғыш көрсетілімі АҚШ-та 1963 жылдың 17 қыркүйегінде болды. Сериалдың төрт маусымында 120 бөлім түсірілді, ал соңғы түпнұсқа бөлім АҚШ-та 1967 жылдың 29 тамызында көрсетілді. Сериал ABC телеарнасында сейсенбі күндері сағат 22:00-де көрсетілді.
Рейтингтер
Дебюттік маусымда "Құқықшы" АҚШ-тың Нильсен рейтингінде 28-орында болды (21,7 рейтингпен), ал екінші маусымда (27,9) бесінші орынға көтерілді. Соңғы екі маусымда ол топ 30-дан шығып қалды, бірақ доктор Кимблдің тағдыры көрсетілген сериалдың финалы қазіргі уақытта АҚШ-тың барлық уақыттағы ең жоғары теледидар үй шаруашылығының үлесі үшін үшінші орынды иеленеді, ол 72% құрайды. + "Құқықшы" маусымдық рейтингтері АҚШ теледидар нарығында
Сезон Эпизодтар Алғашқы көрсетілген күні Телевизиялық маусым Нильсен рейтингтері Маусымның премьерасы Маусымның финалы Орын Рейтинг Көрермендер саны (миллионда)
1 30 17 қыркүйек, 1963 21 сәуір, 1964 1963–64 #28 21,7% 11 197 200
2 30 20 қыркүйек, 1964 15 сәуір, 1965 1964–65 #5 27,9% 14 703 300
3 30 14 қыркүйек, 1965 26 сәуір, 1966 1965–66 #34
4 30 13 қыркүйек, 1966 29 тамыз, 1967 1966–67 #50
Марапаттар
"Құқықшы" бес рет "Эмми" сыйлығына ұсынылып, 1966 жылы үздік драмалық сериал үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. "TV Guide" журналы бір қолды адамды 2013 жылы "Барлық заманның ең сұмдық 60 қылмыскері" тізімінде 5-орынға қойды. Шоу сонымен қатар басқа да марапаттарға ие болды. 1965 жылы сериалдың продюсері Алан Армер өзінің еңбегі үшін Америка құпия жазушыларының "Эдгар" сыйлығын алды. Ал 1993 жылғы рейтингте "TV Guide" журналы "Құқықшыны" 1960-шы жылдардың ең жақсы драмалық сериалы деп атады.
Қашқын (1993)
Сериалға негізделген, осы аттас көркем фильмінің режиссері Эндрю Дэвис болды және Warner Bros. Pictures компаниясы оны 1993 жылғы 6 тамызда шығарды. Басты рөлдерді Гаррисон Форд Кимбл рөлінде, Томми Ли Джонс Джерард рөлінде (бұрынғы "Филипп" орнына енді "Сэмюэл" деп аталады) және Андреас Кацулас бір қолды адам рөлінде (бұрынғы Фред Джонсон орнына енді Фредерик Сайкс деп аталады) сомдады. Фильмнің сәттілігі Голливудтың ескі телесериалдарды көркем фильмдерге қайта түсіру трендіне тап келіп, осымен қатар жүрді. Фильмде Кимбл кішкентай Индиана қаласындағы балалар дәрігері емес, Чикагодағы танымал қан тамырлары хирургы ретінде бейнеленген, ал Джерард полиция лейтенанты емес, АҚШ маршалы ретінде көрсетілген. Кимблдің әйелі Кимблдің өміріне жасалған қастандық (телесериалдағыдай қарақшылық әрекеті кезінде емес) салдарынан, Devlin MacGregor деп аталатын фармацевтикалық компанияның қатысуымен жасалған құпия операцияның нәтижесінде қаза табады, ал бір қолды адам осы компанияда жұмыс істейді. Дегенмен, фильм бастапқы материалға адал болды – әсіресе Кимблдің мейірімділігі оның бостандығына немесе қауіпсіздігіне қауіп төндірген жағдайда да басқаларға көмектесуге итермеледі деген ой. Фильм сонымен қатар Джерардтың Кимблді ұстау барысында жеке тергеу жүргізіп, іске қатысты күмәндарын білдіргенін көрсетті. "Қашқынды" телесериалды жасаған Рой Хаггинс фильмнің атқарушы продюсері ретінде көрсетілген. Фильмнің түсірілімі кезінде Хаггинс Лос-Анджелес Таймс газетіне: "Фильм жасаушылар мен Уорнерс компаниясы бұл фильмді өте жақсы жасады. Мен өзімнің еңбегімді бағаламаймын, тілеймін, мен де үлес қосса ғой" деді. Фильмнің кинотеатрларда көрсетілуімен бірге, NBC 1993 жылдың жазында шоудың бірінші және соңғы эпизодтарын көрсетті, ал 1996 жылы фильмнің теледидардағы тұңғыш көрсетілімін ұйымдастырды. Джонс 1993 жылы үздік екінші пландағы актер сыйлығын жеңіп алды. Фильм тағы алты "Оскар" сыйлығына ұсынылды, соның ішінде "Үздік фильм" номинациясына да іліккен. Одан кейін "АҚШ маршалдары" атты спин-офф туды, онда Джонс Джерард рөлін қайта ойнады. Бұл фильм кейіннен "Жалған айыпталу" деп аталатын пародиалық фильмге айналды, онда басты рөлді Лесли Нильсен сомдады.
Нырнайам (1995)
Малаялам тіліндегі "Нирнайам" фильмі, режиссері Сантош Сиван, осы сюжет желісін ұстанады.
Қашқын (2000)
Қысқа ғасырлық телесериалдың жаңа нұсқасы (CBS, 2000 жылдың 6 қазаны – 2001 жылдың 25 мамыры) да көрсетілді, онда Тим Дейли Кимбл рөлінде, Микельти Уильямсон Джерард рөлінде, ал Стивен Ланг бір қолды адам рөлінде ойнады. Ол Сиэтл, Вашингтон және басқа да түрлі жерлерде түсірілді. CBS бір маусымнан кейін сериалды тоқтатты, соның салдарынан сюжеттік желі аяқталмай қалды.
Қашқын (2020)
Quibi платформасында көрсетілген туынды фильмде Бойд Холбрук жаңа қашқын, жұмысшы табынан шыққан Майк Ферро рөлінде ойнайды, ол Лос-Анджелес метросындағы жарылысқа қасақана жасалған деп жаңсақ айыпталады. Оны әйгілі детектив Клей Брайс (Кифер Сазерленд) тынымсыз қуалайды, ол Майк кінәсіз болуы мүмкін екенін көрсететін дәлелдерді ашады.
Қашқын (2020)
Екі бөлімді "Тобёша" телесериалы TV Asahi арнасында көрсетілді, онда Кен Ватанабе доктор Казуки Какурай рөлінде ойнайды. Сюжеті 1993 жылғы фильмге өте ұқсас. (Сондай-ақ, "Қашқын" фильмінен шабыттанған "Монстр" сериалын қараңыз).