Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Митохондриялық фермент арқылы организмде синтезделетін химиялық қосылыс. Оротикалық қышқыл (/ɔː/'/r//ɒ//t//ɪ//k/) – пиримидиндион және карбон қышқылы. Тарихи тұрғыдан, ол В витаминдері тобының құрамына кіретін деп есептелген және В13 витамині деп аталған, бірақ қазір ол витамин емес екені белгілі. Бұл қосылыс организмде митохондриялық фермент – дигидрооротат дегидрогеназа немесе пиримидин синтезі жолының цитоплазмалық ферменті арқылы синтезделеді. Кейде ол тағамдық қоспаларда минералдық тасымалдаушы ретінде қолданылады (олардың биожетімділігін арттыру үшін), ең көп кездесетіні – литий оротаты.
Chemical compound synthesized in the body via a mitochondrial enzyme
Orotic acid (/ɔː/'/r//ɒ//t//ɪ//k/) is a pyrimidinedione and a carboxylic acid. Historically, it was believed to be part of the vitamin B complex and was called vitamin B13, but it is now known that it is not a vitamin. The compound is synthesized in the body via a mitochondrial enzyme, dihydroorotate dehydrogenase or a cytoplasmic enzyme of pyrimidine synthesis pathway. It is sometimes used as a mineral carrier in some dietary supplements (to increase their bioavailability), most commonly for lithium orotate.
Синтез
Дигидрооротат дигидрооротат дегидрогеназа ферменті арқылы оротат қышқылына синтезделеді, кейін фосфорибозил пирофосфатымен (PRPP) бірігіп, оротидин 5' монофосфатын (OMP) құрайды. Пиримидин синтезінің ерекшелігі – пиримидин сақинасы рибоза қантына қосылмас бұрын толық синтезделеді, ал пурин синтезі тікелей қантқа базаны қосу арқылы жүзеге асырылады.
Dihydroorotate is synthesized to orotic acid by the enzyme dihydroorotate dehydrogenase, where it later combines with phosphoribosyl pyrophosphate (PRPP) to form orotidine 5' monophosphate (OMP). A distinguishing characteristic of pyrimidine synthesis is that the pyrimidine ring is fully synthesized before being attached to the ribose sugar, whereas purine synthesis happens by building the base directly on the sugar.
Химия
Оротикалық қышқыл – Бронстед қышқылы, ал оның конугат базасы – оротат анионы металдармен байланыса алады. Мысалы, литий орататы алкоголизмді емдеу үшін қолданылуы зерттелген, сондай-ақ кобальт, марганец, никель және мырыш кешендері белгілі. Никель(II) ацетаты мен оротикалық қышқылды гидротермиялық өңдеу арқылы тригидрат кристалдарын алуға болады. Егер реакциялар 2,2'-бипиридин сияқты екі тісті азот лигандаларының қатысуымен жүргізілсе, басқа да қатты заттар алынуы мүмкін.
Orotic acid is a Bronsted acid and its conjugate base, the orotate anion, is able to bind to metals. Lithium orotate, for example, has been investigated for use in treating alcoholism, and complexes of cobalt, manganese, nickel, and zinc are known. Crystals of the trihydrate can be obtained by hydrothermal treatment of nickel(II) acetate and orotic acid. When the reactions are run with bidentate nitrogen ligands such as 2,2' bipyridine present, other solids can be obtained.
Патология
Оротикалық қышқылдың жинақталуы оротикалық ацидурия мен ацидемияға алып келуі мүмкін. Бұл метаболизмдік бұзылулардың, мысалы, мочевина циклының бұзылуы салдарынан аммиактың артуының белгісі болуы мүмкін. Орнитин транскарбамилаза жетіспеушілігі – X хромосомасына байланысты мұраға берілетін және мочевина циклының ең көп кездесетін бұзылуы – кезінде артық карбамоил фосфаты оротикалық қышқылға айналады. Бұл қан сарысуындағы аммиак деңгейінің жоғарылауына, қан сарысуы мен зәрдегі оротикалық қышқыл деңгейінің артуына және қан сарысуындағы мочевина азоты деңгейінің төмендеуіне әкеледі. Оротикалық қышқылдың дұрыс пайдаланылмауынан оны организмнен шығару қажет болғандықтан, зәрмен шығарылуы да артады. Гипераммонемия альфа-кетоглутаратты азайтады, нәтижесінде трикарбон қышқылы (ТҚҚ) циклы тежеліп, аденозин трифосфатының (АТФ) өндірісі төмендейді. Оротикалық ацидурия мегалобластты анемияның себебі болуы мүмкін.
A buildup of orotic acid can lead to orotic aciduria and acidemia. It may be a symptom of an increased ammonia load due to a metabolic disorder, such as a urea cycle disorder. In ornithine transcarbamylase deficiency, an X linked inherited and the most common urea cycle disorder, excess carbamoyl phosphate is converted into orotic acid. This leads to an increased serum ammonia level, increased serum and urinary orotic acid levels and a decreased serum blood urea nitrogen level. This also leads to an increased urinary orotic acid excretion, because the orotic acid is not being properly utilized and must be eliminated. The hyperammonemia depletes alpha ketoglutarate leading to the inhibition of the tricarboxylic acid cycle (TCA) decreasing adenosine triphosphate (ATP) production. Orotic aciduria is a cause of megaloblastic anaemia.
Биохимия
Оротикалық қышқыл РНК негізі – урацилдің алдындағы зат болып табылады. Темекі шегетін әйелдердің ана сүтінде темекі шекпейтін әйелдерге қарағанда оратик қышқылының концентрациясы жоғарырақ. Осының себебі, темекі шегу ана организміндегі пиримидин биосинтезі процесін өзгертіп, оратик қышқылының концентрациясын арттырады. Өзгертілген оратик қышқылы (5-фтороратик қышқылы) ашытқыға зиянды. 5-фтороратик қышқылына төзімді мутант ашытқыларға урацилмен қосымша тамақтандыру қажет.
Orotic acid is a precursor to a RNA base, uracil. The breast milk of smokers has a higher concentration of orotic acid than that of a non smoking woman. It is reasoned that the smoking causes the pyrimidine biosynthesis process in the mother to be altered thus causing the orotic acid concentration to increase. A modified orotic acid (5 fluoroorotic acid) is toxic to yeast. The mutant yeasts which are resistant to 5 fluoroorotic acid require a supply of uracil.