Кіріспе

Алтадена – АҚШ, Калифорния штатының Лос-Анджелес округіндегі Вердуго таулары аймағындағы қалалық емес аудан және халық санағы бойынша белгіленген жер. Алтадена Лос-Анджелес қаласының орталығынан шамамен 14 миль (23 км) қашықтықта және Калифорния штатының Пасадена қаласының солтүстігінде орналасқан. 2010 жылғы халық санағы бойынша халқы 42 777 адамды құрады, 2000 жылғы санақ бойынша 42 610 адам болған.

Этимология

Алтадена атауы испан тіліндегі "alta" сөзінен туындаған, "жоғары" деген мағынаны білдіреді, және Пасаденадан алынған "дена" бөлігінен құралған; бұл аймақ Пасаденаға жақын орналасқан, бірақ одан биік жатыр.

Тарих

1860-шы жылдардың ортасында Бенджамин С. Итон Арройо Секо және Итон каньонынан алғаш рет су көздерін пайдаланып, Итон каньонының шетіндегі жүзімдіктерін суару үшін қолданды. Бұл Альтадена, Пасадена және Оңтүстік Пасаденаның дамуына жағдай жасады. Ол Б.Д. Уилсон және доктор Джон Гриффин үшін құрылыс жүргізді, олар Rancho San Pascual мексикалық жер грантына бірлесіп ие болды, ол осы үш қауымдастықтың болашақ орналасқан жері болатын шамамен жерді құрады. Олар бұл жерді «Сан-Паскаль плантациясы» деп аталатын жылжымайтын мүлік жоспары бойынша дамытып, сатуды жоспарлады. 1870 жылға дейін олардың күш-жігері сәтсіз аяқталды, себебі Итонның Арройо Секодағы қазіргі реактивті қозғалтқыш зертханасы (JPL) орналасқан жерден су тартатын суару каналына қарамастан, жер салыстырмалы түрде қол жетімсіз болды және тауларға жақын жерде егін өсе алмайды деп көптері сенді. Итон серіктестер үшін жерді сатуға тырысты және 1873 жылдың соңында Индианадан инвесторлар тобының өкілі Даниэль Берримен келісім жасасуға көмектесті. Бұл қазіргі Альтадена жерін қамтыды, бірақ олар оңтүстікке қарай Пасадена деп аталған бөлігін дамытты. Байрон О. Кларк 1875 жылы тау етегінде балабақша құрды, оны «Альтадена балабақшасы» деп атады, бұл атау испан тіліндегі «жоғарғы» дегенді білдіретін «алта» және Пасаденадан алынған «дена» сөздерінен құралды. 1880 немесе 1881 жылы капитан Фредерик Вудбери және оның інісі Джон Вудбери Айова штатының Маршалтаун қаласында Вудбери ранчосы деп белгілі болған жерді сатып алды. Жер негізінен ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланылды, бірақ бірнеше шығыс миллионерлері Марипоса көшесі бойында сарайлар салды және 1890 жылдар мен келесі ғасырда шағын қауым қалыптасты. Джон Вудбери 1887 жылы Пасаденаны жақсарту компаниясын құрды, ол Вудбери учаскесі деп аталатын тұрғын үй құрылысының жоспарын қамтыды. Олар Байрон О. Кларкпен байланысып, ол кеткеннен кейін, бөлінісі үшін «Альтадена» атауын пайдалануға болатынын сұрады; Кларк келісті. Жаңадан пайда болған Альтадена қауымы бірден шығыстан келген миллионерлерді тарта бастады. 1887 жылы Чикаголық баспа магнаты Эндрю МакНалли және оның досы Джордж Гилл Грин Санта-Роза даңғылының жанындағы Марипоса көшесінде, «Миллионерлер қатары» деп аталған жерде сарайлар салды. Газет магнаттары Уильям Армигер Скриппс және Уильям Келлог Фэр-Окс даңғылының шығысында біріне-бірі жақын үйлер салды. Одан шығысқа қарай Зейне Грей Артур Герберт Вудвордтан үй сатып алып, екінші қабаттағы кабинет қосты. Атақты Бензигер баспасы Санта-Роза даңғылы (Christmas Tree Lane) мен Марипоса көшесінің қиылысына сарай салды. Марипоса атауы испан тіліндегі «бауырсақ» деген сөзден алынған. Эндрю МакНаллидің немересі Уоллес Нефф Оңтүстік Калифорнияның танымал сәулетшісі болды. Ол өзінің мансабын Альтаденада Мажарстанның Киелі Елизавета католик шіркеуін (1918 жылы құрылған) жобалау және салу арқылы бастады, ол 1926 жылдың қазан айында ашылды. «Қызыл сызық» саясаты афроамерикалықтардың Калифорнияның көп бөлігінде жер сатып алуына немесе мүлікке ие болуына кедергі келтірді. Жылдар бойы Альтадена Пасаденаға қосылуға ұшырады. 1956 жылы қоғамдық науқандар арқасында қосылу тоқтатылды, бірақ Пасадена оны бірнеше рет қайта көтерді, бірақ сәттілікке жетпеді. Егер қосылу сәтті болғанда, Пасадена АҚШ-тың 108-ші ірі қаласы болар еді. Альтадена көршілес Пасаденаның толыққанды қосылуынан ұзақ уақыт бойы бас тартса да, үлкен қауым 1940 жылдардағы бірнеше шағын аудандарды қосып алды. 1960 жылдардың басында Пасаденадағы қайта құру, 134 және 210 тас жолдарының кеңейтілуі және Пасадена Біріккен мектеп округінің бөлінуіне қатысты сот процестері кезінде Альтаденада ақ халықтың көшіп кетуі және нәсілдік өзгерістер болды. 1960 жылы оның қара нәсілді халқы төрт пайыздан төмен болды; келесі 15 жылда ақ халықтың жартысы кетіп, олардың орнын түрлі-түсті адамдар басты, олардың көпшілігі Пасаденаның қайта құру және тас жол жобаларынан кейін қаланың батыс жағына қоныс аударды. 1993 жылы Киннелоа өрті Етон каньонының үстіндегі беткейлерде кездейсоқ басталды, ол Оңтүстік Калифорниядағы Санта-Ана желдерімен қозғалған қазан айының соңындағы орман өрттерінің бір бөлігі ретінде Альтадена мен көрші Киннелоа Месадағы ондаған үйлерді өртеп жіберді. Бір адам түтін жұтып, қайтыс болды, ондаған адам жарақат алды. 2022 жылы Альтадена Лос-Анджелестегі жергілікті жаңалықтарда кеңінен жарияланды, өйткені ол Еуропалықтардың Лос-Анджелес бассейніне келгенінен бері Тонгва халқына қайтарылған алғашқы жер болды, тұрғын өзінің 1 акр жерін Тонгва Тарахат Пахаавха консервациясына сыйға берді. Бұл Тонгваның Лос-Анджелес округінде жерге ие болуының соңғы 200 жылдағы алғашқы реті екені айтылды. Альтадена ұлттық БАҚ назарына ілікті, өйткені ол Эдвин Кастроға сатылған, әлемдік рекордтық 2,04 миллиард АҚШ доллары Powerball лотереясының жеңісіне ие болған жер болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 8,7 шаршы миль (23 км²), оның 99%-дан астамы құрлық.

Климат

Алтаденада ыстық және құрғақ жаздар болады, одан кейін жылы және желді күздер мен жұмсақ қыстар келеді. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Алтаденада жазғы Жерорта теңізі климаты бар, климат карталарында Csa деп қысқартылады. Ең көп жауын-шашын жауған жыл 1983 жыл болды, ал ең құрғақ жыл 1947 жыл болды. Бір айдағы ең көп жауын-шашын 1980 жылдың ақпан айында жауды. 24 сағат ішіндегі ең көп жаңбыр 1938 жылдың 2 наурызында жауды. Алтаденада жылына орташа жаңбыр мөлшері Лос-Анджелеске қарағанда Сан-Габриэль тауларының тудырған орографиялық әсеріне байланысты көбірек. Қаланың еңісте орналасқандығына байланысты, қаланың солтүстік бөлігіндегі кәріз желілерінің айтарлықтай толып кетуі белгілі.

2020 жыл

2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Алтаденаның халқы 42 846 адамды құрады. Алтаденаның нәсілдік құрамы: ақ нәсілділер – 53,2% (оның ішінде испандық емес ақ нәсілділер – 41,2%). Халық тығыздығы 22 569 адамды құрады, нәсілдік құрамы: ақ нәсілділер – 52,8% (оның ішінде испандық емес ақ нәсілділер – 40,3%).

2000 жыл

2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, CDP-де 42 610 адам, 14 780 үй шаруашылығы және 10 671 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 15 250 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. CDP-нің нәсілдік құрамы: 47,30% ақ нәсілді, 31,42% қара немесе афроамерикалық, 0,58% американдық үндістер, 4,24% азиялықтар, 0,13% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 10,19% басқа нәсілдер және 6,14% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 20,39% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 14 780 үй шаруашылығының 34,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 52,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 15,2%-ында күйеуі жоқ әйел үй иесі болды, ал 27,8%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,8%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 7,1%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,82 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,29 адамды құрады. CDP-де халық жас бойынша таралып кеткен: 26,6%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,4%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 30,1%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,6%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 12,3%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,8 еркек шақ келді. 18 жасқа және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,6 еркек шақ келді. CDP-дегі үй шаруашылығының орташа табысы 60 549 доллар, ал отбасының орташа табысы 66 800 долларды құрады (2007 жылғы бағалау бойынша бұл көрсеткіштер тиісінше 77 020 және 86 778 долларға жетті). Ер адамдардың орташа табысы 49 098 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 38 054 долларды құрады. CDP-нің жан басына шаққандағы орташа табысы 27 604 доллар болды. Отбасылардың 7,4%-ы және халықтың 10,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 14,1%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 8,3%-ы.

Қызықты орындар

Рождестволық ағаш аллеясы – Вудбери жолынан Алтадена драйвке дейінгі Санта-Роза даңғылының 1 км-лік бөлігі. 1920 жылдан бері бұл мерекелік орын қызығушылық тудырып келеді және әлемдегі ең көне, кең ауқымды Рождестволық жарықтандыру орны болып табылады. Әр желтоқсан айында Рождестволық ағаш аллеясының мүшелері көшенің бойында әлі де тұрған 110 алып деодар ағаштарын мыңдаған Рождестволық шамдармен безендіреді. Рождестволық ағаш аллеясы 1990 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Алтаденадағы Рождестволық жарықтардың арасында Балиан сарайы да бар, ол әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдарды Рождестволық жарықтарды тамашалауға тартты. Балиан сарайы 1955 жылдан 2016 жылға дейін мерекелік маусымда жарықтандырылды және ол үйлерді мерекелік жарықтармен безендіру дәстүрінің алғашқысы саналады. Балиан үйі Аллен даңғылының шығысында, Мендосино көшесі, Мендосино көшесі және Гленвью террасасының қиылысында орналасқан. Тарихи Маунт-Лоу темір жолы – Альтадена мен Пасаденаның үстіндегі Сан-Габриэль тауларында орналасқан төрт курорттық қонақ үйге жолаушыларды тасыған көрнекті темір жол. Таулар мен темір жолдың қалдықтары Алтадена аумағында болмаса да, осы орындарға ең тікелей жол – Сэм Меррилл жолы Алтаденадан басталады. Чейни жолы, Фейр Оукс даңғылы мен Лома Алта көшесінің қиылысынан батысқа қарай, ескі жолға апаратын орман шаруашылығы жолы болып табылады. Маунт-Лоу темір жолы 1993 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Алтаденада Dawn Mine жолына Чейни жолынан Сансет Ридж жолы арқылы жетуге болатын бірнеше жаяу жүру жолдары бар. Жол бойындағы үлкен тастарға боялған жебелер жаяу жүргіншілерге бағыт көрсетеді. Лейк-авенюдің жоғарғы жағындағы Кобб эстатесі қазір АҚШ Орман шаруашылығы басқаратын тегін ботаникалық бақ. Ол тарихи қақпаларымен қоршалған, олар арқылы қонақтар мен жаяу жүргіншілер ұзақ және иректелген асфальт жолмен бір кезде Алтаденаның ең әсем сарайларының бірі болған орынға көтеріле алады. Бұл орын сонымен қатар Эхо тауына бара жатқан Лас-Флорес каньонына қосылатын Сэм Меррилл жолының жанында орналасқан. Генерал Чарльз С. Фарнсворт округтік паркі Лейк-авенюде орналасқан. Ол 1997 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. "Дөңгелек тас" аболиционист және Харперс-Ферри шабуылынан аман қалған Оуэн Браунның соңғы бейіті. Оуэн Браунға арналған жалғыз ескерткіште былай жазылған: "Оуэн Браун, Джон Браунның ұлы, азат етуші, 9 қаңтар 1889 жылы 64 жасында қайтыс болды". Ол Анджелес ұлттық орманның оқшауланған бөлігінде, Браун тауының жанындағы Раунд Топ төбесінде орналасқан. Алтаденада сондай-ақ, 16 галереяда 35 000-нан астам қоянға қатысты заттар жиналған қоян мұражайы да бар.

Инфрақұрылым

Лос-Анджелес округінің шериф департаменті (LASD) Альтаденадағы Альтадена станциясын басқарады. Калифорниялық жол патрулі Альтаденадағы Уиндзор көшесіндегі Альтадена аймақтық кеңсесін басқарады. Альтадена – бірлескен құзыреттілік аймақ, онда Л.А. округінің шериф департаменті қылмысқа қатысты шақыруларды, ал Жол патрулі жол қозғалысына қатысты шақыруларды қабылдайды. Лос-Анджелес округінің денсаулық сақтау департаменті Альтаденаға қызмет көрсететін Монровиядағы Монровия денсаулық орталығын басқарады.