Кіріспе
Розмайд – Калифорния штатындағы, АҚШ-тың Лос-Анджелес округіндегі қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халқы 51 185 адамды құрайды. Розмайд, Сан-Габриэль аңғарының батысында орналасқан, Азиялық америкалықтардың саны артып келе жатқан Альгамбра, Аркадия, Темпл-Сити, Монтерей-парк, Сан-Марино және Сан-Габриэль қалаларымен бірге қалалар тобының бір бөлігі болып табылады.
Rosemead is a city in Los Angeles County, California, United States. The 2020 United States Census reported a population of 51,185. Rosemead is part of a cluster of cities, along with Alhambra, Arcadia, Temple City, Monterey Park, San Marino, and San Gabriel, in the west San Gabriel Valley with a growing Asian American population.
Тарих
Испандықтар келгенге дейін Розмайд аймағын «сабан үйлердің халқы» деп аталатын, немесе Киж (Киш деп айтылады), немесе Тонгва тайпалары, ал испандықтар оларды Габриеленос деп атаған жергілікті американдықтар мекендеген. 1771 жылы испандықтар аймақта алғашқы Сан-Габриэль-Аркангел миссиясын құрды, ол ресми түрде Шеваанга немесе Сиба ауылы деп белгіленген, қазір Монтебелло мен Розмайд шекарасында Ла Мисион Вейха немесе Уиттиер Нэрроус деп танылады. 1775 жылы миссия көктемгі су тасқынынан сақтану үшін, алғашқы егістіктерді бүлдіргеннен кейін, Сан-Габриэльдегі қазіргі орнына көшірілді, ол ресми түрде Товисванга ауылы деп аталды. Испан отаршылдық дәуірінде қазіргі Розмайд қаласының аумағы Сан-Габриэль миссиясының басқаруындағы жердің бөлігі болды. Мексика үкіметінің 1833 жылғы секуляризация заңына сәйкес, бұрын миссияға тиесілі болған жер жеке азаматтарға берілді, олар үй салуға және мал өсіруге міндетті болды, осылайша миссия дәуірі аяқталды. Мексика-Америка соғысынан және 1848 жылғы Гвадалупе шартынан кейін, Калифорния штатының қазіргі аумағының егемендігі АҚШ-қа берілді, содан кейін аймаққа ағылшын-американдықтардың көші-қоны ағыны басталды. Розмайдтың оңтүстік бөлігі Ранчо Потреро Гранде (Үлкен жайылым) жерінің бөлігі болды, ол бастапқыда Сан-Габриэль миссиясында «mayordomo» (басқарушы) болған Мануэль Антонио есімді жергілікті американдыққа берілді. Кейіннен ранчо Хуан Матиас Санческе берілді. 1852 жылы Джон және Харриет Гесс Арканзас штатының Конвей округінен Сан-Габриэль аңғарына өгіздер жеккен вагонмен көшіп келді. 1855 жылы олар қазіргі Саванна бастауыш мектебі орналасқан Рио-Хондо даңғылындағы жерге кемпінг құрды. Олар 1867 жылға дейін жерді жалға алды, содан кейін Джон Гесс ранчо сатып алып, оған Саванна деп ат қойды. Жер Вали бульвары мен Маршалл көшесіне дейін, ал Розмайд бульвары мен Итон-Уошқа дейін созылды. Басқа да пионерлер, Фрэнк Форст және Леонард Джон Роуз осы аңғарға қоныстанды. Роуз және оның әйелі Аманда қазіргі Розмайд бульвары мен Уолнат Гроув даңғылының арасындағы жерді сатып алды. Роуз жылқы өсіріп, оларды баптады. Ол өзінің ранчосын «Роуз-Медоу» деп атады, ол кейін Розмайд деп қысқартылды және қалаға осы атты берді. Корея соғысы кезінде Fletcher Aviation әуежайды Хизли ағаларынан сатып алды және 1960 жылдары AJ Industries компаниясына сатты. AJ дереу Рио-Хондо даңғылынан Розмайд бульварына дейінгі жерді AeroJet Corporation компаниясына сатты, олар онда үлкен нысан салды. Ол Flair Park деп аталды, ал I-10 қатарласа өтетін жол Flair Drive деп аталды.
During the Spanish Colonial era, the area that is now the City of Rosemead was part of the land administered by the San Gabriel Mission. As part of the Mexican government's Secularization Act of 1833, the land, formerly held by the Mission, was distributed to private citizens, requiring only that they build a house and graze cattle, bringing to an end the Mission Era Following the Mexican–American War and the 1848 signing of the Treaty of Guadalupe which transferred sovereignty over the territory now known as the State of California to the United States, Anglo American immigration began to flow to the area. The southern part of Rosemead was part of Rancho Potrero Grande (Large Pasture) which was originally granted to a Native American man named Manuel Antonio, who was a "mayordomo" (overseer) at the San Gabriel Mission. The ranch was later transferred to Juan Matias Sánchez. In 1852, John and Harriet Guess moved cross country in an ox drawn wagon, to the San Gabriel Valley from Conway County, Arkansas. In 1855, the couple camped where present day Savannah Elementary School is located on Rio Hondo Avenue. They rented the land until 1867, when John Guess purchased of a ranch and named it Savannah. The land stretched from Valley Boulevard to Marshall Street, and from Rosemead Boulevard to the Eaton Wash.
Other pioneers, Frank Forst and Leonard John Rose, also settled in this valley. Rose and his wife Amanda bought about of land between what is now Rosemead Boulevard and Walnut Grove Avenue. Rose bred and trained horses for a living. He named his ranch "Rose's Meadow" which was eventually shortened to Rosemeade and gave the city its name. Fletcher Aviation acquired the airport from the Heasley brothers during the Korean War and later sold to AJ Industries in the 1960s, AJ immediately sold the portion of the land from Rio Hondo Avenue almost to Rosemead Boulevard to AeroJet Corporation and they built a large facility there. It was named Flair Park and the roadway that parallels I 10 was named Flair Drive.
Демография
Розмад – батыс Сан-Габриэль аңғарындағы, Азия халқының саны артып келе жатқан қалалар тобының (Аркадия, Темпл-Сити, Монтерей Парк, Сан-Марино және Сан-Габриэль қалаларымен бірге) құрамына кіреді. Розмайдта мексикалықтар және басқа латын Америкасы ұлттарынан келген тұрғындардың үлесі зор. Халықтың 1 пайызынан аз бөлігі афроамерикалықтар немесе жергілікті американдықтарды құрайды.
2010 жыл
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Розмайдтың 53 764 тұрғыны болған. Халық тығыздығы анықталмаған. Розмайдтың нәсілдік құрамы: 11 348 (21,1%) ақ (4,7% испан емес ақ), 273 (0,5%) африкалық американдық, 396 (0,7%) американдық үндістер, 32 617 (60,7%) азиялық, 32 (0,1%) Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 7 940 (14,8%) басқа нәсілдер, және 1 158 (2,2%) екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілі бар испан немесе латиноамерикандықтар 18 147 адамды (33,8%) құрады. Халық санағы мәліметтері бойынша, 53 351 адам (халықтың 99,2%) үй шаруашылықтарында, 135 (0,3%) мекемелік емес топтық жатақтарда, ал 278 (0,5%) мекемелерде тұрды. 14 247 үй шаруашылығы бар, оның 6 267-сінде (44,0%) 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 8 028-і (56,3%) бірге тұратын әр түрлі жынысты үйленген жұбайлар, 2 502-сінде (17,6%) күйеуі жоқ әйел үй иесі, 1 373-інде (9,6%) күйеуі жоқ еркек үй иесі. 571 (4,0%) үй шаруашылығында некеде тұрмаған әр түрлі жынысты серіктестер, ал 74 (0,5%) бір жынысты некеде тұрған жұбайлар немесе серіктестер бар. 1 739 үй шаруашылығы (12,2%) жеке адамдардан тұрады, ал 844-інен (5,9%) 65 жастан асқан жалғыз адамдар табылды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,74 адамды құрайды. 11 903 отбасы (барлық үй шаруашылықтарының 83,5%) бар, орташа отбасы мөлшері 3,99 адамды құрайды. Халық жас бойынша таралып кеткен: 12 231 адам (22,7%) 18 жасқа дейін, 5 225 адам (9,7%) 18-ден 24 жасқа дейін, 14 952 адам (27,8%) 25-тен 44 жасқа дейін, 14 392 адам (26,8%) 45-тен 64 жасқа дейін және 6 964 адам (13,0%) 65 жастан асқан. Медианалық жас 38,1 жас. Әр 100 әйелге 97,3 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 94,9 еркек шақ келеді. 14 805 тұрғын үй бар, оның орташа тығыздығы анықталмаған, оның ішінде 6 972 (48,9%) меншік иесімен, ал 7 275 (51,1%) жалға алушымен қамтылған. Меншік иесі бос тұрған үйлердің үлесі 0,9%, жалға берілетін бос тұрған үйлердің үлесі 3,2%. 26 324 адам (халықтың 49,0%) меншік иесі болып тіркелген үйлерде, ал 27 027 адам (50,3%) жалға берілетін үйлерде тұрады. 2010 жылғы АҚШ халық санағына сәйкес, Розмайдтағы үй шаруашылығының орташа табысы 45 760 доллар, ал халықтың 18,8% федералды кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, қалада 53 505 адам, 13 913 үй шаруашылығы және 11 632 отбасы тұрды. Халық тығыздығы анықталмаған. 14 345 тұрғын үй бірлігі бар. Қаланың нәсілдік құрамы: 26,57% ақ, 0,68% афроамерикандық, 0,85% американдық үндістер, 48,76% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 19,69% басқа нәсілдер және 3,38% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілі бар испандықтар немесе латиноамерикандықтар халықтың 41,30% құрайды. 14 110 үй шаруашылығы бар, оның 40,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 59,7% бірге тұратын үйленген жұбайлар, 13,6% күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 19,1% отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 16,0% жеке адамдардан тұрады, ал 5,7% 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,70 адам, ал отбасының орташа мөлшері 4,19 адамды құрайды. Қала тұрғындарының 6,5% 5 жасқа дейін, 76,9% 18 жастан асқан, ал 15,2% 65 жастан асқан. Медианалық жас 39 жас. Әр 100 әйелге 102,2 еркек шақ келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 99,7 еркек шақ келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 44 115 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 327 доллар. Толық жұмыс істейтін еркектердің орташа табысы 31 599 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 28 456 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 17 072 долларды құрайды. Отбасылардың 11,6% және халықтың 12,9% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,6% және 65 жастан асқандардың 8,3%.
Тез жәрдем қызметі
Розмайд қаласында өрттен қорғауды Лос-Анджелес округінің өрт сөндіру департаменті жүзеге асырады, ал жедел жәрдем қызметін American Medical Response компаниясы ұсынады. Лос-Анджелес округінің шериф департаменті құқық тәртібін сақтауды қамтамасыз етеді және Темпл-Сити станциясынан жұмыс істейді.
Экономика
Эдисон Интернешнл, электр қызметтерін ұсынатын халықаралық компаниялар тобының бас кеңсесі осы қалада орналасқан. Оңтүстік Калифорния Эдисон Роузмид қаласына, сондай-ақ Оңтүстік Калифорнияның көп бөлігіне қызмет көрсетеді. Батыс университеті 1996 жылы Хасиенда Хайтс қаласындағы Хси Лай ғибадатханасынан Роузмид қаласындағы қазіргі орнына көшірілді және АҚШ-тағы алғашқы буддалық қаржыландырылатын университеттердің бірі болып табылады. Қазір Ла Мирададағы Биола университетімен бірге орналасқан Роузмид психология мектебі, Роузмидтегі бастапқы орналасқан жерінің құрметіне аталған және аймақтық аккредиттеу қауымдастығымен аккредиттелген елдегі алғашқы тәуелсіз кәсіби психология мектебі болды. Қытай тағамдарының жылдам дайындалатын тағам желісі Panda Restaurant Group бас кеңсесі Роузмидте орналасқан. Қытай-Вьетнамдық Шрирача қызыл чили соусын (көптеген адамдар "Әтеш соусы" деп біледі) өндіруші Huy Fong Foods, Inc. (匯豐食品公司) де осы қалада орналасқан. Қазір бұл соус Хью Фонгтың көршілес Ирвиндейлдегі зауытында жасалады.
Саясат және Уол-Март
Қаланың оңтүстік бөлігіндегі тұрғын үй ауданында "Уол-Март" супер орталығының салынуына қатысты даулар ұзақ жылдар бойы қызу пікірталас тудырды. Біраз саяси тартыс-талқыдан кейін, ол 2006 жылдың 13 қыркүйегінде ашылды. 2006 жылдың 19 қыркүйегінде "Уол-Мартты" қолдаған екі кеңес мүшесі – Джей Империал мен Гэри Тейлорды қызметтен алу мақсатында қайта сайлау өтті. Бірақ сайлаушылар бұл бастаманы 60 пайызға 40 пайыз дауыспен жоққа шығарды. Дегенмен, 2007 жылдың 6 наурызында өткен кезекті сайлауда Поли Лоу бұрынғы кеңес мүшесі және қайта сайлауға түскен Джей Империалды жеңіп, кеңестегі бос екі орынға таласқан бес кандидаттың ішінде ең көп дауыс жинады.
Федералды және штаттық өкілдік
2012 жылдың желтоқсанына дейін Розмад Калифорния штатының 32-ші конгресс округінде орналасқан, онда Кук Партизандық Дауыс Индексі D +17 болды. Қазіргі уақытта Розмад Калифорния штатының заң шығарушы органындағы , және округтерінде орналасқан.
In the California State Legislature, Rosemead is in , and in .
География
Розмад (34.070, 118.082) координаталарында орналасқан. АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 5,2 шаршы миль (13 км²) құрайды. Оның 5,2 шаршы миль (13 км²) құрлық, ал 0,19% - су. Қала солтүстік жағынан Сан-Габриэль және Темпл-Сити, шығыс жағынан Эль-Монте және Оңтүстік Эль-Монте, оңтүстік жағынан Оңтүстік Сан-Габриэль және Монтебеллоның құрамына кірмейтін аумағы, ал батыс жағынан Сан-Габриэль және Монтерей паркімен шектеседі.
Инфрақұрылым
Лос-Анджелес округі шерифінің департаменті (LASD) Темпл-Ситидегі Темпл станциясын басқарады, ол Розмайд қаласына қызмет көрсетеді. Лос-Анджелес округінің Денсаулық сақтау департаменті Монровиядағы Монровия денсаулық орталығын басқарады, ол Розмайд қаласына қызмет көрсетеді.
Білім
Розмайд екі бастауыш мектеп ауданымен қамтамасыз етіледі: Гарви мектеп ауданы және Розмайд мектеп ауданы. Бұл аудандардың әрқайсысы жоғары мектеп ауданымен шектеседі; біріншісі Альгамбра біріктірілген мектеп ауданымен, екіншісі Эль Монте Біріктірілген жоғары мектеп ауданымен шектеседі. Қалада бір мемлекеттік жоғары мектеп – Розмайд жоғары мектебі (Эль Монте ЖМҰ) және үш мемлекеттік орта мектеп бар: Маскател орта мектебі, Ричард Гарви аралық мектебі және Роджер В. Темпл аралық мектебі. Гарви мектеп ауданындағы Альгамбра ЖМҰ жоғары мектебінің аймақтық бөлігі Сан-Габриэль жоғары мектебіне бөлінген. Оның бір бөлігі сондай-ақ Монтебелло Біріктірілген мектеп ауданына да бөлінген. Дон Боско техникалық институты – жекеменшік католиктік ұлдарға арналған жоғары мектеп. Батыс университеті 1996 жылдан бері Розмайд қаласында орналасқан. UWest – Розмайдтағы Батыс мектептер мен колледждер қауымдастығы аккредиттеген жалғыз кампус.
Қызықты орындар
Dinsmoor Heritage House – Розмад қаласының жарқын және бай тарихын сақтап, көрсететін шағын музей. Бұл үй бұрын жеке үй болған, ол 1920 жылдардың соңында Розмадтың алғашқы қоныс тебушілерінің бірі Рафаэль Динсмурдың ұлы Адельберт Динсмур салған. Қазіргі уақытта қайта жаңарту жұмыстары жүріп жатқандықтан жабық, жұмыстар аяқталған соң ай сайынғы экскурсиялар мен түрлі арнайы шаралар өткізіледі. Мекенжайы: Стил көшесі, 9642. Маринелли стадионы, бұрынғы «Детройт Лайонс» командасының бас жаттықтырушысы Род Маринеллидің құрметіне аталған, Розмайд орта мектебінде орналасқан. «Род Маринелли стадионы» деген жазу ойын тақтасының үстіндегі шамдарда жарқырап тұр, ал алаңның оңтүстік жиегінде үлкен тасқа шифрланған қола тақта орнатылған. Розмайдте екі қоғамдық орталық бар, олар түрлі шараларға арналған көп мақсатты жайларды, қарттарға арналған қызметтерді, ересектерге білім беру бағдарламаларын, жастар мен ересектерге арналған сабақтарды, сондай-ақ екі балабақша ұсынады. Гарви су орталығы Калифорния штатының гранты есебінен толығымен қаржыландырылды. Розмад су орталығы облигация түсімдерімен қаржыландырылды.
Қалалық саябақтар
Гарви паркі, 7933 Эмерсон Плейс мекенжайында орналасқан. Розмад паркі және 1/2 мильдік фитнес жолы 4343 Энсинита даңғылында орналасқан. Клингерман паркі, 8800 Клингерман даңғылында орналасқан. Салли Таннер паркі, 8343 Е Миссиялық көшесінде орналасқан. Запопан паркі, 3018 Солтүстік Шарлотта даңғылында орналасқан. Джей Империал паркі, 2373 Пайн көшесінде орналасқан.
Саваннадағы пионерлер қорымы
Азамат соғысына дейін көптеген оңтүстік отбасылары сол кезде Лексингтон деп аталған Эль-Монтеге қоныстанды. Розмад қауымы, сол кезде Саванна деп аталған, Эль-Монтеге іргелес орналасқан және жер асты сулары деңгейінен жоғары жатқан. Оның сәл биік орналасқан жері, батпақты Лексингтон тұрғындары үшін жерлеу орны ретінде табиғи таңдау болды. Бірінші белгілі жерлеу 1846 жылы, көптеген қоныс аударушылар келгенге дейін бес жыл бұрын жасалды. Бүгінде 4 ½ акр жерді алып жатқан зираттың бастапқы 3000 орынынан 200-і қалған, ол Эль-Монте зираттар қауымдастығының жеке меншігінде. 1920 жылдары Розмад қаласы Вэлли бульварының енін кеңейту жұмыстарын бастағанда, құрылысшылар зираттың сыртынан ондаған мәйіттерді тауып алды. Скелеттердің көпшілігі зираттың ішіндегі жаппай қабірге қайта жерленді, бірақ кейбіреулері настолько нашарлағандықтан, жұмысшылар оларды қозғамай, үстінен асфальт төседі. Сөйтіп, Valley Boulevard астында және іргелес аумақтағы кәсіпорындардың астында шашыраңқы қабірлер пайда болды. Бұл аймақ қоныс аударушылардың мәйіттерімен толғанға дейін, бұрынғыда да жергілікті американдықтардың жерлеу орны болған. Саванна Пионерлер зираты Миссия Драйв пен Вэлли Бульварының қиылысында орналасқан. Ол Лос-Анджелес округіндегі ең көне протестант зираты саналады. 1920 жылы құрылған Эль-Монте зираттар қауымдастығы зиратты күтіп ұстауға жауапты. Қауымдастықтың қаржысы жеке қайырымдалықтар мен қаржы жинау іс-шараларынан түседі. Полиция қызметін Монтебелло қаласы қамтамасыз етеді. Роузмидтегі Гарви даңғылында бұрынғыда "The Diamond Square" сауда орталығы болған, көптеген мейрамханалар мен қытай дүкендері орналасқан Азия сауда орталығы бар. Жақын жерде Корея және Вьетнам тағамдарын ұсынатын "The Square" супермаркеті орналасқан. Розмайд сквер сауда орталығы Розмайд бульвары бойында, Оңтүстік Эль-Монте және Эль-Монте қалаларының шекарасына жақын орналасқан.
Медиа
Розмад қауымдастығының жаңалықтары Сан-Габриэль аймағының «Трибуна» газетінде (күнделікті ақылы газет) және «Mid Valley News» және «Rosemead Reader» қауымдық апталықтарында жарияланады.