Кіріспе

Калифорния штатындағы округ, АҚШ. Қала үшін Санта-Барбара, Калифорния бетіне қараңыз. Арал үшін Санта-Барбара аралына қараңыз. Шарап аймағы үшін Санта-Барбара округінің шараптарын қараңыз. Санта-Барбара округі, ресми түрде Санта-Барбара округі (lang es), Оңтүстік Калифорнияда орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 448 229 адамды құрады. Округ орталығы – Санта-Барбара, ал ең ірі қаласы – Санта-Мария. Санта-Барбара округі Санта-Мария – Санта-Барбара, Калифорния метрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді. Округтың көп бөлігі Калифорнияның Орталық жағалауында орналасқан. Округ экономикасының негізгі салалары: инженерлік, пайдалы қазбаларды өндіру (әсіресе мұнай және диатомит кеніші), шарап жасау, ауыл шаруашылығы және білім беру. Бағдарламалық құралдарды әзірлеу және туризм салалары округтің оңтүстік бөлігіндегі маңызды жұмыс берушілер болып табылады. Оңтүстік Санта-Барбара округі кейде Оңтүстік және Солтүстік Калифорнияның мәдени шекарасы деп есептеледі.

Тарих

Санта-Барбара округінің аймағы, соның ішінде Солтүстік арналы аралдар, кем дегенде 13 000 жыл бұрын жергілікті американдықтармен қоныстандырылған. 1980 жылдарда Санта-Барбараның батыс жағалауында табылған, Clovis сияқты ойықталған тас ұшы және 1960 жылдары Санта-Роза аралында табылған Арлингтон-Спрингс адамының қалдықтары – бұл Палеоүнділіктердің болғанының дәлелі. Мыңдаған жылдар бойы бұл аймақта Чумаш тайпасы – күрделі аңшы-жинаушылар мекен еткен, олар жағалау мен ішкі аңғарларда өмір сүрген, көптеген жерлерде, соның ішінде Боялған үңгірде тас суреттер қалдырған. Еуропалықтар алғаш рет 1542 жылы Хуан Родригес Кабрильо басқаратын үш испан кемесінің аймақты зерттеуінен кейін Чумаш тайпасымен байланыс жасады. Санта-Барбара арнасы 1602 жылы Калифорния жағалауымен жүзіп өткен испан саяхатшысы Себастьян Вискайноның құрметіне аталды; оның кемелері Санта-Барбара мерекесі күні, 4 желтоқсанда арнаға кірді. Манила галеондарымен сауда жасаған испан кемелері келесі 167 жыл бойы жағалауда тоқтаған болуы мүмкін, бірақ тұрақты елді мекендер құрылмады. Калифорнияны зерттеуге шыққан алғашқы құрлықтағы экспедиция, Гаспар де Портола басқаруымен, 1769 жылы Монтерей шығанағына жол тартқанда жағалау аймағын зерттеді. Топ 1770 жылдың қаңтарында Сан-Диегоға қайтып оралғанда да сол маршрутпен саяхаттады. Сол жылы Монтерейге екінші экспедиция да осы аймақтан өтті. 1774-76 жылдардағы Деанза экспедициялары Портоланың жолын ұстанды. Санта-Барбара президиосы 1782 жылы (Калифорниядағы 5 президионың 4-і) құрылды, ал 1786 жылы Санта-Барбара миссиясы құрылды – екеуі де қазіргі Санта-Барбара қаласында орналасқан. Президио мен миссия Вискайноның атауын сақтады, сондай-ақ кейінгі қала мен округ та – бұл 21 Калифорния миссиясының көптеген аттарын сақтаған кең таралған тәжірибе. Санта-Барбара округіндегі басқа миссиялар Санта-Инес және Ломпок қалаларында орналасқан. Еуропалық байланыстар Чумаш халқына қатты әсер етті, соның ішінде Чумаш халқының саны күрт азайған бірнеше ауру эпидемиялары болды. Алайда, Чумаштар аман қалды және мыңдаған Чумаш ұрпақтары әлі де Санта-Барбара аймағында немесе оған жақын округтерде тұрады. 1901 жылы тайпалық отан құрылды, ол Санта-Инес резервациясы деп аталды. 1830 жылдары Мексиканың миссияларды секуляризациялауынан кейін миссия жайылымдары көбінесе ірі ранчоларға бөлініп, негізінен осы аймақта тұратын көрнекті жергілікті тұрғындарға берілді. Бұл жерлердің 604-і кейіннен Калифорния штатымен расталды, оның 36-сы Санта-Барбара округінде болды. Санта-Барбара округі 1850 жылы штат құрылған кезде Калифорнияның 27 бастапқы округінің бірі болды. Округ аумағы кейіннен 1873 жылы Вентура округін құру үшін бөлінді.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 3789 шаршы миль (9,813 км2) құрайды, оның ішінде 2735 шаршы миль (7,084 км2) жер және 1054 шаршы миль (2,730 км2) (27,8%) су. Канал аралдарының төртеуі – Сан-Мигель аралы, Санта-Крус аралы, Санта-Роза аралы және Санта-Барбара аралы – Санта-Барбара округінде орналасқан. Олар Канал аралдары ұлттық паркінің (Вентура округіндегі Анакапа аралын да қамтиды) ең үлкен бөлігін құрайды. Санта-Барбара округінің батыс және оңтүстік жағалауларында бірнеше жағалау жазықтарымен шектесетін таулы ішкі аумағы бар. Халықтың ең көп шоғырланған жері – оңтүстік жағалау жазығы, ол «оңтүстік жағалау» деп аталады, яғни округтің Санта-Иньез тауларының оңтүстігіндегі бөлігі. Бұл аймаққа Санта-Барбара, Голета және Карпинтерия қалалары, сондай-ақ Хоуп-Ранч, Саммерленд, Миссия каньоны, Монтесито және Исла-Виста сияқты бекітілмеген аумақтар кіреді. Гавиота жағалауы – Голетадан солтүстікке қарай орналасқан ауылдық жағалау. Бұл Оңтүстік Калифорнияның соңғы дамытылмаған жағалауы, ол әсерлі жартастардан, оқшауланған жағажайлардан және террасалы шалғындықтардан тұрады. Санта-Инес алқабының солтүстігінде Санта-Инес алқабындағы Солванг, Бюэллтон және Ломпок қалалары; Санта-Инес, Лос-Оливос және Баллардтың бекітілмеген қалалары; Миссиялық төбелер мен Ванденберг ауылының бекітілмеген аймақтары; Санта-Инес өзенінің теңізге құятын Ванденберг ғарыш күштері базасы орналасқан. Санта-Инес аңғарының солтүстігінде Санта-Мария және Гваделупе қалалары, сондай-ақ Оркутт, Лос-Аламос, Касмалия, Грей және Сискуктың бекітілмеген қалалары орналасқан. Өлкедегі солтүстік-шығыс бөлігінде Нью-Куяма, Куяма және Вентукопа шағын қалалары орналасқан. 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап Санта-Мария Санта-Барбара округінің ең ірі қаласы болды. Округтің негізгі тау жоталары – оңтүстіктегі Санта-Инес таулары, ал ішкі және солтүстік-шығыста Сан-Рафаэль таулары мен Сьерра-Мадре таулары. Таулы аймақтың көп бөлігі Лос-Падрес ұлттық орманында орналасқан және екі жабайы аймақты қамтиды: Сан-Рафаэль жабайы жері және Дик Смит жабайы жері. Өлкедегі ең биік нүкте – 2079 м биіктіктегі Биг Пайн тауы, ол Сан-Рафаэль тауларында орналасқан. Таулардың солтүстігінде құрғақ және сирек қоныстанған Куяма аңғары орналасқан, оның бір бөлігі Сан-Луис-Обиспо және Вентура округтерінде. Мұнай өндіру, мал шаруашылығы және ауыл шаруашылығы Куяма аңғарының жеке меншіктегі бөліктеріндегі жерді пайдаланудың басым түрі болып табылады; Лос-Падрес ұлттық орманы оңтүстікке жақын орналасқан, ал солтүстік және солтүстік-шығыстағы аймақтар Жерді басқару бюросы мен Табиғатты қорғау қорына тиесілі.

Канал аралдары

Санта-Барбара округінің төрт Channel Islands – Санта-Барбара аралы, Сан-Мигель аралы, Санта-Роза аралы және ірі Санта-Крус аралы. Олардың барлығында арал емені және Торри қарағайы сияқты тума және эндемикалық жануарлар мен өсімдіктер кездеседі. Төрт аралда да бұғы тышқаны, ал соңғы үшеуінде – арал түлкісі, ең соңғы екеуінде – арал дақылды скунс мекендейді. Бұрын Сан-Мигель аралында скунстар болған, бірақ теңіз жануарлары, құстар және түлкілердің жыртқыштығына байланысты Сан-Мигель аралындағы скунс жойылып кетті.

Климат

Санта-Барбара округінің жазғы мезгілінде жылы, қоңыржай Жерорта теңізі климаты басым. Жағалау бойында температура жазда сирек жоғарылайды, ал қыста мұз температурасына жете бермейді. Бірақ, ішкі аймақтарда жазғы температура жоғары көтерілуі мүмкін, 2000 футтан (610 метрден) жоғары билікте қыс айларында температура жиі мұз температурасынан төмен түседі. Аймақтағы жауын-шашынның көбі қыс айларына толынады, ал жаз айларында жаңбыр мүлдем сирек жауады. Аймақтың құрғақ, жылы жаздары күзде өрт қаупінің жоғарылауына себеп болады. Мысалы, 2017 жылдың желтоқсан айында Вентура округінде басталып, Санта-Барбара округінің оңтүстігіне жылдам тараған Томас өрті. Ол кезде бұл өрт географиялық ауданы бойынша Калифорниядағы ең ірі өрт болып саналды, бірақ сегіз айдан кейін солтүстік Калифорниядағы Мендосино кешендік өрті одан да үлкен болды. Келесі қаңтарда ауыр жаңбыр жауып, тік, өрт салдарынан шөпсіз қалған төбелерден үлкен балшық және құм ағындары құлап жатты. Монтесито қауымдастығы ерекше зардап шекті. 2018 жылдың 3 ақпанына қарай 21 адам қаза тапты, ал 2 адам әлі іздестірілуде.

Ауа сапасы

Оңтүстік Калифорнияның көп бөлігінен айырмашылығы, округтегі ауа сапасы, әдетте, Тынық мұхитынан соққан бағытты желдердің арқасында жақсы. Округ озон және бөлшектік заттар бойынша федералды стандарттарды сақтайды. 2020 жылдың шілдесінде округ мемлекеттік озон стандартын сақтаған деп танылды, бірақ ол әлі де мемлекеттік PM10 стандартын сақтамайды. Оның орналасқан жері және оған жақын қалалар аймақтың климатын анықтайды, ал метеорологиялық жағдайлар ластанудың таралуына әсер етеді. Санта-Барбара жылы, құрғақ жаздары мен салқын қыстары болғандықтан "Жертепелік климат" деп есептеледі.

Жақын орналасқан округтер

Сан-Луис-Обиспо округі (Солтүстік). Керн округі (Солтүстік-Шығыс). Вентура округі (Оңтүстік-Шығыс).

Шарап өсіретін ел

Санта-Барбара округінде алғашқы шарап жүзімдерін Санта-Барбара миссиясымен байланысты миссионерлер 18-шы ғасырдың соңында отырғызды. 1960 жылдары коммерциялық шарап өсіру жанданғаннан бері Санта-Барбара округі көрнекті шарап өсіру аймағына айналды. 2004 жылы Александр Пейннің Санта-Инес аңғарында түсірілген "Sideways" фильмі округты шарап аймағы ретінде, әсіресе Pinot noir шараптары үшін қосымша назарға іліктірді. Шардоне шараптарымен де танымал аймақ, Сира және Вионье сияқты Рон сорттарымен атақ алып келеді. Шарап жүзімдері егілген жерлер округтің орталық бөлігіндегі төбелі жазықтар, ежелгі емен ағаштары, мұнай алаптары, мал шаруашылықтары және табиғи аймақтармен үйлеседі. Округте 115-тен астам шарап зауыты бар, олардың көп бөлігі Орталық жағалаудың Америкалық шарап өсіру аймақтарында орналасқан: Санта-Мария аңғары AVA, Санта-Иньес аңғары AVA, Ста. Рита Хиллз AVA, Хэппи Каньон AVA, Лос-Оливос ауданы AVA және Баллард Каньон AVA. Аймақ AVA статусын алуын жалғастыруда, 2020 жылы құрылған Alisos Canyon AVA – соңғы жаңадан бекітілген AVA. Фоксен Каньоны шарап жолында Эндрю Мюррей жүзімдіктері, Фесс Паркер шарап зауыты және Файрстоун жүзімдіктері сияқты көптеген шарап зауыттары бар. Камбрия Эстейт шарап зауыты 2011 жылдың 17 қаңтарында американдық реалити-шоу "The Bachelor" сериалының 15-ші маусымының үшінші эпизодында көрсетілді. Pinot Noir және Chardonnay шараптары жол бойында кең таралған, ал оңтүстік бөлігінде жылы климатқа байланысты Рон стиліндегі шараптар көптеп кездеседі. Солтүстікте салқын теңіздік ауа райының әсерінен Бургундия стиліндегі шараптар басымдылық танытады.

Марихуана

Аудандық бөлшек сауда сегіз мекемемен шектелді, олар біртегіз таратылып, ешбір бірі біріне жақын орналаспауы үшін бөлінді. Калифорния штатында рекреациялық марихуананы заңдастыру аясында компаниялар жергілікті агенттік пен штаттан марихуана өсіруге, тестілеуге немесе сатуға лицензия алуы тиіс, ал округ осы іс-әрекеттердің біріне де немесе тек кейбіреуіне рұқсат беруі мүмкін. Жергілікті билік штат заңдарына сәйкес келетін ересектерге жеке тұтыну үшін марихуана өсіруге, пайдалануға немесе тасымалдауға тыйым сала алмайды. Калифорнияда рекреациялық мақсатта марихуана өсіруді заңдастырған алғашқы төрт айда округ 800-ге жуық өсірушіге рұқсат берді, бұл штаттың кез келген округінен көп. Салықтар сатылған өнімнің құнына негізделген, ал Калифорнияның қалған округтері ферманың жер көлеміне сәйкес салық салады. 2019 жылы Карпинтерия аңғары АҚШ-та марихуана фермаларының ең тығыз шоғырланған аймағына айналды. Фермерлер көршілес жер учаскелеріне арналған шағын рұқсаттарды біріктірді, бірақ 1 акрдан асатын жерге 2023 жылға дейін лицензия алу мүмкін болмады. Бұл өсіру операцияларының көп бөлігі жылыжайларда жүзеге асырылады. Карпинтерия аңғарындағы көптеген жылыжайлардың иелері, бұрын гүлдер мен басқа да өсімдіктерге арналған питомник ретінде салынған, оларды марихуана өсіруге ауыстырды. Өсіру операциялары Карпинтерия қаласының шегінен тыс жерде орналасқан болса да, қала тұрғындары марихуана өсімдіктерінен шығатын күшті иіс, яғни терпендерге байланысты шағымданып отыр. Округ иіс ластануын болдырмау үшін жеке индустриалдық гигиенистпен келісімшарт жасады. Шериф департаментінің құрамында марихуана өсірушілер мен олардың қызметкерлерін тексеруге және заңсыз операцияларға рейдтер жүргізуге арналған Марихуанаға сәйкестік тобы бар. 2022 жылғы Бақылау кеңесіне ұсынылған есепте округте 79 марихуана операциясы тіркелген. Округта ашық ауада марихуана өсіруге тыйым салынған.

Білім

Санта-Барбара округінде 20 тәуелсіз мектеп ауданы бар, ал Санта-Барбара округінің білім беру кеңсесі осы аудандар мен Калифорния штатының білім беру департаменті арасында делдалдық агенттік ретінде қызмет етеді. 2013 оқу жылында Санта-Барбара округінің мектептерінде балабақшадан 12-сыныпқа дейін 67 701 оқушы білім алды. Округте сонымен қатар бірнеше жеке мектептер де бар. Лос-Анджелес архиепископиясы екі католик жоғары мектебі мен бірнеше бастауыш мектепті басқарады.

Өнер және мәдениет

Санта-Барбара округында 41 Ұлттық тарихи орын және 16 Калифорния тарихи ескерткіші тізілген. Оған қоса, округ 50 Санта-Барбара округының ескерткіштерін қамтиды. Мұражайлар қаланың бай мәдени мұрасын және қазіргі заманғы өнер саласын көрсетеді. Олардың ішінде Санта-Барбара өнер мұражайы ерекше көзге түседі, ол американдық, азиялық және еуропалық өнердің кең жинағымен мақтанады. Табиғат тарихы мұражайы аймақтық жануарлар мен орта туралы толыққанды көрмелерді, сондай-ақ заманауи планетарийді ұсынады. Санта-Барбара тарихи мұражайы кең мұрағаттары мен артефакттары арқылы қаланың тарихына терең үңілуге мүмкіндік береді.

Қоғамдық көліктер

Санта-Барбара округіне Amtrak пойыздары және Greyhound автобустары қызмет көрсетеді. Округтың оңтүстік бөлігі Санта-Барбара қалалық көлік жүйесімен қамтамасыз етіледі. Солтүстік округте Ломпок, Санта-Мария және Бюэллтон/Солванг қалаларының жеке автобус тасымалдау қызметтері бар.

Әуежайлар

Санта-Барбараның муниципалды әуежайы Голета қаласының жанында, Санта-Барбараның батысында орналасқан. Санта-Мария мемлекеттік әуежайы Санта-Мария қаласының оңтүстік-батысында орналасқан. Ломпок әуежайы Ломпок қаласының солтүстік жағында орналасқан. Санта-Инес әуежайы Санта-Инес қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан. Санта-Барбара әуежайы мен Санта-Мария мемлекеттік әуежайында коммерциялық рейстер бар.